Aplikacje mobilne i inne narzędzia cyfrowe mogą wspierać dzieci w nauce i utrwalaniu prawidłowych nawyków higieny jamy ustnej. Nie u wszystkich młodych użytkowników przynoszą jednak takie same efekty. Przegląd systematyczny i metaanaliza opublikowane w listopadzie 2025 r. wskazują, iż wykorzystanie technologii mobilnych może poprawiać higienę jamy ustnej u dzieci, natomiast u nastolatków korzyści z takich działań są mniej wyraźne.
Smartfony i urządzenia mobilne coraz częściej wykorzystywane są nie tylko do komunikacji i rozrywki, ale także do edukacji zdrowotnej. W stomatologii mogą służyć między innymi do przekazywania wskazówek dotyczących higieny jamy ustnej, przypominania o szczotkowaniu zębów oraz wspierania prawidłowych zachowań zdrowotnych.
Takie rozwiązania określa się mianem mHealth (mobile health), czyli wykorzystania urządzeń mobilnych w działaniach z zakresu ochrony zdrowia. Ich potencjalne zastosowanie w profilaktyce stomatologicznej postanowili ocenić naukowcy z Indii.
12 badań z udziałem dzieci i nastolatków
Badacze z Uniwersytetu Nauk Medycznych i Technologicznych im. Mahatmy Gandhiego w Dżajpurze przeprowadzili przegląd systematyczny oraz metaanalizę, przeszukując pięć baz danych naukowych: PubMed, Scopus, Embase, CINAHL i Cochrane. Uwzględnili także strony internetowe i tzw. szarą literaturę, czyli publikacje spoza tradycyjnego obiegu wydawniczego.
Wyszukiwanie obejmowało publikacje dostępne do lutego 2025 r. Ostatecznie do przeglądu zakwalifikowano 12 badań. Autorzy oceniali, czy wykorzystanie urządzeń mobilnych może wpływać na zachowania związane z higieną jamy ustnej oraz jej stan kliniczny. Uwzględniali między innymi indeks płytki nazębnej (PI) i wskaźnik dziąsłowy (GI).
Różnice między dziećmi a nastolatkami
Zbiorcza analiza wykazała, iż wykorzystanie technologii mobilnych wiązało się z istotną statystycznie poprawą wyników oceny płytki nazębnej (PI) oraz stanu dziąseł (GI) (p < 0,05).
W przypadku niemowląt i młodszych dzieci zaobserwowano również poprawę zachowań związanych ze zdrowiem jamy ustnej. Inaczej przedstawiały się wyniki dotyczące nastolatków. W tej grupie nie wykazano istotnej statystycznie zmiany wskaźnika dziąsłowego (p = 0,22). Nie zaobserwowano również korzystnych zmian w zachowaniach związanych z higieną jamy ustnej.
Oznacza to, iż rozwiązania cyfrowe mogą być przydatnym wsparciem edukacji stomatologicznej najmłodszych, ale nie należy zakładać, iż samo udostępnienie aplikacji mobilnej wystarczy, by zmienić nawyki higieniczne nastolatków.
Aplikacja nie zastąpi edukacji i kontroli stomatologicznej
Zdaniem autorów wyniki wskazują na potrzebę opracowania bardziej angażujących narzędzi cyfrowych, dostosowanych do potrzeb młodzieży i sposobu, w jaki korzysta ona z technologii. Warto jednak pamiętać, iż przegląd obejmował zaledwie 12 badań. Autorzy podkreślili, iż dostępne dowody na skuteczność technologii mobilnych w poprawie higieny jamy ustnej dzieci i młodzieży są przez cały czas ograniczone.
Technologie mobilne mogą więc stanowić uzupełnienie tradycyjnej profilaktyki stomatologicznej, ale nie powinny zastępować instruktażu higieny jamy ustnej, edukacji prowadzonej przez personel gabinetu ani regularnych kontroli stomatologicznych. Dla zespołów stomatologicznych narzędzia te mogą być dodatkowym sposobem angażowania młodych pacjentów w codzienną higienę jamy ustnej, pod warunkiem iż będą dostosowane do ich wieku i rzeczywistych potrzeb.
Praca „Effect of mHealth Interventions on Oral Hygiene and Oral Health Behavior in Children From Infancy to Adolescence: A Systematic Review and Meta-Analysis” została opublikowana 9 listopada 2025 r. w czasopiśmie „International Journal of Paediatric Dentistry”.
Higienistki stomatologiczne przeprowadzające instruktaż higieny jamy ustnej mogą wspomagać się wieloma narzędziami i materiałami edukacyjnymi, które pomagają pacjentom lepiej zrozumieć przekazywane im wytyczne oraz prawidłowo wdrożyć je do codziennej rutyny. – W gabinecie moim ulubionym narzędziem jest wybarwienie płytki bakteryjnej, bo jeden obraz mówi pacjentom więcej niż tysiąc słów. W warunkach domowych polecam aplikacje mobilne do szczoteczek automatycznych. To pewnego rodzaju „domowa higienistka”, która pokazuje, uczy, bawi i niejednokrotnie motywuje do tego, żeby poprawiać nawyki – mówi mgr dypl. hig. stom. Jolanta Bartoszuk, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wiceprezes Sekcji Profilaktyki i Promocji Zdrowia PTS-u, autorka i współautorka artykułów z zakresu profilaktyki stomatologicznej, prowadząca wykłady, kursy oraz szkolenia dla asystentek i higienistek stomatologicznych.








