„Trudne przypadki nauczyły mnie, jak ważne jest posiadanie gruntownej wiedzy z zakresu procedur, które chcemy wykonywać”

dentonet.pl 1 dzień temu
Zdjęcie: „Trudne przypadki nauczyły mnie, jak ważne jest posiadanie gruntownej wiedzy z zakresu procedur, które chcemy wykonywać”


O współczesnej endodoncji, możliwych kierunkach jej rozwoju oraz osobistych doświadczeniach klinicznych i naukowych rozmawiamy z dr. n. med. Hubertem Gołąbkiem – prezesem Sekcji Endodoncji Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, ekspertem z zakresu m.in. endodoncji niechirurgicznej i mikrochirurgicznej, autorem licznych prac naukowych z tej dziedziny.

Endodoncja była Pana pierwszym wyborem czy raczej dziedziną, do której dojrzewał Pan stopniowo? Jak wyglądały początki tej drogi po ukończeniu studiów i co sprawiło, iż właśnie leczenie endodontyczne stało się obszarem, w którym chciał Pan rozwijać się zawodowo?

Dr n. med. Hubert Gołąbek: – Na początku rozważałem rozwój w kierunku periodontologii, było to mniej więcej na III roku studiów. Jednak na V roku, kiedy przy okazji konferencji i kongresów, w których brałem udział, zobaczyłem, jak wygląda nowoczesna endodoncja w warunkach gabinetu stomatologicznego, moje periodontologiczne zainteresowanie zdecydowanie zmieniło się na endodontyczne.

Zaraz po zakończeniu stażu podyplomowego rozpocząłem studia doktoranckie, w trakcie których prowadziłem badania z zakresu endodoncji, kończąc je obroną pracy doktorskiej z wyróżnieniem, a także odbyłem 2-letni program z zakresu endodoncji w USA. Był to International Program in Endodontics na University of Pennsylvania. W endodoncji zafascynowały mnie i niezmiennie fascynują różnorodność budowy anatomicznej zębów oraz postęp technologiczny, który cały czas zmienia oblicze tej dziedziny stomatologii.

Początki pracy młodego dentysty oznaczają konfrontację wiedzy ze studiów z rzeczywistością gabinetową. Jak Pan wspomina swój pierwszy okres pracy z pacjentami endodontycznymi? Co było wówczas dla Pana największym wyzwaniem i czego nauczyły Pana pierwsze trudne przypadki?

– Moim pierwszym pacjentem po zakończeniu studiów był mężczyzna wymagający leczenia reendo z wyjęciem metalowego wkładu koronowo-korzeniowego. Było to bardzo stresujące doświadczenie, ponieważ chciałem jak najlepiej wypaść w oczach pacjenta, a także pracodawcy, który zdecydował się mnie zatrudnić. Szczęśliwie wszystko udało się wykonać zgodnie z planem, ale do dziś dokładnie pamiętam tę wizytę.

Pierwsze trudne przypadki nauczyły mnie, jak ważne jest posiadanie gruntownej wiedzy z zakresu procedur, które chcemy wykonywać. Stres jest normalnym odczuciem, które pojawia się na początku drogi lekarza dentysty i jest obecny także później. Jednak posiadając odpowiednią wiedzę możemy czuć się spokojniej, a stres starać się zmodyfikować na element motywujący – ponieważ wiemy, iż posiadamy wszystko co potrzebne, aby prawidłowo przeprowadzić dany zabieg.

W 2019 r. obronił Pan z wyróżnieniem doktorat poświęcony irygacji systemu kanałowego. Co było punktem wyjścia do zainteresowania się właśnie tym zagadnieniem i czy praca naukowa wpłynęła na sposób, w jaki dziś patrzy Pan na leczenie endodontyczne?

– W trakcie studiów byłem członkiem wielu kół naukowych. Jedna z prac, którą prowadziłem w tamtym czasie, dotyczyła stopnia oczyszczania kanałów korzeniowych przez narzędzia kanałowe. Temat pracy doktorskiej stał się więc naturalnym rozszerzeniem zagadnienia, którym zainteresowałem się wcześniej. Wiedząc, iż etap irygacji kanałów korzeniowych jest niezwykle istotny dla powodzenia leczenia endodontycznego, zdecydowałem, iż będzie to odpowiednie pole do pracy w ramach mojego doktoratu.

Cały czas przykładam bardzo dużą uwagę do irygacji i protokołu dezynfekcji kanałów korzeniowych. Jest on kluczem do powodzenia całego leczenia. Instrumentacja ma za zadanie stworzyć przestrzeń dla skutecznej dezynfekcji – w tym właśnie irygacji. Dopiero po odpowiednim odkażeniu przestrzeni endodontycznej możemy ją ostatecznie, szczelnie wypełnić.

Młody lekarz, który chciałby dziś zacząć specjalizować się w endodoncji, ma dostęp do ogromnej liczby kursów, technologii i informacji. Od czego, Pana zdaniem, rzeczywiście warto zacząć? Jak budować kompetencje krok po kroku, żeby konsekwentnie rozwijać się w tej dziedzinie?

– Na pierwszym miejscu postawiłbym tradycyjnie książki. Czytając książkę możemy w spokoju i ciszy skupić się na danym temacie, aby go dobrze zrozumieć. Warto pamiętać, iż zanim książka zostanie opublikowana, jest wielokrotnie sprawdzana, a więc wiedza w niej zawarta nie jest przypadkowa.

Dopiero posiadając odpowiednie podstawy teoretyczne warto zainteresować się udziałem w kursach praktycznych – w zależności od preferencji mogą być to kursy grupowe lub indywidualne. Pamiętajmy też o programach z endodoncji organizowanych za granicą. Wiele jednostek, w tym uczelnianych, prowadzi tego rodzaju edukację dla zagranicznych lekarzy dentystów – właśnie takim programem był ukończony przeze mnie program na University of Pennsylvania. W tym miejscu warto również wspomnieć o kongresach i konferencjach – regularny udział w tego rodzaju wydarzeniach pozwala nam pozostać na bieżąco z najnowszymi doniesieniami z zakresu interesującej nas dziedziny.

Dzięki pracy klinicznej, naukowej i dydaktycznej miał Pan okazję obserwować, jak zmienia się endodoncja. Które zmiany uważa Pan za najbardziej znaczące – w diagnostyce, instrumentacji, irygacji czy wykorzystaniu nowych technologii – i które z nich rzeczywiście zmieniły codzienną praktykę lekarza?

– Moim zdaniem dwie najważniejsze zmiany na przestrzeni ostatnich lat to świadomość potrzeby stosowania mikroskopu zabiegowego do procedur endodontycznych oraz coraz częstsze sięganie po trójwymiarowe metody obrazowania radiologicznego, czyli CBCT.

Obecnie znalezienie w Polsce lekarza dentysty, który powiedziałby, iż mikroskop zabiegowy jest niepotrzebny w endodoncji, jest niemal niewykonalne – a to bardzo cieszy, ponieważ oznacza, iż polscy dentyści opierają swoją działalność o Evidence Based Dentistry. Na podstawie przeprowadzonych badań naukowych udowodniono, iż zastosowanie mikroskopu zabiegowego w endodoncji przekłada się na zwiększenie powodzenia leczenia endodontycznego, m.in. dzięki możliwości odnalezienia dodatkowych kanałów.

Jeśli chodzi o CBCT, wcześniej uważało się, iż jest ono potrzebne przede wszystkim do celów chirurgicznych, np. zaplanowania wszczepienia implantu. Aktualnie nowoczesna endodoncja również czerpie korzyści z wykorzystania CBCT. Warto pamiętać, iż nie jest to badanie rutynowe, wykonywane przy każdym leczeniu endodontycznym, a istnieją konkretne wskazania do jego przeprowadzenia. Żyjemy w świecie trójwymiarowym i nasze zęby są również obiektami trójwymiarowymi, często o bardzo skomplikowanej budowie – CBCT pozwala nam poznać tę złożoną anatomię w indywidualnym przypadku.

Dziś endodoncja coraz częściej łączy doświadczenie kliniczne z zaawansowaną technologią. W jakim kierunku, Pana zdaniem, będzie rozwijać się ta dziedzina w najbliższych latach? Czy przyszłość leczenia kanałowego będzie należała przede wszystkim do nowych urządzeń i materiałów, czy przez cały czas najważniejsze pozostaną podstawy, doświadczenie i adekwatne podejmowanie decyzji klinicznych?

– Moim zdaniem endodoncja będzie niezmiennie podążała w kierunku jak najmniejszej inwazyjności prowadzonych procedur, a także wykorzystania potencjału drzemiącego we własnych tkankach pacjenta, np. w komórkach miazgi czy okolicy wierzchołka korzenia.

Oczywiście nowe technologie – jak choćby wspomniane przeze mnie wcześniej CBCT wykonywane ze względów endodontycznych czy dynamicznie rozwijająca się sztuczna inteligencja – pozwolą na lepsze planowanie procedur, aby prowadzone leczenie miało jak najwyższą szansą na powodzenie. Nie zmienia to jednak faktu, iż osobą, która będzie przeprowadzała daną procedurę będzie niezmiennie lekarz dentysta, który decyzje lecznicze będzie podejmował na podstawie posiadanej przez siebie wiedzy i doświadczenia. Dlatego – według mnie – gruntowna wiedza i doświadczenie kliniczne niezmiennie pozostaną jednym z najważniejszych elementów pracy dla wszystkich lekarza dentysty.

Gdyby mógł Pan spotkać siebie samego z pierwszych lat pracy zawodowej i przekazać mu jedną rzecz dotyczącą endodoncji, czego chciałby Pan go nauczyć? Co z perspektywy czasu okazało się najważniejszą lekcją w Pana własnej drodze do miejsca, w którym jest Pan dziś?

– Myślę, iż gdybym miał możliwość cofnięcia się w czasie, to chciałbym szybciej uświadomić sobie, jak istotną częścią endodoncji jest endodoncja mikrochirurgiczna. Ucząc się endodoncji na studiach nie byłem świadomy, jak wiele wspólnego ma ona z procedurami chirurgicznymi. Myśląc o endodoncji często wyobrażamy sobie narzędzia kanałowe, podchloryn sodu czy gutaperkę – i jest to oczywiście prawidłowe skojarzenie, ale takie elementy jak skalpel, raspator czy nici chirurgiczne również od razu powinny pojawiać się w myślach współczesnego lekarza dentysty endodonty.

Moja najważniejsza lekcja, którą wyniosłem z perspektywy czasu, to zdecydowanie umiejętność czerpania euforii z tego, co się robi. Nie chodzi tu wyłącznie o to, aby praca sprawiała przyjemność, choć oczywiście jest to bardzo ważne, ale także – a może przede wszystkim – o to, by nie rezygnować, kiedy nie wszystko układa się zgodnie z założonym planem i po naszej myśli, kiedy pojawiają się trudniejsze dni czy dłuższe, wymagające okresy. W takich momentach wiemy, iż to, co robimy, mimo wszystko ma sens, i dzięki temu nie poddajemy się pomimo pojawiających się przeszkód. Myślę, iż właśnie dzięki temu, iż „żyję endodoncją”, niezmiennie pozostaję w niej cały czas, całym sobą – zarówno klinicznie, jak i naukowo oraz edukacyjnie.

***

Dr n. med. Hubert Gołąbek jest absolwentem kierunku lekarsko-dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz studiów podyplomowych International Program in Endodontics na University of Pennsylvania w Filadelfii. Jest autorem licznych publikacji naukowych, przede wszystkim z zakresu endodoncji, a także wykładowcą kongresów, konferencji i szkoleń dla lekarzy dentystów w tematyce endodontycznej w kraju i za granicą. Od marca 2022 r. pełni funkcję prezesa Sekcji Endodoncji Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego. Jest członkiem American Association of Endodontists (AAE) oraz European Society of Endodontology (ESE).

***

Dr n. med. Hubert Gołąbek będzie uczestnikiem debaty „Stomatologiczny sąd (nie)ostateczny” która odbędzie się w ramach Konferencji Przyszłych Mistrzów Stomatologii 2026 (Łódź, 28 listopada). Program wydarzenia, biogramy wykładowców oraz formularz rejestracji dostępne są na stronie https://www.konferencjamistrzow.pl/. Zapraszamy!

Idź do oryginalnego materiału