Fundacja Avalon zorganizowała dwudniową konferencję „Nowoczesne trendy kształtujące widoczność i prawa osób z niepełnosprawnością. Praca. Kariera. Technologia.” Czy dostępność w biznesie naprawdę się opłaca? Jak pokazywać osoby z niepełnosprawnościami w mediach bez powielania stereotypów? Czy edukacja może być dostępna dla wszystkich? Jak wspierać niezależne życie osób z niepełnosprawnościami? To tylko część pytań, które wybrzmiały w jej trakcie.
Wydarzenie dało przestrzeń do merytorycznej, międzysektorowej rozmowy, która łączy środowisko osób z niepełnosprawnościami, organizacje społeczne, administrację publiczną, biznes i media.
W ciągu dwóch dni 8 i 9 maja w CIC Warsaw oraz online odbyło się szereg paneli dyskusyjnych, wykładów, warsztatów i kuluarowych rozmów.
Pierwszy dzień spotkań rozpoczęto od panelu, w którym dyskutowano o sposobach używanych przez biznes i organizacje pozarządowe do kształtowania codzienności osób z niepełnosprawnością kooperacja biznesu i NGO’s jest ważnym elementem w budowaniu inkluzywnego społeczeństwa. Biznes coraz częściej przekonuje się do tego, iż różnorodność, np. w zatrudnianiu, daje szerszą perspektywę. Zespoły są bardziej kreatywne, tworzą lepszą atmosferę i są stabilniejsze, gdyż osoby z niepełnosprawnością rzadziej decydują się na zmianę miejsca pracy.
Najbardziej wartościowa jest współpraca, która przynosi obopólną korzyść. Biznes powinien zrozumieć, iż nie tylko wspiera NGO’s, ale kooperacja z tymi organizacjami przynosi również im niematerialne korzyści, pomaga w pozyskaniu potencjalnych klientów, czy promocji marki.
Dzięki tej współpracy udaje się zrealizować wiele wspólnych przedsięwzięć o różnym charakterze dla wspólnoty lokalnej, czy konkretnej grupy społecznej.
Firmy są otwarte na pracowników z niepełnosprawnościami, ale trzeba podkreślić, iż są firmy dwóch prędkości: duże korporacje oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, w których przepaść świadomościowa jest dużo większa.
Według danych GUS, w Polsce pod koniec 2024 roku było 3,9 mln osób posiadających ważne orzeczenie o niepełnosprawności, co stanowi ok. 10,5 proc. ludności. Warto jednak zaznaczyć, iż szacunki uwzględniające osoby bez oficjalnego dokumentu mogą sięgać choćby od 4 do 7 mln osób. Wśród nich 60 proc. stanowią osoby w wieku produkcyjnym. Jest to potencjał, którego nie można zmarnować. Według przedstawiciela biznesu przedsiębiorcy w coraz mniejszym stopniu zwracają uwagę na sprawność pracownika. Najważniejsze są kompetencje, a ponieważ poziom wykształcenia OzN jest ciągle niższy niż w pozostałej części społeczeństwa, należy dążyć do podnoszenia kwalifikacji zawodowych tej grupy osób. Powinny one ciągle rozwijać swoje umiejętności, działać świadomie, dopasowując się do potrzeb rynku pracy w oparciu o swoje możliwości.
Tematowi edukacji poświęcony był panel „Szkoła dla wszystkich – edukacja włączająca: idea kontra praktyka”. Omówiono w nim wyzwania, z którymi mierzą się dzieci, rodzice i specjaliści.
W prelekcji zatytułowanej „Nie ma dzieci ‘niematematycznych’ – są tylko nieodkryte drogi uczenia się” bardziej szczegółowo omówiono edukację dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, które często są niedostrzegane w obszarze edukacji matematycznej, a ich możliwości pozostają niewykorzystane. Odpowiednio zaprojektowana, dostępna edukacja matematyczna może wzmacniać poczucie kompetencji i sprawczości dzieci oraz umożliwić im dalszą edukację i pracę.
Pracowników z niepełnosprawnością w różnych funkcjach życiowych wspierają nowoczesne technologie, a także przepisy prawne jakim jest m.in. Polski Akt o Dostępności. Biznes jest zobowiązany do wdrożenia tego aktu, produkty i usługi powinny być dostępne dla wszystkich, należy więc powszechnie stosować projektowanie uniwersalne.
Wprowadzanie tego aktu jest lepiej realizowane w dużych firmach niż w sektorze średnich i małych przedsiębiorstw. Wynika, to przede wszystkim z braku informacji, mniejszych możliwości osobowych i finansowych.
Nowoczesne technologie stają się realnym wsparciem dla osób ze szczególnymi potrzebami – nie w teorii, ale w codzienności. Od rozwiązań sensorycznych, przez inteligentne systemy asystujące, po robotykę i praktyczne zastosowania AI – mogą przywracać sprawczość, poczucie bezpieczeństwa i niezależność. Nowoczesne narzędzia cyfrowe wspierają samodzielność, rozwój osobisty i zawodowy oraz codzienne funkcjonowanie OzN. Oczywiście są jeszcze obszary wymagające lepszego dostosowania, np. dotykowe bankomaty, bez udźwiękowienia, które nie są dostępne dla osób z dysfunkcją wzroku.
Temat rynku pracy uzupełnił panel o wolontariacie pracowniczym, który w organizacjach wzmacnia zaangażowanie zespołu, wspiera budowanie sensu pracy. Jego istotą jest oddolne zaangażowanie pracowników w przedsięwzięcia, które mają znaczenie i dla nich samych i dla innych osób, np. przewlekle chorych, czy młodzieży potrzebującej wsparcia.
Czy działalność aktywistyczna to praca? – takie pytanie zadano panelistom, którzy są rzecznikami osób niepełnosprawnych w życiu publicznym.
Zabieranie głosu w debacie publicznej, samorzecznictwo, działania aktywistyczne – to w demokracji może robić każdy. Ale z czasem takie zaangażowanie tworzy wartość dodaną dla organizacji, firmy czy instytucji. Może to być wartość wizerunkowa, strategiczna, reklamowa, szkoleniowa. I wtedy czasami są to działania wykonywane społecznie, a czasami za wynagrodzeniem. Aktywiści są zapraszani do mediów i instytucji dzięki czemu wiele tematów, np. o potrzebie asystencji osobistej, przebija się do szerszego odbioru. Często wobec nich pada zarzut, iż są lobbystami, nie zgadzają się z tą opinią, ale choćby jeżeli, to uważają, iż lobbują w słusznej sprawnie. Nie stoi za nimi żaden kapitał, a choćby czasami ich własny interes. Działając nie skupiają się tylko na wąskiej grupie, np. niepełnosprawni z dysfunkcją ruchu, ale patrzą szerzej.
W trakcie pierwszego dnia konferencji sportowcy z niepełnosprawnością oraz firmy ich wspierające rozmawiali m.in. o sponsoringu w sporcie. Niestety, jak mówili prelegenci sport nie jest głównym źródłem ich utrzymania, a na realizację swoich projektów wykładają swoje środki i szukają sponsorów. Jak podkreślili firmy coraz chętniej wspierają sportowców z niepełnosprawnościami. Dla biznesu jest to nie tylko misja społeczna, ale także budowanie wizerunku firmy. Sportowiec jest nośnikiem reklamy, jest to wzajemny pakiet usług. Zarówno biznes uczy się wiele od sportu, ale i sport od biznesu. I tu i tu są ludzie, zespoły, relacje, są sukcesy i niepowodzenia.
Podkreślono znaczenie sportu dla dziecka z niepełnosprawnością, rodzic czy opiekun powinien wskazywać im sportową drogę. choćby o ile nie będzie to sport zawodowy, to na pewno przyczyni się do poprawy sprawności dziecka.
Wśród wielu tematów konferencji poruszono temat niepełnosprawności w mediach.
Zwrócono uwagę, iż media szczególnie społecznościowe kreują fałszywy wizerunek świata. Nie pokazuje się w nich biedy, brzydoty, taki świat jest oczywiście oszustwem.
Paneliści – ludzie mediów – podkreślali, iż nie należy oczekiwać aby wszyscy wokół akceptowali mnie takim jakim jestem. Natomiast trzeba pogodzić się z faktami, zaakceptować siebie. W relacjach z innymi pomaga dystans i uśmiech.
Drugi dzień konferencji otworzył panel pt. „Niewidoczne nie znaczy nieważne. Sukces, system i życie z niewidoczną niepełnosprawnością”.
Swoimi doświadczeniami – od momentu pojawienia się choroby, poprzez poszukiwanie diagnozy, i leczenie – podzieliły się osoby z różnych środowisk i pokoleń.
Został przedstawiony również punkt widzenia reprezentanta środowiska medycznego.
Rozmawiano także o dostępie OzN do wsparcia psychologicznego w Polsce. Bywa z nim bardzo różnie, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Brakuje specjalistów, którzy będą mogli postawić dobrą diagnozę i dobrać odpowiednią metodę terapeutyczną. Paneliści postulowali aby pomoc psychologiczna nie była luksusem, a pacjenci mieli możliwość z korzystania z terapii w każdej miejscowości.
Konferencję zakończył panel „Wsparcie, które daje wolność – asystencja osobista w pracy i codzienności”.
Omawiano aktualny etap prac legislacyjnych nad ustawą o asystencji osobistej, dostęp do niej w Polsce, codzienne doświadczenia osób z niepełnosprawnościami.
Jak podkreślano każdy obywatel jest ważny, a włączanie OzN w życie społeczne i zawodowe opłaci się wszystkim. Trzeba dać ludziom moc, a nie tylko pomoc. I właśnie asystencja jest mocą. Asystencja musi być zrobiona dobrze, nie można bazować na tym co jest teraz. Przepisy są niejednolite i absurdalne. Osoby z niepełnosprawnością to nie jest problem do rozwiązania, ale kapitał do zaopiekowania. Niestety, w tej chwili każdy samorząd może dowolnie zapisać regulaminy, projekty, a należy je ujednolić w taki sposób, żeby bardziej były dostosowane do OzN, które potrzebują pomocy drugiej osoby. Należy też pokazywać potencjał zawodu asystenta osobistego, aby znaleźli się chętni do tej pracy nie tylko w dużych miastach, ale i mniejszych miejscowościach.
Oprócz paneli dyskusyjnych było miejsce również na udział w różnotematycznych warsztatach, np. jogi relaksacyjnej, jak walczyć o swoje prawa, dla rodziców i opiekunów o potrzebach sensorycznych dziecka, o budowaniu wiarygodnego wizerunku w internecie oraz odpowiedzialnej komunikacji podczas prowadzenia zbiórek pieniężnych, o zrozumieniu mechanizmów stresu i wypalenia zawodowego, czy Speed Friending – poznajemy się! I wiele innych.
A przy sześciu tematycznych „stolikach dialogu i współpracy” – między biznesem, osobami z niepełnosprawnościami, NGO’s i administracją wspólnie poszukiwano konkretnych, możliwych do wdrożenia rozwiązań.
Konferencja „Nowoczesne trendy kształtujące widoczność i prawa OzN” pokazała jak bardzo ważna jest włączająca dyskusja o prawach i obecności osób z niepełnosprawnościami w różnych przestrzeniach, które dotyczą każdego i każdej z nas: technologii, polityki, usług medycznych czy edukacji. Organizując to wydarzenie po raz kolejny, obserwuję jak wzmacniające jest doświadczenie spotkania, wymiany doświadczeń, rozmowy w tak różnorodnej grupie. Podsumowuję pracę nad konferencją z wdzięcznością, iż zebraliśmy w jednym miejscu tak dużo osób, które połączyła idea równości, różnorodności i inkluzywności. Do zobaczenia na kolejnej edycji – podsumowała Żaneta Krysiak z Fundacji Avalon, organizatorka wydarzenia.
Zobacz galerię…
Jolanta Kołacz, fot. fot-Maciej-Krüger / Fundacja Avalon
Transmisja z konferencji Fundacji Avalon!
Data publikacji: 15.05.2026 r.
