Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację Prawa oświatowego wprowadzającą zakaz korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych przez uczniów szkół podstawowych. Nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026 roku. Ustawa przewiduje jednak wyjątki związane między innymi z nauką, zdrowiem ucznia i sytuacjami nagłymi.
Głównym celem podpisanej przez Karola Nawrockiego ustawy jest stworzenie bezpieczniejszych warunków do nauki oraz ograniczenie problemów wynikających z nadmiernego i nieodpowiedzialnego korzystania przez dzieci i młodzież z technologii cyfrowych.
Największa zmiana dotyczy uczniów szkół podstawowych. Od początku nowego roku szkolnego nie będą oni mogli korzystać z telefonów komórkowych ani innych urządzeń pozwalających na komunikowanie się, nagrywanie dźwięku lub rejestrowanie obrazu podczas pobytu na terenie szkoły.
Zakaz będzie obowiązywał nie tylko podczas lekcji, ale również w czasie przerw oraz zajęć edukacyjnych organizowanych poza budynkiem szkoły. Obejmie zarówno szkoły publiczne, jak i niepubliczne.
Telefon będzie można przynieść, ale nie używać
Nowe przepisy nie wprowadzają całkowitego zakazu przynoszenia telefonów do szkół podstawowych. Co do zasady uczeń będzie mógł mieć urządzenie przy sobie, ale podczas pobytu w szkole nie będzie mógł z niego korzystać.
Szczegółowe zasady wnoszenia urządzeń, ich przechowywania oraz postępowania w przypadku złamania zakazu mają zostać określone w statucie szkoły. Placówki będą mogły również organizować bezpieczne miejsca, w których telefony będą pozostawiane na czas zajęć.
Przechowywanie urządzeń będzie musiało odbywać się z poszanowaniem prywatności uczniów. Oznacza to, iż nauczyciele ani inne osoby nie będą mogły bez uprawnienia przeglądać zawartości pozostawionego telefonu, zdjęć, wiadomości czy zainstalowanych aplikacji.
Zakaz z ważnymi wyjątkami
Ustawa przewiduje sytuacje, w których uczeń szkoły podstawowej będzie mógł skorzystać z telefonu.
Nauczyciel będzie mógł zezwolić na użycie urządzenia, o ile będzie ono potrzebne podczas lekcji, posłuży do realizacji programu nauczania albo sprawdzenia wiedzy uczniów. Telefon będzie można wykorzystać także wtedy, gdy konieczny będzie pilny kontakt dziecka z rodzicem.
Wyjątek obejmie również sytuacje zagrożenia życia lub zdrowia.
Szczególne rozwiązania przewidziano dla uczniów, którzy ze względu na chorobę, niepełnosprawność albo inne potrzeby muszą korzystać z urządzeń lub aplikacji monitorujących stan zdrowia. W takim przypadku zgodę będzie wydawał dyrektor szkoły na wniosek ucznia albo rodzica niepełnoletniego ucznia. Ewentualna odmowa będzie musiała zostać pisemnie uzasadniona.
Ma to istotne znaczenie między innymi dla dzieci korzystających z aplikacji współpracujących z systemami monitorowania poziomu glukozy, urządzeniami medycznymi lub sprzętem wspierającym komunikację.
Szkoły ponadpodstawowe same ustalą zasady
Inne rozwiązanie przyjęto w przypadku liceów, techników, szkół branżowych, szkół dla dorosłych oraz niektórych szkół artystycznych.
Ustawodawca nie wprowadził w nich jednolitego, ogólnopolskiego zakazu. O tym, czy korzystanie z telefonów zostanie całkowicie zakazane, częściowo ograniczone czy dozwolone na określonych zasadach, zdecydują poszczególne szkoły.
Odpowiednie regulacje zostaną zapisane w statutach placówek. Szkoła będzie mogła na przykład zakazać używania telefonów podczas lekcji, ale pozwolić na korzystanie z nich w wyznaczonych miejscach lub w czasie przerw.
Telefony znikną także z przedszkoli
Nowelizacja obejmie również przedszkola, oddziały przedszkolne oraz inne formy wychowania przedszkolnego.
Dzieci nie będą mogły przynosić ani używać telefonów komórkowych podczas pobytu w placówce oraz w czasie zajęć organizowanych poza jej terenem. Wyjątkiem będą sytuacje związane ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi dziecka.
W tym przypadku przepisy idą więc dalej niż w szkołach podstawowych, ponieważ zakaz obejmie nie tylko korzystanie z urządzenia, ale także jego wnoszenie do placówki.
Więcej edukacji o higienie cyfrowej
Zakaz telefonów nie jest jedynym elementem nowelizacji. Szkoły będą musiały położyć większy nacisk na edukację dotyczącą odpowiedzialnego korzystania z Internetu, mediów społecznościowych i urządzeń cyfrowych.
Program wychowawczo-profilaktyczny będzie musiał uwzględniać zagrożenia wynikające z aktywności uczniów w sieci. Do zadań dyrektora szkoły zostanie natomiast wpisane promowanie higieny cyfrowej oraz przeciwdziałanie uzależnieniom.
Przepisy podkreślają również rolę rodziców. Sam zakaz obowiązujący w szkole nie rozwiąże bowiem problemu nadmiernego korzystania z telefonów, o ile dziecko po powrocie do domu będzie spędzało przed ekranem kolejne godziny. Nowe regulacje mają więc skłonić szkoły i rodziny do wspólnego kształtowania odpowiedzialnych nawyków.
Szkoły dostosują statuty do końca roku
Nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026 roku. Szkoły otrzymają jednak czas na dostosowanie swoich statutów do 31 grudnia 2026 roku.
Do momentu przyjęcia nowych zapisów statutowych będą obowiązywały dotychczasowe zasady dotyczące wnoszenia i używania telefonów w danej placówce.
Nowelizacja kończy okres, w którym zasady korzystania ze telefonów w szkołach podstawowych znacząco różniły się między placówkami. W jednej szkole telefon musiał pozostawać wyłączony w plecaku, w innej można było korzystać z niego podczas przerw, a jeszcze gdzie indziej urządzenia były zbierane przed rozpoczęciem lekcji.
Od września podstawowa zasada będzie już wspólna dla wszystkich podstawówek: telefon można będzie przynieść, ale korzystanie z niego na terenie szkoły stanie się wyjątkiem, a nie codziennością.
