Pojęcie „Ozempic personality” nie jest to terminem medycznym. Jest to publicystyczny skrót opisujący możliwe zmiany w odczuwaniu przyjemności, motywacji i emocji w trakcie stosowania analogów GLP-1. W miarę jak dostępność do tych leków rośnie na całym świecie, coraz pilniejsze staje się pytanie o ich wpływ na zdrowie psychiczne. Eksperci obawiają się, iż ich dostępność przewyższa badania naukowe, a zakres i znaczenie skutków ubocznych przez cały czas są niejasne.
Nie tylko apetyt. GLP-1 działają również w mózgu
Leki z grupy agonistów receptora GLP-1 kojarzą się przede wszystkim z redukcją masy ciała i poprawą kontroli glikemii. Ich podstawowe działanie polega na zmniejszaniu apetytu, zwiększaniu uczucia sytości, opóźnianiu opróżniania żołądka i ograniczaniu łaknienia. To jednak nie wszystko. Receptory GLP-1 znajdują się także w mózgu – w obszarach odpowiedzialnych za nagrodę i motywację. Dlatego naukowcy coraz częściej badają ich wpływ na impulsywność i zachowania kompulsywne.
„Cisza w głowie” i emocjonalne spłaszczenie
W relacjach pacjentów stosujących analogi GLP-1 często pojawia się informacja, iż lek wycisza natrętne myśli o jedzeniu i kompulsywne podjadanie. Dla wielu osób jest to ogromna ulga i jedna z największych korzyści terapii. Jednocześnie część pacjentów zauważa, iż wraz ze spadkiem apetytu słabnie również przyjemność z innych aktywności – np. alkoholu, zakupów, słodyczy czy seksu.
Washington Post i Healthline cytują relacje pacjentów. W artykułach czytamy, iż pacjenci „po Ozempicu” opisywali spadek zainteresowania alkoholem, ograniczenie impulsywnych zakupów, niższy popęd seksualny oraz osłabienie ekscytacji związanej z codziennymi aktywnościami. Część osób określała swoje doświadczenia jako pozytywne, mówiąc o „ciszy w głowie”, większym spokoju i lepszej kontroli nad impulsywnymi zachowaniami. Inni zwracali jednak uwagę na emocjonalne spłaszczenie, apatię, obniżenie motywacji i trudności z odczuwaniem przyjemności.
Inaczej mówiąc wcześniej problemem były zachowania kompulsywne, a po zastosowaniu leku zniknęły. Wraz z takim działaniem leku u wielu osób pojawiało się emocjonalne spłaszczenie. -„Już nic mnie tak naprawdę nie ekscytuje.” – relacjonują pacjenci.
Co pokazują badania?
Termin „Ozempic personality” powstał w mediach społecznościowych i artykułach popularnonaukowych. Opisuje on subiektywne zmiany, które zauważają niektórzy pacjenci stosujący semaglutyd lub tirzepatyd.
Nie ma w tej chwili podstaw, by twierdzić, iż GLP-1 „zmieniają osobowość” w sensie psychiatrycznym. Dostępne dane naukowe sugerują jednak, iż agoniści receptora GLP-1 mogą wpływać na mechanizmy nagrody oraz funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. Receptory GLP-1 występują m.in. w strukturach mózgu związanych z dopaminą, motywacją i odczuwaniem przyjemności. Przeglądy systematyczne z ostatnich lat pokazują, iż semaglutyd i tirzepatyd mogą zmniejszać aktywację obszarów mózgu odpowiedzialnych za odczuwanie nagrody – szczególnie na wysokokaloryczne jedzenie. Autorzy podkreślają jednak, iż dowody są przez cały czas ograniczone.
Większość badań obejmowała małe grupy pacjentów, a dane na temat wpływu na emocje, anhedonię i motywację pozostają niejednoznaczne. Coraz więcej uwagi poświęca się potencjalnemu wpływowi tych leków na zdrowie psychiczne. Dotychczasowe analizy nie potwierdziły jednak wyraźnego związku z trwałymi zaburzeniami nastroju lub „zmianą osobowości”. Eksperci zwracają uwagę, iż obserwowane objawy mogą wynikać zarówno z bezpośredniego działania leku na mózg, jak i z dużej utraty wagi, zmian hormonalnych oraz nowego stylu życia.
Wpływ na zdrowie psychiczne terapii GLP-1 wydają się bardzo zróżnicowane i indywidualne. Eksperci zalecają, aby pacjenci aktywnie monitorowali swoje samopoczucie, motywację i emocje podczas leczenia. W razie zauważenia niepokojących zmian, takich jak wyraźne emocjonalne spłaszczenie, apatia czy obniżenie jakości życia, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub psychiatrą.
