Komórki macierzyste w stomatologii. Periodontolodzy i chirurdzy widzą potencjał

Komórki macierzyste mogą w przyszłości zmienić sposób regeneracji kości po utracie tkanek, ale stomatologia nie pozostało na etapie rutynowego stosowania takich terapii. Nowe badanie pokazuje jednak, iż periodontolodzy i chirurdzy szczękowo-twarzowi są nimi wyraźnie zainteresowani. Pytanie nie brzmi już tylko, czy taka metoda jest możliwa, ale także kiedy i na jakich zasadach mogłaby trafić do praktyki klinicznej.

Badanie opublikowane w sierpniowym wydaniu „Journal of the American Dental Association” (JADA) objęło 1021 lekarzy: 481 członków American Academy of Periodontology oraz 540 członków American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. Autorzy badania sprawdzali ich wiedzę na temat terapii z wykorzystaniem komórek macierzystych, zainteresowanie tą metodą oraz gotowość do jej wykorzystania w rekonstrukcji kości jamy ustnej i twarzoczaszki.

Lekarze dostrzegają potencjał w regeneracji kości

Obie badane grupy lekarzy uznały terapię z wykorzystaniem komórek macierzystych za obiecującą i deklarowały, iż wybrałyby ją zamiast tradycyjnych metod leczenia. Najważniejszą oczekiwaną korzyścią była szybsza regeneracja oraz większa objętość i lepsza jakość nowo powstałej kości. Respondenci uznali również, iż pacjenci mogliby być zainteresowani takim sposobem leczenia.

Nie oznacza to jednak, iż lekarze oceniali skuteczność terapii na podstawie własnego doświadczenia klinicznego. Badanie miało charakter przekrojowego badania ankietowego i dotyczyło przede wszystkim wiedzy, oczekiwań oraz deklarowanych intencji. Nie porównywano w nim wyników leczenia pacjentów leczonych z zastosowaniem komórek macierzystych z wynikami standardowych metod regeneracji kości.

Co mogą dać komórki macierzyste?

Idea terapii komórkowej polega na wykorzystaniu zdolności komórek macierzystych do różnicowania się oraz oddziaływania na procesy zachodzące w regenerującej się tkance. W badaniach dotyczących kości wykorzystywano między innymi mezenchymalne komórki macierzyste (MSC), pozyskiwane z różnych źródeł i stosowane samodzielnie lub w połączeniu z biomateriałem stanowiącym rusztowanie dla regenerującej się tkanki.

W stomatologii potencjalne zastosowania obejmują między innymi regenerację kości wyrostka zębodołowego, augmentację jego szerokości i wysokości, podnoszenie dna zatoki szczękowej, regenerację ubytków kostnych w obrębie przyzębia oraz rekonstrukcję niektórych ubytków twarzoczaszki.

Jednym z powodów zainteresowania tą technologią jest możliwość ograniczenia niektórych problemów związanych z tradycyjnymi przeszczepami kości. W przypadku zastosowania własnej kości konieczne jest bowiem pobranie materiału z miejsca dawczego, co oznacza dodatkowy zabieg i związane z nim obciążenie dla pacjenta.

Badania kliniczne dają obiecujące, ale niejednoznaczne wyniki

Nie jest to już wyłącznie koncepcja rozwijana w laboratoriach. W 2026 r. opublikowano systematyczny przegląd i metaanalizę obejmujące 59 prospektywnych badań dotyczących zastosowania terapii komórkami macierzystymi w regeneracji kości jamy ustnej i twarzoczaszki. Analizowano między innymi augmentację wyrostka zębodołowego, regenerację ubytków kostnych w obrębie przyzębia, podnoszenie dna zatoki szczękowej oraz rekonstrukcję ubytków związanych z urazami i wadami rozwojowymi.

Uzyskane wyniki są interesujące, ale nie pozwalają jeszcze uznać terapii komórkowej za wyraźnie lepszą metodę od standardowego leczenia. Metaanaliza wykazała istotną poprawę jakości regenerowanej kości w ocenie histologicznej, a także większą objętość regenerowanej kości w ocenach 3D. Nie wykazano natomiast istotnej przewagi w części innych parametrów, między innymi przyrostu poziomu przyczepu klinicznego ani zwiększenia wysokości czy szerokości kości w ocenach radiograficznych. Autorzy zwracają uwagę na dużą różnorodność stosowanych metod i potrzebę kolejnych, bardziej standaryzowanych badań klinicznych.

Zainteresowanie lekarzy rośnie, ale wciąż jest wiele pytań

Najnowsze badanie JADA pokazuje więc przede wszystkim zainteresowanie lekarzy możliwością wykorzystania tej technologii. Periodontolodzy i chirurdzy szczękowo-twarzowi chcą wiedzieć, czy terapia rzeczywiście poprawi wyniki leczenia, ile będzie kosztować i jak można będzie ją praktycznie zastosować.

Podobne pytania pojawiły się już w badaniu periodontologów opublikowanym w 2024 r. Spośród 481 ankietowanych 73% uznało terapię komórkami macierzystymi za obiecującą, a 60,1% oceniało jej zastosowanie w przyszłej praktyce jako prawdopodobne lub bardzo prawdopodobne. Lekarze wskazywali jednocześnie na potrzebę uzyskania danych dotyczących wyników krótko- i długoterminowych, kosztów oraz organizacji leczenia.

Te kwestie mogą zdecydować o wprowadzeniu terapii do rutynowej praktyki. Wymagane są więc nie tylko dowody skuteczności, ale także odpowiednie protokoły pozyskiwania i przygotowywania komórek, ocena bezpieczeństwa, koszty oraz zasady regulacyjne.

Na razie komórki macierzyste pozostają więc obiecującym kierunkiem rozwoju regeneracji tkanek, a nie gotowym zamiennikiem stosowanych w tej chwili metod augmentacji kości. Nowe badanie JADA pokazuje jednak, iż zainteresowanie tą technologią wśród specjalistów, którzy na co dzień zajmują się regeneracją kości, jest już wyraźne.

Źródła: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/

https://www.frontiersin.org/