Badania naukowców z University of the Western Cape w Republice Południowej Afryki wskazują na możliwy związek między zapaleniem przyzębia a stanem przedrzucawkowym u kobiet w ciąży. U pacjentek z tym powikłaniem zaobserwowano nie tylko gorszy stan zdrowia dziąseł, ale także podwyższony poziom markerów stanu zapalnego we krwi. Wyniki sugerują, iż zdrowie jamy ustnej powinno być ważnym elementem opieki prenatalnej.
Stan zdrowia jamy ustnej kobiety w ciąży może mieć znaczenie nie tylko dla jej samopoczucia, ale również dla przebiegu ciąży i zdrowia rozwijającego się dziecka. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z University of the Western Cape (UWC) wskazuje na możliwy związek między chorobami przyzębia a stanem przedrzucawkowym – groźnym powikłaniem ciąży, które może prowadzić do zaburzeń przepływu krwi przez łożysko, a w konsekwencji ograniczać dostarczanie tlenu i substancji odżywczych do płodu. Autorzy pracy zwrócili uwagę na rolę ogólnoustrojowej reakcji zapalnej oraz potrzebę uwzględnienia oceny stomatologicznej w standardowej opiece nad ciężarnymi.
Choroby przyzębia a stan przedrzucawkowy – co wykazało badanie?
Badanie przeprowadziła dr Marwa Aborass – absolwentka studiów doktoranckich i wykładowczyni na Wydziale Stomatologii University of the Western Cape. Objęło ono 294 kobiety w ciąży hospitalizowane w różnych placówkach publicznej ochrony zdrowia w prowincji Western Cape w Republice Południowej Afryki. U 141 uczestniczek zdiagnozowano stan przedrzucawkowy, natomiast 153 kobiety miały prawidłowe ciśnienie tętnicze.
Naukowcy analizowali zarówno poziom markerów stanu zapalnego we krwi, jak i stan przyzębia uczestniczek. Wyniki wykazały, iż kobiety ze stanem przedrzucawkowym miały gorsze zdrowie dziąseł oraz istotnie wyższe stężenie markerów zapalnych w krwiobiegu niż pacjentki z prawidłowym przebiegiem ciąży.
Szczególną uwagę badaczki zwrócił podwyższony poziom prostaglandyny E2 (PGE2) – mediatora uczestniczącego w procesach zapalnych – u kobiet, u których współwystępowały stan przedrzucawkowy i choroby przyzębia. Zdaniem dr Aborass może to stanowić istotne ogniwo łączące miejscowy stan zapalny w jamie ustnej z reakcją zapalną obejmującą cały organizm.
– PGE2 stanowi ogniwo łączące krążenie w obrębie jamy ustnej z krążeniem ogólnoustrojowym – wyjaśniła badaczka. Zwróciła uwagę, iż bakterie związane z chorobami przyzębia mogą pobudzać wytwarzanie mediatorów zapalnych, które następnie przedostają się do krwiobiegu i potencjalnie docierają do łożyska.
Dr Aborass podkreśliła jednak, iż zapalenie przyzębia nie jest jedyną przyczyną stanu przedrzucawkowego. Wyniki wskazują raczej na możliwy związek między chorobami dziąseł a ogólnoustrojowym stanem zapalnym, który może być jednym z czynników zwiększających ryzyko tego powikłania.
– Bakterie obecne w jamie ustnej pobudzają wytwarzanie mediatorów zapalnych, które przemieszczają się wraz z krwią i docierają do łożyska. Zachodzący tam proces zapalny może wpływać na przepływ krwi i ilość tlenu dostarczanego rozwijającemu się dziecku – powiedziała badaczka.
Przewlekły stan zapalny wiązano już wcześniej z różnymi powikłaniami położniczymi, w tym porodem przedwczesnym, niską masą urodzeniową noworodka oraz stanem przedrzucawkowym. Nowe badanie dostarczyło kolejnych danych, które mogą pomóc lepiej zrozumieć rolę zdrowia przyzębia w przebiegu ciąży.
Ciąża a zdrowie dziąseł – znaczenie profilaktyki stomatologicznej
Jak zaznaczyła dr Aborass, sama ciąża nie powoduje chorób przyzębia, ale zmiany hormonalne zachodzące w tym okresie mogą nasilać istniejące problemy. Dziąsła stają się wówczas bardziej podatne na reakcje zapalne, co może sprzyjać zaostrzeniu dolegliwości u kobiet, u których wcześniej występowały choroby przyzębia.
Istotnym problemem pozostaje również niewystarczająca świadomość przyszłych matek. Wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy z możliwych konsekwencji nieleczonych chorób dziąseł, a część z nich nie rozpoznaje choćby pierwszych objawów problemów periodontologicznych.
– Rzeczywistość jest taka, iż wiele kobiet w ciąży nie wie, jakie powikłania mogą wiązać się z chorobami przyzębia. Niektóre nie są choćby świadome, iż mają problemy z dziąsłami. Dlatego edukacja tych pacjentek ma tak duże znaczenie – podkreśliła badaczka.
Ocena zdrowia jamy ustnej w rutynowej opiece prenatalnej
Zdaniem autorki pracy uzyskane wyniki są szczególnie istotne dla Republiki Południowej Afryki oraz całej Afryki Subsaharyjskiej. Dotychczas nie opublikowano bowiem badań, które analizowałyby tę zależność w odniesieniu do populacji z tego regionu.
Jednym z najważniejszych postulatów wynikających z pracy jest włączenie oceny zdrowia jamy ustnej do rutynowej opieki prenatalnej. Kobiety korzystające z publicznej opieki zdrowotnej są standardowo monitorowane pod kątem takich problemów jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, jednak badanie stomatologiczne nie stanowi w tej chwili stałego elementu tej opieki.
Dr Aborass uważa, iż wyniki mogą przyczynić się do opracowania w RPA krajowej listy kontrolnej obejmującej ocenę zdrowia jamy ustnej kobiet w ciąży. Takie rozwiązanie byłoby szczególnie ważne dla pacjentek z obszarów wiejskich i środowisk o niskich dochodach, które mają ograniczony dostęp do podstawowej opieki stomatologicznej.
– Kobiety w ciąży powinny otrzymywać edukację dotyczącą zdrowia jamy ustnej, mieć możliwość wczesnego badania periodontologicznego, uzyskania skierowania do dentysty i regularnych wizyt kontrolnych – zaapelowała badaczka.
Zwróciła również uwagę na konieczność poprawy dostępności podstawowych środków higienicznych i usług stomatologicznych. Jej zdaniem placówki ochrony zdrowia powinny zapewniać szczoteczki i pasty do zębów kobietom, których nie stać na ich zakup, a także ułatwiać dostęp do gabinetów stomatologicznych i specjalistów.
– Jeśli kobiety nie stać na kupno bochenka chleba, nie będzie też kupować szczoteczki do zębów. Myśli ona przede wszystkim o swoich dzieciach i o sobie. Dlatego edukację należy rozpoczynać odpowiednio wcześnie – obejmować nią już uczennice, nastolatki i studentki, zanim zajdą w ciążę – zaznaczyła dr Aborass.
– Istnieje wiele badań wskazujących na to, iż choroba przyzębia ma duży wpływ na zdrowie ogólne. Wiąże się ją z chorobami układu sercowo-naczyniowego, reumatoidalnym zapaleniem stawów, preeklampsją czy cukrzycą – mówi prof. dr hab. n. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik, kierownik Zakładu Periodontologii, Profilaktyki i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, specjalistka chirurgii stomatologicznej i periodontologii, autorka ponad 100 artykułów naukowych, członek Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego oraz British Society of Periodontology.









