Analiza 21 badań klinicznych opublikowana w 2024 r. w czasopiśmie „BMC Complementary Medicine and Therapies” wykazała, iż osoby regularnie spożywające czosnek miały niższy poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów we krwi. To jeden z kilku przeglądów naukowych, które w ostatnich latach przyglądały się wpływowi tej przyprawy na układ krążenia.
Płytki krwi i ryzyko zakrzepów
Zakrzepica pojawia się wtedy, gdy w naczyniach krwionośnych powstają skrzepy. Oderwany od ściany naczynia materiał zakrzepowy może wywołać zatorowość płucną, udar mózgu albo zawał serca. Pacjenci z podwyższonym ryzykiem pozostają pod opieką lekarza i przyjmują przepisane leczenie — dieta go nie zastąpi, choć może wspierać pracę naczyń.
Rozgnieciony ząbek świeżego czosnku uwalnia allicynę. Badania opisane w „Thrombosis Research” wskazują, iż zawarte w czosnku związki hamują agregację płytek krwi, czyli ograniczają ich zlepianie się. Nadmierna aktywność płytek sprzyja tworzeniu zakrzepów. Metaanaliza z „Nutrition Reviews” potwierdziła, iż preparaty ze związkami czosnku obniżają aktywność płytek.
Ciśnienie niższe o 5–8 mmHg
Kolejna metaanaliza, opisana w „The Journal of Nutrition”, objęła osoby z nadciśnieniem. U tych, które często sięgały po czosnek, ciśnienie skurczowe spadło średnio o około 5–8 mmHg.
Naukowcy zwracają też uwagę na śródbłonek, wewnętrzną warstwę wyściełającą naczynia. Prace opublikowane w „Journal of Cardiovascular Pharmacology” sugerują, iż czosnek zwiększa produkcję tlenku azotu, a ten pomaga naczyniom zachować elastyczność.
Sam czosnek nie decyduje jednak o kondycji serca. Liczy się cały styl życia: regularna aktywność fizyczna, rezygnacja z palenia, utrzymanie prawidłowej masy ciała i ograniczenie żywności wysoko przetworzonej.
Świeży, nie gotowany
Sposób przygotowania zmienia adekwatności czosnku. Najwięcej aktywnych związków powstaje po rozgnieceniu lub posiekaniu świeżego ząbka. W badaniach taka postać wydłużała czas krzepnięcia krwi, zmniejszała zlepianie płytek i ograniczała aktywność substancji sprzyjających powstawaniu skrzepów. Allicyna rozpada się gwałtownie w wysokiej temperaturze, dlatego czosnek warto dodawać do potrawy pod koniec gotowania albo jeść na surowo.
Kto powinien uważać
Czosnek nie jest wskazany dla wszystkich. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia oraz ci, u których łatwo pojawiają się siniaki i krwawienia, muszą zachować ostrożność. Duże ilości świeżego czosnku nasilają działanie leków i podnoszą ryzyko powikłań krwotocznych. Pacjenci leczeni kardiologicznie lub hematologicznie powinni omówić większe zmiany w diecie z lekarzem prowadzącym.
