Z tego artykułu dowiesz się:
dlaczego sok z czarnego bzu zaczął być nazywany „naturalnym Ozempikiem”,
co wykazało badanie przeprowadzone przez naukowców z Washington State University,
jak czarny bez wpłynął na poziom glukozy i spalanie tłuszczu,
jaką rolę odgrywają obecne w nim antocyjany,
czy picie soku z czarnego bzu rzeczywiście pomaga schudnąć,
dlaczego nie należy porównywać jego działania z lekami GLP-1.
Czy „napój Ozempic” istnieje? Czarny bez znalazł się pod lupą naukowców
Lista produktów reklamowanych w mediach społecznościowych jako „naturalny Ozempic” robi się coraz dłuższa. Berberyna, ocet jabłkowy, chia, babka jajowata, a teraz również sok z czarnego bzu trafiają do tej samej kategorii, ponieważ łączy je obietnica wsparcia kontroli apetytu, glikemii albo masy ciała.
Czarny bez zainteresował jednak naukowców nie za sprawą TikToka. Zespół z Washington State University postanowił zbadać wpływ bogatego w antocyjany soku na metabolizm, mikrobiotę jelitową oraz utlenianie tłuszczów. Wyniki randomizowanego badania kontrolowanego placebo opublikowano w 2024 roku w czasopiśmie „Nutrients”.
Eksperyment był niewielki. Wzięło w nim udział 18 dorosłych osób z BMI powyżej 25, bez chorób przewlekłych. Każdy uczestnik przechodził dwa tygodniowe etapy. Podczas jednego pił około 355 g 100-procentowego soku z czarnego bzu dziennie, podczas drugiego otrzymywał napój placebo dopasowany pod względem koloru i smaku. Etapy rozdzielały trzy tygodnie przerwy, a część diety uczestników była ściśle kontrolowana przez badaczy. Siedem dni wystarczyło, by pojawiły się różnice warte dalszej uwagi.
Przeczytaj też: Domowy Ozempic z 4 składników. Czy naprawdę pomaga schudnąć?
Fot. IG @mal.i.gos
Sok z czarnego bzu a poziom cukru. Tutaj pojawił się interesujący wynik
Najgłośniejsza liczba z całego eksperymentu to 24 proc. O tyle niższa była całkowita odpowiedź glikemiczna mierzona przez trzy godziny po posiłku zawierającym dużą ilość węglowodanów w okresie spożywania soku z czarnego bzu w porównaniu z placebo. Nie znaczy to automatycznie, iż u uczestników „cukier spadł o 24 proc.”, jak można przeczytać w uproszczonych opisach badania. Naukowcy oceniali pole pod krzywą stężenia glukozy, czyli reakcję organizmu na posiłek w określonym czasie. Różnica była statystycznie istotna.
Odpowiedź insulinowa była niższa o 9,9 proc., jednak w tym przypadku wynik nie osiągnął przyjętego progu istotności statystycznej. Ten drobny szczegół zmienia sposób interpretacji całego eksperymentu. Badanie daje interesujący trop, ale nie pozwala jeszcze ogłaszać czarnego bzu nowym sposobem leczenia insulinooporności czy cukrzycy.
Fot. IG @healthyhappy_rachelmoore
Czarny bez i spalanie tłuszczu. Badacze zauważyli jeszcze jedną zmianę
Druga część wyników przyciąga uwagę osób zainteresowanych kontrolą masy ciała. Podczas tygodnia z sokiem z czarnego bzu organizmy uczestników wykorzystywały więcej tłuszczu jako źródła energii. Różnicę zaobserwowano po posiłku bogatym w węglowodany oraz podczas 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej. W teście posiłkowym utlenianie tłuszczu wzrosło o około 27 proc. w porównaniu z placebo. Nie zmienił się natomiast całkowity wydatek energetyczny.
Tutaj pojawia się jednak ważne rozróżnienie. Większe utlenianie tłuszczu w warunkach badania nie jest równoznaczne z utratą tkanki tłuszczowej ani spadkiem masy ciała. Eksperyment trwał zaledwie tydzień i nie został zaprojektowany po to, by sprawdzić, ile kilogramów można schudnąć, pijąc sok.
Przeczytaj też: Ozempikowa kolacja. Nowa filozofia wieczornego posiłku, która zaskakuje prostotą
Fot. IG @nutri.edit
Co ma czarny bez, czego nie ma zwykły sok owocowy?
Odpowiedzi badacze szukają między innymi w antocyjanach. Są to naturalne barwniki należące do polifenoli, którym czarny bez zawdzięcza swój intensywny, niemal atramentowy kolor. W badaniu dzienna porcja soku dostarczała około 720 mg antocyjanów w przeliczeniu na ekwiwalenty cyjanidyno-3-glukozy. Związki te od dawna interesują naukowców ze względu na ich potencjalny wpływ na metabolizm i mikrobiotę jelitową.
Czarny bez wyróżnia się ich bardzo wysoką koncentracją. Patrick Solverson, badacz z Washington State University i autor korespondencyjny publikacji, zwrócił uwagę, iż uzyskanie dawki antocyjanów obecnej w około 177 ml soku z czarnego bzu wymagałoby zjedzenia mniej więcej czterech filiżanek jeżyn.
Jelita również zareagowały na sok z czarnego bzu
Metabolizm nie był jedynym obszarem obserwowanym przez zespół. Naukowcy analizowali również skład mikrobioty jelitowej. Po okresie spożywania soku odnotowali zmiany w liczebności wybranych grup bakterii, między innymi wzrost Faecalibacterium, Ruminococcaceae i Bifidobacterium oraz spadek Bacteroides. Autorzy interpretują te wyniki jako potencjalnie korzystną odpowiedź mikrobiomu, jednocześnie podkreślając potrzebę dalszych badań.
Tygodniowy eksperyment na 18 osobach pozostaje bardzo wczesnym etapem. Mikrobiom jest niezwykle złożony, reaguje na dietę, styl życia, leki i dziesiątki innych czynników. Kilka dni obserwacji nie daje podstaw do formułowania daleko idących wniosków.
Fot. IG @nithya_shree23
Czy sok z czarnego bzu odchudza?
Na tym etapie nauka nie daje podstaw do takiego stwierdzenia. Badanie wykazało poprawę wybranych parametrów metabolicznych i większe utlenianie tłuszczów, ale nie udowodniło, iż regularne picie soku prowadzi do utraty kilogramów.
Różnica jest zasadnicza. Sprawniejsze wykorzystywanie tłuszczu jako paliwa w konkretnym teście metabolicznym nie przekłada się automatycznie na redukcję masy ciała. Do potwierdzenia takiego działania potrzebne byłyby znacznie dłuższe eksperymenty obejmujące większą i bardziej zróżnicowaną grupę osób. Sami autorzy publikacji piszą o konieczności dalszych badań. Washington State University otrzymał dodatkowe finansowanie na kolejne projekty związane z czarnym bzem. Naukowcy chcą między innymi sprawdzić, czy jego bioaktywne składniki pomogą w utrzymaniu masy ciała osobom po zakończeniu stosowania leków GLP-1.
Fot. IG @plainplate
Czy sok z czarnego bzu działa jak Ozempic?
Ozempic zawiera semaglutyd, lek będący agonistą receptora GLP-1. Sok z czarnego bzu nie jest jego roślinną wersją, nie dostarcza semaglutydu i nie wykazano, aby odtwarzał mechanizm działania leku. Opisywane badanie nie porównywało również soku z terapią GLP-1.
Podobieństwo kończy się więc na bardzo szerokim obszarze zainteresowania – metabolizmie i kontroli masy ciała. Wrzucenie obu produktów do jednej kategorii jest atrakcyjne dla algorytmów mediów społecznościowych, ale z punktu widzenia nauki prowadzi o kilka kroków za daleko. Natomiast czy wyjątkowo wysoka zawartość antocyjanów w czarnym bzie rzeczywiście przełoży się na długofalowe korzyści metaboliczne? Pierwsze wyniki otwierają ten temat. Odpowiedź będzie jednak wymagała więcej niż siedmiu dni eksperymentu i osiemnastu uczestników.
Przeczytaj też: Zrobisz je w 5 minut. Ozempikowe śniadanie z dwóch składników syci na wiele godzin
Fot. IG @thejuicydetox
Pytania i odpowiedzi
Czy sok z czarnego bzu pomaga schudnąć?
Obecnie nie ma wystarczających dowodów, by twierdzić, iż picie soku z czarnego bzu prowadzi do redukcji masy ciała. W niewielkim badaniu odnotowano większe utlenianie tłuszczów oraz zmiany w odpowiedzi glikemicznej, ale eksperyment trwał tylko tydzień i nie badał długoterminowego odchudzania.
Dlaczego sok z czarnego bzu nazywa się „naturalnym Ozempikiem”?
Określenie nawiązuje do potencjalnego wpływu czarnego bzu na parametry związane z metabolizmem. Nie jest jednak terminem medycznym. Sok nie działa tak samo jak semaglutyd i nie powinien być traktowany jako zamiennik leku.
Co odpowiada za adekwatności czarnego bzu?
Badacze wskazują przede wszystkim na wysoką zawartość antocyjanów, czyli roślinnych związków bioaktywnych obecnych również w innych ciemnofioletowych, granatowych i czerwonych owocach. Czarny bez zawiera ich wyjątkowo dużo.
Czy sok z czarnego bzu można stosować zamiast leków GLP-1?
Nie. Dostępne wyniki nie dają podstaw do zastępowania nim terapii zaleconej przez lekarza. Badania nad potencjalnym zastosowaniem czarnego bzu w kontroli masy ciała znajdują się na wczesnym etapie.
Zdjęcie główne: IG @plainplate
