Proste rozwiązanie organizacyjne może zwiększyć dostęp kobiet w ciąży do opieki stomatologicznej. Badanie przeprowadzone w Nowym Jorku wykazało, iż umówienie wizyty u dentysty podczas pierwszej wizyty prenatalnej ponad dwukrotnie zwiększało prawdopodobieństwo, iż pacjentka rzeczywiście skorzysta z leczenia stomatologicznego w czasie ciąży.
Pierwsze wizyty prenatalne kobiet ciężarnych realizowane są między 11. a 14. tygodniem ciąży. Obejmują zwykle badania laboratoryjne, USG, a także poradnictwo dotyczące diety, suplementacji czy ogólnego stanu zdrowia przyszłej matki. Nowojorscy naukowcy sprawdzili, czy mogą one stać się również okazją do poprawy dostępu kobiet w ciąży do opieki stomatologicznej.
Szeroki potencjał współpracy na linii ginekolog – dentysta
Wyniki badania opublikowanego w „American Journal of Public Health” wskazały, iż już samo umówienie wizyty stomatologicznej podczas wizyty prenatalnej zwiększa szanse na późniejsze zgłoszenie się pacjentki do dentysty. Co istotne, rozwiązanie to nie wymaga dodatkowego personelu ani dodatkowych nakładów finansowych. Badanie pokazało tym samym szeroki potencjał współpracy między ginekologami i lekarzami dentystami.
Jeszcze do niedawna panowało przekonanie, iż u kobiet w ciąży należy przeprowadzać jedynie absolutnie niezbędne zabiegi stomatologiczne, najlepiej w II lub III trymestrze lub wyłącznie w sytuacjach nagłych. Wraz z pojawianiem się kolejnych dowodów potwierdzających bezpieczeństwo rutynowej opieki stomatologicznej w czasie ciąży stanowisko to zaczęło się zmieniać. w tej chwili podkreśla się, iż leczenie dentystyczne może – a choćby powinno – być prowadzone również w tym okresie.
Ciąża może zwiększać ryzyko wystąpienia niektórych problemów w obrębie jamy ustnej – zapalenia dziąseł, kwasowej erozji szkliwa i próchnicy. Regularne kontrole oraz odpowiednia higiena jamy ustnej są więc szczególnie istotne, zwłaszcza iż niektóre nieleczone schorzenia jamy ustnej mogą mieć również konsekwencje dla zdrowia rozwijającego się dziecka.
– Wiele kobiet zachodzi w ciążę już z istniejącymi problemami stomatologicznymi, które mogą ulec nasileniu w czasie ciąży – powiedziała prof. Stefanie Russell, współautorka badania, wykładowczyni w Rutgers School of Dental Medicine oraz NYU College of Dentistry.
Screening stomatologiczny podczas wizyty prenatalnej
Badacze z New York University zwrócili szczególną uwagę na pacjentki z grup znajdujących się w trudniejszej sytuacji ekonomicznej. Statystki z USA wskazują, iż osoby o niskich dochodach oraz korzystające z ubezpieczenia Medicaid częściej doświadczają chorób jamy ustnej. Jednocześnie kobiety objęte Medicaid znacznie rzadziej korzystają w czasie ciąży z wizyt higienizacyjnych niż pacjentki posiadające prywatne ubezpieczenie.
Naukowcy z NYU College of Dentistry we współpracy ze szpitalem NYC Health + Hospitals/Bellevue stworzyli New York University/Bellevue Prenatal Oral Health Program. Jego celem było dotarcie do pacjentek w miejscu, w którym już korzystają z opieki medycznej – czyli podczas pierwszych wizyt prenatalnych.
W ramach cotygodniowych sesji w poradni prenatalnej ciężarne przechodziły standaryzowany screening stomatologiczny pozwalający ocenić stan zdrowia jamy ustnej. Pacjentki wymagające leczenia były kierowane do NYU College of Dentistry. Otrzymywały również informacje na temat znaczenia i bezpieczeństwa opieki stomatologicznej w ciąży oraz wiedzę o tym, iż Medicaid pokrywa koszty leczenia stomatologicznego w stanie Nowy Jork.
W latach 2018-2020 do dalszej opieki stomatologicznej skierowano 420 pacjentek korzystających z Medicaid. Większość z nich stanowiły kobiety pochodzenia latynoskiego, a około połowa jako pierwszy język wskazywała hiszpański.
Pacjentki kierowano do dentysty na dwa sposoby. W pierwszym przypadku wizyta była umawiana jeszcze przed opuszczeniem poradni prenatalnej. Drugą możliwością było skorzystanie ze wsparcia tzw. patient navigatora – dwujęzycznego specjalisty, który przekazywał informacje dotyczące zdrowia jamy ustnej, przypominał o zaplanowanej wizycie stomatologicznej, a następnie kontaktował się z pacjentką, aby sprawdzić, czy pojawiły się problemy utrudniające skorzystanie z opieki.
Umówiona wizyta zwiększa szanse na leczenie
Ostatecznie niemal 44% pacjentek skierowanych do NYU College of Dentistry rzeczywiście zgłosiło się na wizytę stomatologiczną. Zarówno bezpośrednie umawianie wizyt, jak i wsparcie patient navigatora zwiększały prawdopodobieństwo skorzystania z opieki stomatologicznej. Najlepsze rezultaty uzyskano jednak w grupie kobiet, którym termin wizyty ustalono jeszcze podczas wizyty prenatalnej.
Pacjentki z tej grupy były 2,6 razy bardziej skłonne do odbycia wizyty u dentysty niż kobiety, którym nie umówiono jej podczas wizyty prenatalnej. Skuteczność tego rozwiązania była również większa niż w przypadku korzystania ze wsparcia patient navigatora.
– Sugeruje to, iż natychmiastowe umawianie wizyt stomatologicznych może być skutecznym sposobem na zwiększenie korzystania z opieki dentystycznej w czasie ciąży, bez konieczności zatrudniania dodatkowego personelu – powiedziała dr Shulamite Huang, adiunkt w NYU College of Dentistry i współautorka badania.
Zdaniem autorów badania, włączenie screeningu zdrowia jamy ustnej do opieki prenatalnej jest możliwe do przeprowadzenia i może zwiększać zaangażowanie pacjentek w leczenie stomatologiczne w okresie ciąży. Naukowcy kontynuują prace, aby sprawdzić, czy takie działania przekładają się również na poprawę rzeczywistych wyników zdrowotnych oraz jak skutecznie integrować opiekę stomatologiczną z prenatalną w innych placówkach.
– Bezpośrednie przekazanie pacjentki pod opiekę kolejnego specjalisty jest najważniejsze dla pokonania części barier w dostępie do opieki stomatologicznej w czasie ciąży. Nasz zespół planuje dokładniej zbadać i zoptymalizować interwencje ukierunkowane zarówno na bariery po stronie pacjentów i świadczeniodawców, jak i całego systemu ochrony zdrowia – podsumowała dr Huang.
Źródła: https://www.nyu.edu
https://ajph.aphapublications.org
Przygotowanie organizmu kobiety do ciąży powinno obejmować także przygotowanie jamy ustnej – usunięcie ognisk próchnicy, eliminację stanów zapalnych oraz wyleczenie ewentualnych chorób dziąseł. W praktyce ten obszar wciąż bywa jednak pomijany. – W takich sytuacjach myśli się częściej np. o probiotykach ułatwiających zajście w ciążę lub o kwasie foliowym, a o takich rzeczach, jak dobrze przygotowana jama ustna często niestety zapominamy. Nie bójmy się o tym rozmawiać z naszymi pacjentkami – mówi dr n. med. Michał Gontkiewicz – lekarz ginekolog, członek prezydium ORL w Warszawie.
