HPV w gabinecie stomatologicznym. Dlaczego rozmowy z pacjentami nie są łatwe?

dentonet.pl 1 dzień temu
Zdjęcie: HPV w gabinecie stomatologicznym. Dlaczego rozmowy z pacjentami nie są łatwe?


Rozmowy na temat wirusa brodawczaka ludzkiego (Human papillomavirus, HPV) nie należą do najłatwiejszych elementów edukacji zdrowotnej prowadzonej w gabinecie dentystycznym. Choć personel może pomagać pacjentom zdobywać wiedzę na temat zakażeń i szczepień ochronnych, nie zawsze czuje się przygotowany do poruszania tych zagadnień. Problemem są nie tylko braki wiedzy, ale również dyskomfort związany z rozmowami o sposobach zakażenia HPV, ograniczenia organizacyjne i niepewność co do własnych kompetencji.

Znaczenie tego zagadnienia podkreślili Alison Brown i Casper Jonker w artykule „A step in the right direction”, opublikowanym 4 listopada 2026 r. w „Dental Nursing”. Autorzy zwrócili uwagę na potrzebę zwiększania świadomości w zakresie HPV, zagrożeń związanych z zakażeniem oraz możliwości zaangażowania personelu stomatologicznego w działania edukacyjne.

Wiedza o HPV nie zawsze oznacza gotowość do rozmowy

O wyzwaniach związanych z edukacją na temat HPV w gabinetach stomatologicznych mówi również przegląd systematyczny „Information needs and preferences of dental providers for an educational package on HPV prevention: a narrative systematic review”, który ukazał się 16 czerwca 2026 r. w „Journal of Public Health”. Autorzy – Black i wsp. z University of Bristol – przeanalizowali 44 artykuły dotyczące wiedzy przedstawicieli zawodów stomatologicznych o HPV, ich stosunku do promowania szczepień oraz potrzeb edukacyjnych.

Analiza objęła badania z różnych krajów, przeprowadzone do października 2024 r. Wykazała, iż choć personel stomatologiczny na ogół dostrzega związek zakażenia HPV z rozwojem raka części ustnej gardła, przez cały czas występują istotne różnice w poziomie wiedzy. Wątpliwości dotyczą między innymi sposobów przenoszenia wirusa, tego, kto może się zaszczepić, oraz zakresu ochrony zapewnianej przez szczepienie.

Autorzy zwrócili uwagę, iż sama świadomość zagrożeń nie wystarcza, by przedstawiciele zawodów stomatologicznych chętnie podejmowali rozmowy z pacjentami. Jedną z przeszkód jest dyskomfort związany z omawianiem seksualnej drogi przenoszenia HPV. Niektórzy specjaliści obawiają się, iż poruszenie tego zagadnienia może zostać odebrane jako zbyt osobiste lub niestosowne.

Nie tylko brak wiedzy. Przeszkodą jest też organizacja pracy

Trudności w edukowaniu pacjentów nie wynikają wyłącznie z indywidualnych obaw personelu. W przeglądzie wskazano również na problemy związane z codzienną pracą gabinetów. Do najważniejszych należą:

  • Brak czasu – napięty harmonogram wizyt utrudnia poruszanie dodatkowych tematów podczas standardowej rozmowy z pacjentem.
  • Ograniczona prywatność – w gabinetach o otwartej przestrzeni rozmowa na temat seksualnego sposobu przenoszenia wirusa może być dla pacjenta krępująca.
  • Niepewność co do własnych kompetencji – personel nie zawsze wie, jakie informacje na temat HPV i szczepień może przekazywać oraz kiedy należy odesłać pacjenta do innego specjalisty.
  • Brak odpowiedniego przygotowania – bez szkoleń i materiałów edukacyjnych pracownicy mogą mieć trudności z udzielaniem odpowiedzi na pytania pacjentów.
  • Problemy systemowe – w badaniach wskazywano między innymi na problemy z finansowaniem porad dotyczących szczepień, dostępnością preparatów i ich przechowywaniem w gabinetach.

Szczególnie istotny jest ostatni punkt. Autorzy przeglądu zauważyli, iż w niektórych analizowanych badaniach higienistki stomatologiczne i dentyści deklarowali większą gotowość do zachęcania pacjentów do szczepień, gdyby mieli zapewnione odpowiednie warunki organizacyjne i finansowe.

Nie oznacza to jednak, iż wykonywanie szczepień w gabinetach stomatologicznych powinno być traktowane jako standardowe zadanie personelu. W wielu systemach ochrony zdrowia udział personelu stomatologicznego ogranicza się do edukowania pacjentów, zachęcania ich do konsultacji i wskazywania dostępnych możliwości profilaktyki.

Higienistka i asystentka stomatologiczna również mogą edukować

Regularny kontakt z pacjentami sprawia, iż członkowie zespołu stomatologicznego mają wiele okazji, by przekazywać pacjentom informacje o zdrowiu jamy ustnej i profilaktyce chorób. Dotyczy to również HPV.

Higienistka stomatologiczna, prowadząc instruktaż higieny jamy ustnej lub wizytę profilaktyczną, może spotkać się z pytaniami dotyczącymi czynników ryzyka nowotworów jamy ustnej i części ustnej gardła. Asystentka stomatologiczna także może uczestniczyć w działaniach edukacyjnych, zgodnie z zakresem swoich kompetencji i organizacją pracy gabinetu.

Warunkiem jest odpowiednie przygotowanie. Personel powinien wiedzieć, czym jest HPV, jakie choroby mogą być związane z zakażeniem, jak można się przed nim chronić oraz gdzie skierować pacjenta, który chce uzyskać więcej informacji o szczepieniach.

Nie oznacza to konieczności wypytywania pacjenta o życie seksualne czy jego zachowania. Rolą personelu jest przekazywanie rzetelnych, neutralnych informacji, z poszanowaniem prywatności pacjenta i bez wywierania na niego presji.

Potrzebne są szkolenia i materiały pomocne w rozmowie z pacjentem

Samo przekazanie personelowi wiedzy o HPV nie wystarczy. Potrzebne są również praktyczne szkolenia pokazujące, jak rozmawiać z pacjentami, materiały pomocne w rozmowach z pacjentami, oraz wsparcie ze strony placówek.

W analizowanych badaniach szkolenia, wykłady i materiały informacyjne pomagały zwiększyć wiedzę personelu, jego pewność siebie i gotowość do rozmów o HPV z pacjentami. Nie oznacza to jednak, iż sam udział w szkoleniu automatycznie przekłada się na większą liczbę szczepień lub ograniczenie zachorowań.

Autorzy podkreślili również, iż większość dostępnych badań pochodziła z państw wysoko rozwiniętych, przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych. Nie wiadomo więc, czy wyniki te można odnieść do gabinetów stomatologicznych w innych krajach, gdzie organizacja opieki zdrowotnej i dostęp do szczepień mogą wyglądać inaczej.

– Asystentki i higienistki stomatologiczne mogą być ogromnym wsparciem w profilaktyce – zarówno pierwotnej, jak i wtórnej – nowotworów głowy i szyi. Są to specjalistki, które jako pierwsze mogą zauważyć niepokojące objawy – mówi prof. dr hab. n. med. Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Zakładzie Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie. Jaka jest rola asystentek i higienistek stomatologicznych w edukacji pacjentów w zakresie czynników ryzyka rozwoju nowotworów? Zachęcamy do obejrzenia materiału filmowego!

Idź do oryginalnego materiału