Talk to jeden z najstarszych składników kosmetyków. Bywa w pudrach sypkich i prasowanych, cieniach do powiek i zasypkach. Od jesieni 2024 roku jego przyszłość w Unii Europejskiej stoi pod znakiem zapytania. Wyjaśniamy, co już się wydarzyło, a co na razie jest tylko spodziewane.
Co postanowili unijni eksperci
We wrześniu 2024 roku Komitet ds. Oceny Ryzyka (RAC) przy Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) uznał talk za substancję rakotwórczą kategorii 1B. Ta kategoria oznacza, iż działanie rakotwórcze u ludzi jest domniemane. Według serwisu prawniczego Coslaw ocena opiera się w dużej mierze na badaniach na zwierzętach. Serwis Ceway dodaje, iż pod uwagę brano wzrost liczby guzów u szczurów, dane epidemiologiczne wiążące talk z rakiem jajnika u kobiet oraz możliwy mechanizm biologiczny.
Wniosek o taką klasyfikację złożyła w 2023 roku Holandia. Według Coslaw komitet najpierw zgodził się na łagodniejszą kategorię 2, czyli substancję podejrzewaną o działanie rakotwórcze, a później zarekomendował kategorię 1B. Uznał też, iż długotrwałe wdychanie talku może uszkadzać płuca.
Dlaczego mówi się o zakazie
Unijne przepisy o kosmetykach co do zasady nie pozwalają stosować substancji uznanych za rakotwórcze kategorii 1B. jeżeli klasyfikacja talku zostanie formalnie przyjęta, talk powinien trafić na listę substancji zakazanych w kosmetykach. Coslaw w październiku 2024 roku pisał, iż zakaz w Unii jest spodziewany w 2027 roku. Serwis Ceway również wskazywał rok 2027 jako możliwy termin.
To jednak prognoza, a nie obowiązujące prawo. Dziś talk jest w Unii składnikiem dozwolonym, choć objętym ograniczeniami. Ostateczna decyzja o klasyfikacji należy do Komisji Europejskiej. Do chwili przygotowania tego tekstu nie znaleźliśmy oficjalnego aktu, który dopisywałby talk do listy zakazanych składników.
Brytyjczycy są innego zdania
W styczniu 2026 roku brytyjski urząd HSE, który zajmuje się m.in. klasyfikacją chemikaliów, opublikował własną ocenę talku bez domieszki azbestu. Uznał, iż dostępne dane nie wystarczają, by klasyfikować talk jako rakotwórczy, i nie poparł opinii unijnego komitetu. Zgodził się natomiast, iż długotrwałe wdychanie talku może szkodzić płucom. Ocena nie dotyczyła talku zanieczyszczonego azbestem.
Wielka Brytania nie należy już do Unii, więc jej stanowisko nie zmienia unijnych przepisów. Pokazuje jednak, iż wśród ekspertów nie ma w tej sprawie jednomyślności.
Skąd w ogóle obawy o talk
Coslaw przypomina, iż złoża talku często występują obok złóż azbestu, który jest dobrze udokumentowanym czynnikiem rakotwórczym. Dlatego od lat zwraca się uwagę, czy talk w kosmetykach nie jest nim zanieczyszczony. W Stanach Zjednoczonych agencja FDA zaproponowała w grudniu 2024 roku obowiązkowe badanie kosmetyków z talkiem na obecność azbestu, z testowaniem każdej partii. Unijna ocena dotyczyła jednak samego talku, bez azbestu.
Jak czytać doniesienia o talku
W internecie łatwo trafić na nagłówki, z których wynika, iż talk jest już zakazany albo iż każdy puder wywołuje raka. Żadne z tych stwierdzeń nie wynika ze źródeł. Klasyfikacja kategorii 1B to ocena zagrożenia, czyli tego, czy substancja w ogóle może działać szkodliwie. Nie mówi ona, jak duże jest ryzyko przy zwykłym pudrowaniu twarzy raz dziennie. Dlatego zamiast wyrzucać kosmetyki w pośpiechu, lepiej spokojnie śledzić, jakie decyzje podejmie Komisja Europejska.
Co możesz zrobić już teraz
Nie ma powodu do paniki ani wyrzucania całej kosmetyczki. jeżeli chcesz ograniczyć kontakt z talkiem, możesz to zrobić prostymi krokami:
- sprawdzaj skład na opakowaniu, talk występuje pod nazwą Talc,
- przy sypkich pudrach i zasypkach nakładaj produkt ostrożnie i staraj się nie wdychać pyłu,
- jeśli szukasz zamiennika, wybieraj pudry, w których składzie nie ma talku.
Serwis Ceway radził firmom kosmetycznym, by już teraz zaczęły przygotowywać receptury bez talku, więc takich produktów może przybywać. jeżeli zakaz zostanie przyjęty, przepisy zwykle dają branży czas na wycofanie produktów, tak jak w przypadku niedawnych limitów dla retinolu. O każdej wiążącej decyzji napiszemy, gdy zostanie opublikowana.
Źródło: Coslaw, Ceway.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
