Czerwono-czarne owady, które od wiosny do jesieni oblepiają pnie drzew w polskich parkach i ogrodach, to kowale bezskrzydłe — gatunek całkowicie nieszkodliwy dla ludzi i zwierząt domowych. Mimo to wielu właścicieli działek próbuje się ich pozbyć, myląc je ze szkodnikiem upraw. Na problem zwróciła uwagę Zuzanna Sierzputowska w tekście opublikowanym w serwisie WP Kobieta 7 września 2025 roku.
Potocznie nazywa się je „tramwajarzami” albo „cmentarnikami”. Pierwsze określenie wzięło się od barwy — czerwono-czarnej, kojarzonej z dawnymi mundurami motorniczych. Drugie od miejsc, w których owady zbierają się szczególnie licznie. Kowale gromadzą się w dużych skupiskach na cmentarzach, skrajach lasów, w parkach i przydomowych ogrodach.
Gdzie ich szukać i czym się żywią
Owady upodobały sobie konkretne gatunki drzew: lipy, kasztanowce i robinie akacjowe. Pod nimi najczęściej tworzą charakterystyczne czerwone dywany złożone z kilkudziesięciu, czasem kilkuset osobników.
W menu kowali bezskrzydłych znajdują się mszyce i komary, czyli owady, które latem najbardziej dają się we znaki w ogrodach. Ograniczając ich liczebność, kowale działają jak naturalna ochrona upraw. Zjadają też resztki roślinne oraz soki martwych owadów, pełniąc funkcję czyścicieli terenu.
Przed drapieżnikami bronią się w specyficzny sposób — wydzielają nieprzyjemną, intensywną woń. To jedyna niedogodność związana z ich obecnością. Kowale nie gryzą, nie przenoszą chorób i nie zachowują się agresywnie wobec człowieka.
Łatwo je pomylić z poskrzypką liliową
Najczęstsza pomyłka dotyczy poskrzypki liliowej, czerwonego chrząszcza, który rzeczywiście niszczy ogrodowe uprawy. Rozróżnienie obu gatunków wymaga jednego spojrzenia na odwłok: poskrzypka ma na nim ciemne plamy, kowal bezskrzydły jest ich pozbawiony.
Ta różnica decyduje o tym, czy owad zasługuje na interwencję, czy na spokój. Tępienie kowali nie przynosi żadnej korzyści ogrodnikowi, za to pozbawia go darmowej kontroli nad populacją mszyc.
Sygnał zdrowego ekosystemu
Pojawienie się kolonii kowali w pobliżu domu oznacza, iż w okolicy funkcjonuje zdrowa, zrównoważona przyroda. Owady te uczestniczą w rozkładzie materii organicznej i utrzymują biologiczną równowagę w ogrodzie, dlatego przeganianie ich czy stosowanie przeciwko nim preparatów owadobójczych działa wbrew interesom samego ogrodnika.
