Mobbing w pracy w Polsce – skala problemu i niedoszacowanie przypadków w firmach

Praca. Mobbing

Mobbing w miejscu pracy pozostaje w Polsce istotnym, ale wciąż niedostatecznie rozpoznanym problemem. Z danych rynkowych wynika, iż 18,8% liderów biznesu przyznaje, iż w ciągu ostatnich 12 miesięcy ktoś z pracowników lub współpracowników zgłaszał w ich organizacji zachowania o charakterze mobbingowym. Jednocześnie aż 72,7% menedżerów deklaruje brak wiedzy o takich przypadkach, co – zdaniem ekspertów – nie oznacza, iż problem faktycznie nie występuje.

Oficjalne zgłoszenia nie oddają skali zjawiska

Eksperci rynku pracy i psychologii organizacji podkreślają, iż liczba formalnych zgłoszeń mobbingu nie odzwierciedla rzeczywistej skali zjawiska. Pracownicy często nie decydują się na zgłoszenie nieprawidłowych zachowań z obawy przed konsekwencjami, utratą pracy lub pogorszeniem relacji zawodowych. Dodatkową barierą jest brak zaufania do procedur wewnętrznych oraz niechęć do konfrontacji z przełożonymi.

Problem z definicją mobbingu w praktyce

Jednym z kluczowych czynników wpływających na wyniki badań jest złożoność prawnej definicji mobbingu. W praktyce wiele sytuacji zgłaszanych przez pracowników może dotyczyć konfliktów, presji lub zachowań niekomfortowych, które jednak nie spełniają wszystkich ustawowych kryteriów mobbingu. To powoduje, iż część zgłoszeń bywa klasyfikowana jako mobbing, mimo iż formalnie nim nie jest, a jednocześnie inne przypadki nigdy nie są raportowane.

Brak świadomości wśród kadry zarządzającej

Niepokojące jest to, iż znaczna część liderów deklaruje brak wiedzy o występowaniu zachowań mobbingowych w swoich organizacjach. W dużych firmach informacje o nieprawidłowościach mogą nie docierać do kadry zarządzającej, a w mniejszych – być bagatelizowane lub rozwiązywane nieformalnie. Eksperci wskazują, iż niedoszacowanie problemu może wynikać z traktowania mobbingu jako zjawiska bardzo wąskiego, podczas gdy zachowania o charakterze przemocowym są w relacjach zawodowych znacznie bardziej powszechne.

Gdzie mobbing zgłaszany jest najczęściej

Z badań wynika, iż przypadki zachowań o charakterze mobbingowym były najczęściej zgłaszane:

• w miejscowościach liczących od 5 tys. do 19 tys. mieszkańców,

• w miastach o populacji od 100 tys. do 199 tys. osób.

Zgłoszeń dokonywali głównie respondenci zajmujący stanowiska dyrektora lub partnera zarządzającego, pracujący w organizacjach zatrudniających 200–250 osób. Wyróżniała się także branża consultingu i doradztwa strategicznego.

Wielkość firmy i relacje interpersonalne mają znaczenie

Eksperci zwracają uwagę, iż firmy średniej wielkości są wystarczająco duże, aby posiadać formalne struktury HR i procedury, ale jednocześnie na tyle „przejrzyste”, iż problemy nie giną w anonimowości. W mniejszych miejscowościach relacje międzyludzkie są bardziej bezpośrednie, co może sprzyjać zarówno powstawaniu napięć, jak i gotowości do zgłaszania nieprawidłowości. Z kolei w konsultingu i doradztwie strategicznym częste są intensywne relacje, wysokie wymagania i presja, co zwiększa ryzyko konfliktów i naruszeń granic.

Sygnaliści a mobbing – luka w przepisach

Choć przepisy dotyczące ochrony sygnalistów nie obejmują wprost mobbingu, mogą pośrednio wpływać na decyzję o zgłoszeniu problemu. Część pracowników błędnie zakłada, iż takie zgłoszenie podlega dodatkowej ochronie prawnej. W praktyce sprawy mobbingowe często inicjowane są przez osoby poszkodowane przy wsparciu organizacji związkowych, które niekiedy przejmują prowadzenie postępowania.

Dlaczego mobbing wciąż pozostaje ukryty

Specjaliści są zgodni, iż rzeczywista skala mobbingu w Polsce jest większa, niż wynika to z oficjalnych danych. Przyczyną jest strach przed represjami, brak wiedzy o dostępnych ścieżkach pomocy oraz niejednoznaczność pojęcia mobbingu. Samo zgłoszenie nie oznacza jeszcze potwierdzonego naruszenia prawa – często dotyczy subiektywnych odczuć, konfliktów lub sporów organizacyjnych.

Mobbing w pracy to problem systemowy

Wnioski z badań pokazują, iż mobbing w Polsce nie jest zjawiskiem marginalnym, ale problemem systemowym, który wymaga lepszej edukacji, jasnych procedur i realnego wsparcia dla pracowników. Bez poprawy komunikacji, zwiększenia świadomości prawnej i budowania zaufania do wewnętrznych mechanizmów zgłaszania, wiele przypadków przez cały czas pozostanie poza oficznymi statystykami.