Materiały pobierane od ludzkich dawców są wykorzystywane między innymi w regeneracji przyzębia, chirurgii stomatologicznej oraz przygotowaniu miejsca pod wszczepienie implantów. Choć mogą przynosić pacjentom liczne korzyści, ich stosowanie wymaga odpowiedniej kontroli bezpieczeństwa. Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne (ADA), we współpracy z federalną agencją CDC, opracuje zalecenia dotyczące bezpiecznego wykorzystania takich przeszczepów. Wśród priorytetów znajdą się ujednolicenie dokumentacji klinicznej, zasady uzyskiwania świadomej zgody pacjenta oraz poprawa możliwości prześledzenia pochodzenia wykorzystanej tkanki.
W dniu 12 listopada ADA poinformowała o rozpoczęciu pięcioletniego projektu realizowanego we współpracy z Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Inicjatywa obejmuje dwa obszary: racjonalne stosowanie antybiotyków w stomatologii oraz bezpieczeństwo przeszczepów tkanek ludzkich. W ramach drugiego z nich mają powstać zalecenia dotyczące stosowania alloprzeszczepów.
Projekt będzie prowadzony przez ADA we współpracy z oddziałem CDC zajmującym się poprawą jakości i bezpieczeństwa opieki zdrowotnej (Division of Healthcare Quality Promotion). W prace zostaną zaangażowani również eksperci z odpowiednich dziedzin medycyny i zdrowia publicznego.
Alloprzeszczepy w periodontologii i implantologii
Tkanki pobierane od jednej osoby i wykorzystywane do leczenia innej osoby znajdują zastosowanie między innymi w regeneracji tkanek przyzębia, rekonstrukcjach w obrębie jamy ustnej oraz zabiegach przygotowujących miejsce pod wszczepienie implantu.
Mogą być wykorzystywane jako materiał do odbudowy ubytków kostnych lub wspomagania regeneracji tkanek. Ich zastosowanie pozwala uniknąć pobierania materiału z innego miejsca ciała pacjenta, jak ma to miejsce w przypadku przeszczepów autogennych.
Jednocześnie tkanki pochodzące od innych osób wymagają szczególnej kontroli. Jednym z potencjalnych zagrożeń jest przeniesienie chorób zakaźnych od dawcy do biorcy. Dlatego tak istotne jest zapewnienie bezpieczeństwa materiału oraz możliwości prześledzenia jego drogi – od pozyskania i przygotowania do wykorzystania u pacjenta.
ADA chce ujednolicić dokumentację i zasady uzyskiwania zgody pacjenta
W ramach nowego projektu ADA opracuje zalecenia dotyczące bezpiecznego stosowania alloprzeszczepów w stomatologii. Jednym z głównych założeń jest ujednolicenie dokumentacji medycznej związanej z wykorzystaniem materiałów pochodzących od dawców.
Istotną częścią planowanych działań będzie również opracowanie zaleceń dotyczących świadomej zgody pacjenta. Przed zabiegiem pacjent powinien otrzymać informacje pozwalające mu zrozumieć, jaki materiał zostanie wykorzystany i jakie zagrożenia mogą się z tym wiązać. Dotyczy to między innymi ryzyka związanego z możliwością przeniesienia zakażenia.
ADA chce ponadto poprawić możliwość śledzenia pochodzenia przeszczepionych tkanek z wykorzystaniem technologii informatycznych. W praktyce ma to ułatwić ustalenie, skąd pochodził materiał i u którego pacjenta został wykorzystany. Takie rozwiązanie może mieć szczególne znaczenie w razie podejrzenia, iż zastosowany materiał wiąże się z ryzykiem dla zdrowia pacjentów.
Bezpieczeństwo przeszczepów ważne dla całego zespołu stomatologicznego
Planowane zalecenia mają być uzupełnione materiałami edukacyjnymi dla personelu stomatologicznego. ADA chce w ten sposób ułatwić zespołom stomatologicznym prawidłowy dobór i bezpieczne wykorzystywanie tkanek pochodzących od dawców. Znaczenie ma nie tylko sam przebieg zabiegu, ale również prawidłowe przechowywanie materiału, dokumentowanie jego wykorzystania i możliwość szybkiego dotarcia do informacji o jego pochodzeniu.
Prezes ADA Thomas M. Paumier podkreślił, iż odpowiedzialne wykorzystywanie tkanek ludzkich w procedurach stomatologicznych jest ważnym elementem ochrony zdrowia pacjentów. kooperacja z CDC ma pomóc w opracowaniu zaleceń opartych na dowodach naukowych i upowszechnieniu bezpiecznych praktyk w gabinetach.
Nowe zalecenia nie są jeszcze gotowe – ich opracowanie będzie jednym z zadań pięcioletniego projektu. Inicjatywa ADA i CDC pokazuje jednak, iż bezpieczeństwo materiałów wykorzystywanych w regeneracji tkanek i implantologii staje się ważnym obszarem działań amerykańskich organizacji stomatologicznych.
Jednym z najczęściej przeprowadzanych zabiegów przygotowawczych przed leczeniem implantoprotetycznym są przeszczepy kości. Skuteczność tego typu zabiegów zależy m.in. od zastosowanego materiału. – Różnica między materiałem autogennym pochodzącym od pacjenta, materiałami allogennymi z banków tkanek oraz materiałami alloplastycznymi to przede wszystkim obecność tzw. białka morfogenetycznego kości, którego nie zawierają materiały alloplastyczne. Oczywiście jeżeli podczas zabiegu dołożymy do nich materiał zawierający czynniki wzrostowe, to proces i tak może okazać się bardzo efektywny – mówi prof. dr hab. n. med. Andrzej Wojtowicz, kierownik Zakładu Chirurgii Stomatologicznej WUM, jeden z prekursorów implantologii w naszym kraju, promotor wielu prac doktorskich, autor licznych publikacji naukowych, członek m.in. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Implantologii Stomatologicznej oraz European Association of Dental Implantology.









