Uderzenia gorąca i nocne poty to jedne z najbardziej uciążliwych objawów menopauzy. Najskuteczniejszym leczeniem jest terapia hormonalna, ale nie każda kobieta może lub chce ją stosować. Amerykański program badawczy MsFLASH przez lata sprawdzał inne możliwości. Jego podsumowanie przedstawiono w październiku 2026 roku.
Czym był program MsFLASH
MsFLASH to sieć badań klinicznych nad menopauzą finansowana przez amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH). Działała w latach 2008 do 2022. W tym czasie przeprowadzono 5 badań klinicznych, w których sprawdzono 9 metod leczenia, oraz 8 badań dodatkowych. Wzięło w nich udział ponad 1300 uczestniczek.
Wyniki podsumowała prof. Susan Reed z Uniwersytetu Waszyngtońskiego podczas dorocznego zjazdu The Menopause Society, który odbył się w dniach 20 do 24 października 2026 roku w San Diego. Relację z wystąpienia opublikował serwis dla ginekologów Contemporary OB/GYN.
Dwa leki na uderzenia gorąca
Badane metody niehormonalne działały na uderzenia gorąca podobnie jak doustny estradiol w niskiej dawce 0,5 mg. Jako przykłady wymieniono dwa leki:
- escitalopram, z grupy leków nazywanych SSRI,
- wenlafaksynę, z grupy leków nazywanych SNRI.
Oba leki są znane przede wszystkim z leczenia depresji i zaburzeń lękowych, ale w badaniach MsFLASH oceniano je pod kątem objawów menopauzy. Prof. Reed podkreśla, iż to solidny punkt odniesienia, na którym lekarze mogą się opierać, rozmawiając z pacjentkami.
Na sen najlepiej zadziałała rozmowa przez telefon
Kłopoty ze snem w okresie menopauzy często idą w parze z nocnymi uderzeniami gorąca. W badaniach MsFLASH najlepiej poprawiała sen terapia poznawczo-behawioralna prowadzona przez telefon. Wypadła lepiej niż inne sprawdzane metody. To ważna informacja, bo taka terapia nie wiąże się z przyjmowaniem leków, a jej forma telefoniczna ułatwia dostęp osobom, które mają daleko do specjalisty.
Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności polega na zmianie nawyków i sposobu myślenia o śnie, na przykład na ustaleniu stałych godzin snu i ograniczeniu leżenia w łóżku bez snu. Prowadzi ją przeszkolony terapeuta.
Skąd ta wiedza
Program finansował amerykański Narodowy Instytut ds. Starzenia się we współpracy z kilkoma innymi instytutami NIH, w tym zajmującymi się zdrowiem dzieci i rozwojem człowieka oraz medycyną komplementarną. W badaniach zebrano ponad 16 tysięcy próbek biologicznych, które wciąż mogą służyć naukowcom. To jeden z większych programów badawczych poświęconych wyłącznie objawom menopauzy, dlatego jego wyniki są cenną wskazówką dla lekarzy także poza Stanami Zjednoczonymi.
Dlaczego to ważne
Część kobiet nie powinna przyjmować hormonów ze względów zdrowotnych, a część po prostu nie chce. Dla nich informacja, iż istnieją dokładnie przebadane alternatywy, jest bardzo praktyczna. Prof. Reed zaapelowała przy tym o większe finansowanie badań nad zdrowiem kobiet.
Relacja z wystąpienia nie wymienia wszystkich dziewięciu sprawdzanych metod, dlatego nie piszemy tu o tym, które z nich nie zadziałały.
Jeśli uderzenia gorąca przeszkadzają w pracy, w spaniu czy w kontaktach z ludźmi, to wystarczający powód, by poprosić o pomoc. Nie trzeba ich znosić w milczeniu. Lekarz ma do wyboru zarówno leczenie hormonalne, jak i metody bez hormonów, a wyniki MsFLASH pokazują, iż część z tych drugich została dokładnie sprawdzona w badaniach.
Jak rozmawiać o tym z lekarzem
Escitalopram i wenlafaksyna to leki na receptę, które mają swoje przeciwwskazania, działania niepożądane i mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami. Nie należy ich brać na własną rękę ani pożyczać od kogoś z rodziny. jeżeli uderzenia gorąca utrudniają ci codzienne życie, warto przygotować się do wizyty:
- zapisz przez tydzień, ile razy na dobę pojawiają się uderzenia gorąca i jak bardzo przeszkadzają,
- zanotuj, jak śpisz i czy budzą cię nocne poty,
- przygotuj listę wszystkich leków i suplementów, które przyjmujesz,
- powiedz, czy możesz i czy chcesz stosować hormony.
Lekarz, najczęściej ginekolog lub lekarz rodzinny, oceni, która metoda będzie dla ciebie najbezpieczniejsza. Decyzję o leczeniu, hormonalnym czy niehormonalnym, zawsze podejmuje się razem z lekarzem.
Źródło: Contemporary OB/GYN.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
