Bezbolesny rozrost dziąsła u nastolatki początkowo wzbudził podejrzenie ameloblastoma. Badanie histopatologiczne wykazało jednak znacznie rzadszą zmianę – odpryskowiaka gruczołów ślinowych dziąsła. Po jej usunięciu lekarze musieli również odtworzyć ubytek tkanek miękkich. Czteroletnia obserwacja pozwoliła ocenić trwałość uzyskanego efektu.
Przypadek leczenia 14-letniej pacjentki opisali Omer Birkan Agrali i współpracownicy z Uniwersytetu Marmara w Stambule. Autorzy zwrócili uwagę nie tylko na rzadkie rozpoznanie, ale przede wszystkim na sposób rekonstrukcji tkanek przyzębia po usunięciu zmiany. Jak podkreślili, jest to pierwszy opis przypadku, w którym przedstawiono rekonstrukcję tkanek przyzębia po wycięciu odpryskowiaka gruczołów ślinowych dziąsła.
Bezbolesny guzek dziąsła i podejrzenie ameloblastomy
Pacjentkę skierowano do kliniki periodontologii po zakończeniu leczenia ortodontycznego. Powodem konsultacji był rozrost dziąsła po stronie policzkowej w okolicy prawego dolnego kła (zęba 43). Wcześniej w innej placówce wysunięto podejrzenie: ameloblastoma.
Badanie wewnątrzustne wykazało różowy, polipowaty guzek o wymiarach 5 × 8 × 3 mm. Zmiana nie powodowała dolegliwości bólowych. W jej okolicy stwierdzono również niewielką ilość dziąsła zrogowaciałego i cienki fenotyp tkanek. Badanie radiologiczne nie wykazało zmian w obrębie kości ani zębów.
W diagnostyce różnicowej uwzględniono między innymi włókniaka pourazowego, obwodowego włókniaka kostniejącego i obwodowego ziarniniaka olbrzymiokomórkowego. Brano również pod uwagę ameloblastomę obwodową.
Badanie histopatologiczne wyjaśniło charakter zmiany
Lekarze wykonali wycięcie zmiany w pełnej grubości tkanek. Ze względu na wcześniejsze podejrzenie ameloblastomy przeprowadzili także ograniczoną osteoplastykę, mimo iż obraz radiologiczny nie wskazywał na zajęcie kości.
Usuniętą tkankę przekazano do badania histopatologicznego. W obrazie mikroskopowym stwierdzono zraziki gruczołów ślinowych zbudowane z pęcherzyków i kanalików, położone w tkance łącznej pod prawidłowym nabłonkiem powierzchniowym. Rozpoznano odpryskowiaka gruczołów ślinowych dziąsła (gingival salivary gland choristoma).
Czym jest odpryskowiak?
Odpryskowiak (choristoma) to rzadka, łagodna zmiana guzopodobna, zbudowana z dojrzałej, prawidłowej tkanki, która występuje poza swoim naturalnym miejscem anatomicznym. Nie jest nowotworem – stanowi skupisko prawidłowych struktur tkankowych w nietypowej lokalizacji.
Obecność tkanki gruczołowej w tej okolicy jest nietypowa, dlatego rozpoznanie wymaga potwierdzenia histopatologicznego. Odpryskowiak może klinicznie przypominać inne, znacznie częściej występujące zmiany rozrostowe dziąseł, między innymi włókniaka pourazowego czy obwodowego ziarniniaka olbrzymiokomórkowego. Sam wygląd zmiany nie pozwala więc na ustalenie jej charakteru.
Odpryskowiak gruczołów ślinowych dziąsła należy do wyjątkowo rzadkich rozpoznań. W piśmiennictwie medycznym opisano dotąd zaledwie kilka takich przypadków, a tylko trzy dotyczyły pacjentów w wieku rozwojowym, wliczając opisywaną 14-latkę.
Rekonstrukcja dziąsła z wykorzystaniem przeszczepu
Po wycięciu zmiany konieczne było odtworzenie powstałego ubytku tkanek miękkich. Lekarze zdecydowali się na połączenie dwóch technik chirurgicznych: techniki płata przesuniętego dokoronowo (coronally advanced flap, CAF) oraz techniki tunelu bocznie zamkniętego (laterally closed tunnel, LCT).
Materiał do przeszczepu pobrano z podniebienia, w okolicy zębów przedtrzonowych. Następnie częściowo usunięto z niego nabłonek, pozostawiając jego fragment w części koronowej. Tak przygotowany wolny przeszczep dziąsłowy umieszczono w obrębie przygotowanego tunelu, a następnie ustabilizowano szwami. Wykorzystując połączenie obu technik, lekarze pokryli obszar zabiegowy tkankami własnymi pacjentki.
Zastosowana metoda miała umożliwić odbudowę odpowiedniej szerokości dziąsła zrogowaciałego i poprawę estetyki okolicy zabiegowej. Wybór miejsca pobrania przeszczepu uwzględniał również młody wiek pacjentki i ograniczone wymiary podniebienia.
Cztery lata bez nawrotu zmiany
Proces gojenia przebiegał bez poważniejszych powikłań. Podczas kontroli po trzech miesiącach lekarze zaobserwowali niewielki obrzęk i krwawienie przy policzkowym brzegu dziąsła. Pacjentce ponownie udzielono instruktażu higieny jamy ustnej.
Po dwóch latach nie stwierdzono nawrotu odpryskowiaka. Odnotowano jednak recesję dziąsła o głębokości 2 mm. Podczas kontroli po czterech latach opisano całkowite pokrycie tej recesji i obecność odpowiednio szerokiego pasma dziąsła zrogowaciałego. Nie stwierdzono również wznowy zmiany. Pacjentka i jej rodzice byli zadowoleni z efektu estetycznego i nie zgłaszali dolegliwości.
Artykuł zatytułowany „Gingival salivary gland choristoma in a pediatric patient: periodontal reconstruction of a rare oral heterotopia with 4-year follow-up” został opublikowany 18 maja 2026 r. w czasopiśmie „BMC Oral Health”.








