Dostęp do opieki stomatologicznej pozostaje wyzwaniem choćby w krajach wysoko rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone. Aby ograniczyć nierówności w dostępie do opieki stomatologicznej, od lat rozwijany jest tam model Federal Qualified Health Centers (FQHC). W USA działa już ponad 1400 takich placówek, finansowanych między innymi ze środków federalnych. Ich misją jest zapewnienie dostępnej opieki medycznej i stomatologicznej osobom o niskich dochodach, nieubezpieczonym oraz innym grupom zagrożonym wykluczeniem zdrowotnym.
W placówkach FQHC wdrażane są rozwiązania zapewniające większy dostęp do profilaktyki, które mogą być inspiracją także dla innych państw – w tym Polski.
Profilaktyka zamiast leczenia bólu
Centra zdrowia nie czekają, aż pacjent zgłosi się z bólem. Organizują przeglądy stomatologiczne w szkołach, wykorzystują mobilne gabinety i współpracują z lekarzami podstawowej opieki zdrowotnej. W wielu placówkach FQHC podczas jednej wizyty pacjent może skorzystać zarówno z opieki lekarza rodzinnego, jak i stomatologa. Dzięki temu pacjenci trafiają do dentysty, zanim konieczne stanie się kosztowne i bardziej skomplikowane leczenie.
W Polsce podobne inicjatywy pojawiają się lokalnie, między innymi przy okazji Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej czy samorządowych programów profilaktycznych, jednak przez cały czas mają ograniczony zasięg. Profilaktyka wciąż przegrywa z leczeniem, mimo iż pozwala ograniczyć zarówno koszty, jak i liczbę poważnych problemów zdrowotnych.
Nie tylko dentysta
Jednym z filarów amerykańskiego modelu jest lepsze wykorzystanie całego zespołu stomatologicznego. Higienistki i asystentki stomatologiczne przejmują znaczną część działań profilaktycznych i edukacyjnych, dzięki czemu lekarze mogą poświęcić więcej czasu pacjentom wymagającym bardziej zaawansowanego leczenia. Takie rozwiązanie pozwala objąć opieką większą liczbę pacjentów dzięki lepszemu wykorzystaniu kompetencji całego zespołu stomatologicznego.
To kierunek, który również w Polsce zyskuje na znaczeniu. Wraz z rosnącą liczbą pacjentów i ograniczoną dostępnością świadczeń efektywna organizacja pracy gabinetu staje się równie ważna jak nowoczesny sprzęt.
Co może wykorzystać Polska?
Choć polski system ochrony zdrowia funkcjonuje na innych zasadach niż amerykański, część rozwiązań stosowanych w FQHC mogłaby znaleźć zastosowanie również u nas. Większy nacisk na profilaktykę, lepsza kooperacja stomatologów z podstawową opieką zdrowotną, rozwój dentobusów oraz pełniejsze wykorzystanie kompetencji higienistek stomatologicznych mogłyby poprawić dostęp do opieki, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. W czasach rosnących kosztów leczenia to właśnie profilaktyka może być najtańszym sposobem na poprawę zdrowia jamy ustnej całej populacji.
Źródła: https://www.the-dentist.co.uk/
https://www.dentistryiq.com/
