Kreatyna najczęściej kojarzy się z siłownią i budowaniem masy mięśniowej. Tymczasem jej potencjalne działanie może mieć znaczenie również dla osób, które na co dzień nie uprawiają sportu. Dotyczy to m.in. asystentek i higienistek stomatologicznych, których praca wymaga sprawności fizycznej, a często wiąże się z wielogodzinnym przebywaniem w jednej pozycji i powtarzalnymi ruchami. Czy kreatyna może wspierać organizm także poza treningiem? Co na ten temat mówią badania?
Kreatyna jest związkiem naturalnie występującym w organizmie. Powstaje z aminokwasów: argininy, glicyny i metioniny. Jej największe zasoby znajdują się w mięśniach szkieletowych, gdzie magazynowana jest głównie w postaci fosfokreatyny. Kreatynę dostarczamy również z pożywieniem – występuje przede wszystkim w mięsie i rybach.
Kreatyna uczestniczy w procesach odpowiedzialnych za szybkie dostarczanie energii do pracujących mięśni. Bierze udział w odtwarzaniu ATP (ang. adenosine triphosphate, czyli adenozynotrifosforan) – związku, który dostarcza energii do procesów zachodzących w komórkach. Dzięki układowi kreatyna–fosfokreatyna możliwe jest szybkie uzupełnianie zapasów ATP, szczególnie podczas krótkiego i intensywnego wysiłku fizycznego.
Dlatego suplementacja kreatyną jest szeroko stosowana w sporcie. Badania wskazują, iż może zwiększać efektywność treningu siłowego i sprzyjać przyrostowi siły oraz masy mięśniowej. Jej działanie nie ogranicza się jednak do osób regularnie ćwiczących na siłowni – naukowcy badają także jej potencjalne znaczenie dla ograniczania utraty sprawności mięśniowej związanej z wiekiem.
Sprawność mięśni ma znaczenie także w pracy w gabinecie
Praca asystentki i higienistki stomatologicznej wymaga nie tylko precyzji, ale również dobrej kondycji fizycznej. Wielogodzinne utrzymywanie wymuszonej pozycji ciała podczas pracy, pochylanie się nad pacjentem, praca z uniesionymi kończynami górnymi czy wykonywanie powtarzalnych ruchów mogą obciążać mięśnie karku, pleców i obręczy barkowej.
Kreatyna nie jest sposobem na zapobieganie takim przeciążeniom ani leczenie bólu związanego z pracą. Warto jednak wiedzieć, iż badania nad jej działaniem obejmują również utrzymanie siły i masy mięśniowej u osób starszych. Wyniki są obiecujące, szczególnie gdy suplementację łączy się z regularnym treningiem oporowym. Niektóre badania wskazują, iż takie połączenie może przynosić dodatkowe korzyści w zakresie siły mięśniowej w porównaniu z samym treningiem oporowym. Nie oznacza to jednak, iż suplementacja bez aktywności fizycznej pozwala zachować sprawność.
To ważne także w kontekście długofalowego dbania o kondycję. Sama suplementacja nie zastąpi jednak ruchu, ćwiczeń wzmacniających ani dostosowania stanowiska pracy do zasad ergonomii.
Jak stosować kreatynę i na co zwrócić uwagę?
Najlepiej przebadaną i najczęściej stosowaną postacią suplementu jest monohydrat kreatyny. W badaniach wykorzystuje się zwykle dawki podtrzymujące rzędu 3–5 g dziennie. Nie jest konieczne stosowanie tzw. fazy ładowania, czyli przyjmowania większych dawek na początku suplementacji – można stopniowo zwiększać zasoby kreatyny w mięśniach również przy regularnym przyjmowaniu mniejszych ilości.
Jednym z możliwych efektów suplementacji jest zwiększenie ilości wody zatrzymywanej w mięśniach, co może powodować wzrost masy ciała. Nie należy utożsamiać tego z przyrostem tkanki tłuszczowej.
Kreatyna jest uznawana za suplement o dobrym profilu bezpieczeństwa u zdrowych dorosłych, jeżeli jest stosowana w odpowiednich dawkach. Osoby z chorobami nerek lub innymi schorzeniami przewlekłymi powinny jednak skonsultować jej przyjmowanie z lekarzem. Warto również pamiętać, iż suplementacja może wpływać na stężenie kreatyniny we krwi, dlatego informację o jej stosowaniu należy przekazać lekarzowi przed badaniami oceniającymi czynność nerek.









