POChP – cichy zabójca płuc. Objawy, diagnostyka i nowoczesne leczenie

Zdjęcie: POChP

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to jedno z najczęstszych i najgroźniejszych schorzeń układu oddechowego, które przez lata może rozwijać się niezauważone. Kaszel, duszność i nawracające infekcje często są bagatelizowane, a tymczasem choroba prowadzi do nieodwracalnych zmian w płucach. najważniejsze znaczenie ma szybka diagnostyka, szczególnie w momencie pojawienia się objawów alarmowych.

Spis treści

1. Czym jest POChP?
2. Najczęstsze objawy choroby
3. Objawy alarmowe – kiedy natychmiast do lekarza?
4. Nowoczesna diagnostyka POChP
5. Współczesne metody leczenia i terapia
6. Jaki specjalista leczy POChP?
7. Podsumowanie

Czym jest POChP?

POChP to przewlekła choroba zapalna płuc, która prowadzi do trwałego ograniczenia przepływu powietrza w drogach oddechowych. Najczęstszą przyczyną jest wieloletnie narażenie na dym tytoniowy oraz zanieczyszczenia powietrza.

Choroba rozwija się stopniowo i często przez wiele lat pozostaje nierozpoznana.

Jak podkreśla dr hab. Piotr Dąbrowiecki, alergolog, specjalista chorób wewnętrznych i przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP, w Polsce rozpoznanie ma 1,3 mln chorych, ale badania wskazują, iż POChP może dotykać choćby kilku milionów osób. Chorzy przez lata bagatelizują objawy, tłumacząc je wiekiem, brakiem kondycji albo skutkami palenia tytoniu.

POChP jest chorobą układu oddechowego trwale ograniczającą przepływ powietrza przez drogi oddechowe. Ograniczenie to zwykle postępuje i jest związane z przewlekłym stanem zapalnym wywołanym przez dym tytoniowy i inne szkodliwe czynniki środowiskowe. W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia oskrzeli oraz pęcherzyków płucnych. Płuca tracą elastyczność, pojawia się obturacja (zwężenie dróg oddechowych), pacjent zaczyna mieć trudności z oddychaniem. W przeciwieństwie do astmy, zmiany w POChP są w dużym stopniu nieodwracalne – przypomina dr hab. Piotr Dąbrowiecki.

Najczęstsze objawy POChP

Do typowych symptomów należą:

• przewlekły kaszel (często z odkrztuszaniem plwociny),
• narastająca duszność, początkowo przy wysiłku,
• świsty i uczucie ucisku w klatce piersiowej,
• szybkie męczenie się,
• częste infekcje dróg oddechowych.

Objawy narastają stopniowo, dlatego pacjenci często przyzwyczajają się do pogarszającej się wydolności oddechowej.

Objawy alarmowe – kiedy natychmiast zgłosić się do lekarza?

Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuacje, gdy:

• duszność pojawia się nagle lub gwałtownie się nasila,
• pojawia się trudność w mówieniu pełnymi zdaniami,
• kaszel i odkrztuszanie wyraźnie się nasilają,
• plwocina zmienia kolor na żółty lub zielony,
• występuje gorączka lub ból w klatce piersiowej,
• standardowe leki nie przynoszą ulgi.

W takich przypadkach nie należy zwlekać – konieczna jest pilna konsultacja lekarska, a czasem choćby wezwanie pogotowia.

Nowoczesna diagnostyka POChP

Współczesna diagnostyka POChP opiera się przede wszystkim na:

• spirometrii – podstawowym badaniu oceniającym przepływ powietrza przez płuca,
• badaniach obrazowych (RTG, tomografia komputerowa klatki piersiowej),
• nowoczesnych testach czynnościowych układu oddechowego,
• ocenie saturacji i wydolności oddechowej.

Coraz częściej wykorzystuje się także narzędzia cyfrowe i telemedycynę, które pozwalają na wcześniejsze wykrycie nieprawidłowości.

Współczesne metody leczenia POChP

Leczenie POChP ma charakter kompleksowy i obejmuje:

• eliminację czynników ryzyka, w tym przede wszystkim rzucenie palenia,
• leki wziewne rozszerzające oskrzela,
• glikokortykosteroidy wziewne w wybranych przypadkach,
• rehabilitację oddechową,
• leki biologiczne,
• tlenoterapię u pacjentów w zaawansowanym stadium,
• szczepienia ochronne (przeciwko grypie, pneumokokom, COVID-19, RSV i półpaścowi).

Jak podkreślają eksperci, leczenie farmakologiczne musi być połączone z modyfikacją stylu życia.

POChP często współistnieje z chorobami sercowo‑naczyniowymi, cukrzycą, depresją czy osteoporozą. Dlatego leczenie powinno być wielodyscyplinarne i systemowe. Powinniśmy dobierać leczenie adekwatnie do stopnia nasilenia objawów. jeżeli kaszel lub duszność występują sporadycznie, czasem wystarcza jeden lek. Gdy objawy są codzienne i utrzymujące się, pacjent wymaga zwykle dwóch leków, najlepiej podawanych z jednego inhalatora. Chorzy mający częste zaostrzenia są w grupie pacjentów kwalifikujących się do terapii biologicznej – wylicza dr hab. Piotr Dąbrowiecki.

Jaki lekarz leczy POChP?

Podstawową opiekę nad pacjentem z POChP sprawuje:

• pulmonolog (specjalista chorób płuc)

W proces leczenia często zaangażowani są również:

• lekarz rodzinny (POZ),
• alergolog,
• rehabilitant medyczny.

To pulmonolog odpowiada za diagnostykę, dobór terapii i monitorowanie przebiegu choroby.

Podsumowanie

POChP to choroba, która rozwija się powoli, ale ma poważne konsekwencje zdrowotne. najważniejsze znaczenie ma szybkie rozpoznanie objawów, szczególnie tych alarmowych, oraz wdrożenie leczenia pod opieką pulmonologa. Dzięki nowoczesnej diagnostyce i terapii możliwe jest spowolnienie postępu choroby i poprawa jakości życia pacjentów.