Czy wywiad motywujący w periodontologii pomaga utrzymać efekty leczenia?

dentonet.pl 4 dni temu

Regularne wizyty higienizacyjne i instruktaż higieny jamy ustnej to ważne elementy leczenia periodontologicznego. Nie zawsze jednak wystarczają, by pacjent trwale zmienił codzienne nawyki. Naukowcy z University of Minnesota sprawdzili, czy krótkie sesje wywiadu motywującego mogą przynieść lepsze rezultaty niż tradycyjne przekazywanie zaleceń. Obserwacja uczestników trwała łącznie cztery lata, a część korzystnych efektów utrzymywała się również po zakończeniu rocznego programu.

Badanie pt. „The Impact of Brief-Motivational Interviewing on Probing Depths, Recession, and Clinical Attachment Levels: A Randomized Clinical Trial With a 3-Year Follow-Up” opublikowano 27 października 2026 r. w czasopiśmie „International Journal of Dental Hygiene”.

Jego wyniki zwracają uwagę na znaczenie komunikacji z pacjentem w leczeniu podtrzymującym w periodontologii. To szczególnie istotne dla higienistek stomatologicznych, które często odpowiadają za edukację pacjentów i wspieranie ich w zmianie nawyków higienicznych.

Wywiad motywujący zamiast tradycyjnego instruktażu

Wywiad motywujący to skoncentrowana na pacjencie metoda komunikacji, której celem jest wspieranie zmiany zachowań. Zamiast ograniczać się do przekazywania zaleceń, higienistka lub dentysta zachęcają pacjenta do samodzielnego określenia problemów, korzyści wynikających ze zmiany oraz trudności, które mogą utrudniać jej wprowadzenie.

W praktyce oznacza to m.in. zadawanie pytań otwartych, aktywne słuchanie, podsumowywanie wypowiedzi oraz wzmacnianie motywacji pacjenta. Ważne jest również poszanowanie jego autonomii – pacjent sam decyduje o wprowadzeniu zmian, zamiast otrzymywać narzucone mu zalecenia, których może nie być gotowy realizować.

W stomatologii takie podejście może mieć szczególne znaczenie u osób z zapaleniem przyzębia. Kontrola biofilmu wymaga bowiem nie tylko profesjonalnego leczenia, ale również systematycznej higieny jamy ustnej w warunkach domowych.

Cztery sesje i trzyletnia obserwacja

Badanie przeprowadzili naukowcy z University of Minnesota School of Dentistry. Do randomizowanego badania klinicznego włączono 60 pacjentów będących w fazie leczenia podtrzymującego w periodontologii. Uczestników podzielono na dwie grupy.

Osoby z grupy pierwszej miały zapewniony tradycyjny instruktaż higieny jamy ustnej. Obejmował on wskazanie miejsc gromadzenia się biofilmu i występowania krwawienia, przekazanie zaleceń dotyczących szczotkowania i oczyszczania przestrzeni międzyzębowych oraz demonstrację prawidłowej techniki.

Natomiast u uczestników z drugiej grupy zastosowano krótką formę wywiadu motywującego. Podczas czterech sesji rozłożonych na rok higienistka zadawała pacjentom pytania dotyczące ich stanu przyzębia i gotowości do zmiany nawyków. Wykorzystywała również techniki wzmacniające motywację, takie jak pytania otwarte, aktywne słuchanie, podsumowywanie oraz ocenę znaczenia zmiany i gotowości do jej wprowadzenia.

Co istotne, sesje prowadziła przeszkolona higienistka stomatologiczna, mająca doświadczenie w stosowaniu tej metody.

Pacjenci z obu grup kontynuowali również podtrzymujące leczenie periodontologiczne. Badacze oceniali między innymi głębokość kieszonek przyzębnych (PD), kliniczny poziom przyczepu łącznotkankowego (CAL) oraz recesję dziąseł. Pomiary wykonywano na początku badania, po 4, 8 i 12 miesiącach, a następnie ponownie trzy lata po zakończeniu rocznego programu .

Lepsze wyniki w grupie objętej wywiadem motywującym

W trakcie rocznego badania grupa korzystająca z wywiadu motywującego uzyskała istotną statystycznie poprawę w zakresie głębokości sondowania i klinicznego poziomu przyczepu w porównaniu z grupą objętą tradycyjnym instruktażem. Różnice odnotowano podczas wszystkich trzech pomiarów kontrolnych – po 4, 8 i 12 miesiącach.

Szczególnie interesujące okazały się wyniki trzyletniej obserwacji. Spośród 58 osób, które ukończyły roczną część badania, do ponownej oceny zgłosiło się 41 pacjentów, czyli 71%.

Autorzy odnotowali utrzymanie istotnych statystycznie zmian w zakresie głębokości sondowania (PD) w grupie objętej wywiadem motywującym. Po trzech latach nie wykazano jednak istotnej różnicy między grupami w odsetku kieszonek o głębokości przekraczającej 4 mm.

Badacze zwracają uwagę, iż połączenie leczenia podtrzymującego z wywiadem motywującym może pomóc w utrzymaniu uzyskanych efektów leczenia przyzębia. Wyniki sugerują, iż znaczenie ma nie tylko przekazywanie pacjentowi zaleceń, ale także sposób prowadzenia rozmowy i angażowania go w proces zmiany zachowań.

Rola higienistki nie kończy się na instruktażu

Badanie wskazuje, iż edukacja pacjenta może wymagać czegoś więcej niż demonstracji prawidłowego szczotkowania i przypominania o oczyszczaniu przestrzeni międzyzębowych. Istotne jest rozpoznanie, dlaczego pacjent nie stosuje zaleceń, jakie przeszkody napotyka i na jaką zmianę jest rzeczywiście gotowy. Wywiad motywujący nie zastępuje profesjonalnego leczenia periodontologicznego ani tradycyjnego instruktażu higieny. Może jednak uzupełniać te działania.

Należy przy tym pamiętać o ograniczeniach badania. Trzyletnią obserwację ukończyło 41 osób, a uczestnicy nie stanowili reprezentatywnej próby populacji pacjentów periodontologicznych. Średni wiek badanych wynosił około 63 lata, a większość stanowili pacjenci rasy białej korzystający z opieki w amerykańskim ośrodku akademickim. Autorzy podkreślają również, iż część różnic, mimo istotności statystycznej, miała niewielką wielkość kliniczną.

Mimo tych zastrzeżeń wyniki badania dostarczają argumentów za szerszym wykorzystaniem komunikacji motywującej w opiece nad pacjentami z chorobami przyzębia. Dla higienistek może to oznaczać zmianę perspektywy: zamiast ograniczać się do informowania pacjenta, co powinien robić, warto pomóc mu znaleźć własne powody do zmiany codziennych nawyków.

– Z mojego dotychczasowego doświadczenia wynika, iż na pacjentów najlepiej działają fotografie. Wykonujemy zdjęcie przed zabiegiem higienizacji, w trakcie i po, a później pokazujemy je pacjentom. Wielu z nich pyta w takiej sytuacji, czy to naprawdę ich zęby – mówi o motywowaniu pacjentów do utrzymywania prawidłowej higieny jamy ustnej hig. stom. Alicja Chudziak – absolwentka studiów na kierunku BSc. Oral Health Sciences na University of Dundee, laureatka uczelnianej nagrody za najlepsze osiągnięcia kliniczne.

Idź do oryginalnego materiału