Przez lata hipomineralizacja trzonowcowo-siekaczowa (MIH) była postrzegana przede wszystkim jako rozwojowa wada jakości szkliwa. Charakterystyczne zmętnienia i kruchość szkliwa, nadwrażliwość i trudności w leczeniu kojarzono głównie z nieprawidłowo zmineralizowanym szkliwem. Nowe badanie sugeruje jednak, iż problem może być bardziej złożony – zmiany związane z MIH mogą obejmować również miazgę i wiązać się ze wzmożoną odpowiedzią zapalną.
Autorzy pracy opublikowanej w sierpniu 2026 r. w czasopiśmie „Journal of Endodontics” postanowili sprawdzić, czy zęby dotknięte MIH różnią się od zdrowych zębów także na poziomie biologicznym. Badanie „Assessment of Inflammatory Cytokines in Molar Incisor Hypomineralization-Affected First Permanent Molars: A Clinical Study” zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Uniwersytetu Marmara w Stambule.
Czy MIH kończy się na szkliwie?
Hipomineralizacja trzonowcowo-siekaczowa jest jedną z najczęściej występujących rozwojowych wad jakości szkliwa zębów stałych. Dotyczy przede wszystkim pierwszych zębów trzonowych, często współwystępując ze zmianami w obrębie siekaczy. Klinicznie problem jest dobrze znany: zęby mogą być bardziej podatne na uszkodzenia, nadwrażliwe, gorzej poddawać się skutecznemu znieczuleniu miejscowemu i leczeniu.
Do tej pory głównym obszarem zainteresowania była struktura szkliwa i mechanizmy prowadzące do jego nieprawidłowej mineralizacji. Autorzy najnowszego badania zwrócili uwagę na inną kwestię: czy proces związany z MIH wpływa również na tkanki znajdujące się głębiej, szczególnie miazgę zębową?
Badanie miazgi zębów z MIH
W badaniu przeanalizowano próbki miazgi pobrane z 85 pierwszych zębów trzonowych stałych u dzieci w wieku od 8 do 13 lat. W grupie badanej znalazło się 38 zębów dotkniętych MIH, natomiast grupę kontrolną stanowiło 47 zębów bez cech MIH.
Naukowcy analizowali poziom wybranych mediatorów odpowiedzi zapalnej oraz enzymów uczestniczących w przebudowie macierzy zewnątrzkomórkowej. Oceniano między innymi cytokiny związane z odpowiedzią zapalną i immunologiczną: TNF-α, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-13, a także metaloproteinazy macierzy: MMP-3, MMP-8 i MMP-9. Do oznaczenia poziomu tych substancji wykorzystano test laboratoryjny ELISA.
Zęby z MIH wykazywały zwiększoną aktywność markerów odpowiedzi zapalnej
Wyniki wskazały na istotne różnice pomiędzy zębami z MIH a zębami bez tej wady. W zębach dotkniętych MIH stwierdzono wyższe poziomy:
- TNF-α – jednego z kluczowych mediatorów odpowiedzi zapalnej,
- IL-4 i IL-13 – cytokin związanych z odpowiedzią immunologiczną,
- MMP-3 i MMP-8 – enzymów uczestniczących w procesach degradacji i przebudowy tkanek.
Różnice były szczególnie widoczne w podgrupach zębów, w których występowały zmiany zapalne miazgi związane z MIH. Autorzy wskazują, iż uzyskane wyniki sugerują bardziej nasilony proces zapalny w miazdze zębów dotkniętych hipomineralizacją.
Co te wyniki mogą oznaczać dla klinicystów?
Autorzy podkreślają, iż MIH może wpływać nie tylko na zewnętrzną strukturę zęba. Zwiększona aktywność markerów zapalnych wskazuje, iż w części przypadków proces chorobowy może obejmować również tkanki wewnętrzne. Nie oznacza to jednak, iż każdy ząb z MIH należy traktować jako ząb z zapaleniem miazgi. Badanie pokazuje raczej, iż zęby dotknięte MIH mogą mieć inną odpowiedź biologiczną niż zdrowe zęby, co może częściowo tłumaczyć obserwowane klinicznie problemy: nadwrażliwość, dolegliwości bólowe czy trudności podczas leczenia.
To ważna obserwacja szczególnie w stomatologii dziecięcej. o ile MIH rzeczywiście wiąże się z większą aktywnością procesów zapalnych w miazdze, może to wpłynąć na sposób oceny ryzyka, planowania leczenia zachowawczego oraz endodontycznego oraz monitorowania tych pacjentów.
Nowe spojrzenie na MIH
Badanie zespołu kierowanego przez dr Seray Şahin nie zmienia jeszcze podejścia do MIH, ale przesuwa akcent. Hipomineralizacja trzonowcowo-siekaczowa może być czymś więcej niż rozwojową wadą jakości szkliwa widocznym podczas badania klinicznego. Coraz więcej danych wskazuje, iż ząb dotknięty MIH wymaga całościowej oceny jego tkanek oraz odpowiedzi biologicznej – od szkliwa, przez zębinę, aż po odpowiedź biologiczną miazgi.
Dla lekarzy oznacza to kolejny argument, aby traktować hipomineralizację trzonowcowo-siekaczową jako problem wymagający indywidualnej oceny, a nie wyłącznie jako wyłącznie jako rozwojową wadę szkliwa wpływającą na jego adekwatności mechaniczne i estetykę.
Źródła: https://www.oralhealthgroup.com/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
Skuteczną metodą leczenia uszkodzeń szkliwa spowodowanych MIH jest infiltracja żywicą Icon. Do prawidłowego, skutecznego przeprowadzenia takiej terapii niezbędna jest kooperacja dentysty i higienistki stomatologicznej. Mówi o tym dr n. med. Anna Babczyńska-Staszewska, absolwentka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, wykładowczyni macierzystej uczelni, łącząca w swojej pracy stomatologię zachowawczą, ortodoncję nakładkową i medycynę estetyczną, specjalizująca się w leczeniu przebarwień zębów metodą infiltracji żywicą Icon i wybielania.
