Czy płukanie jamy ustnej olejem może ograniczać płytkę nazębną u dzieci? Nowe badanie przeprowadzone na niewielkiej grupie sugeruje, iż zarówno olej kokosowy, jak i rycynowy mogą zmniejszać ilość płytki i nasilenie zapalenia dziąseł. Wyniki są interesujące, ale nie zmieniają podstawowych zasad profilaktyki – autorzy sami podkreślają, iż potrzeba większych i dłuższych badań, zanim metodę tę będzie można rozważać jako rutynowy element higieny jamy ustnej dzieci.
Płukanie jamy ustnej olejem (ang. oil pulling) to praktyka wywodząca się z ajurwedy. Polega na przepłukiwaniu jamy ustnej olejem, a następnie jego wypluciu. W ostatnich latach metoda ponownie zyskała popularność, przede wszystkim jako naturalny sposób wspomagania higieny jamy ustnej. Problem w tym, iż dotychczasowe badania dotyczące jej skuteczności były nieliczne, obejmowały głównie osoby dorosłe i często miały niewielkie grupy uczestników.
Tym razem naukowcy z Daswani Dental College and Research Centre w Indiach podjęli się sprawdzenia, czy podobny efekt można zaobserwować u dzieci. Do badania zakwalifikowano 51 dzieci w wieku od 9 do 14 lat. Uczestników losowo przydzielono do trzech grup: stosującej tłoczony na zimno olej kokosowy, tłoczony na zimno olej rycynowy lub wodę destylowaną, która stanowiła grupę kontrolną. Ostatecznie badanie ukończyło 45 dzieci – po 15 w każdej grupie.
Dzieci wykonywały przypisaną im procedurę raz dziennie przez dwa tygodnie. Naukowcy oceniali m.in. ilość płytki nazębnej (PI) dzięki zmodyfikowanego wskaźnika Quigleya-Heina oraz nasilenie zapalenia dziąseł z wykorzystaniem wskaźnika dziąsłowego (GI) według Löe i Silnessa. Analizowano także wybrane bakterie obecne w ślinie.
Stosowanie obu olejów skutkowało mniejszą ilością płytki
Po dwóch tygodniach w obu grupach stosujących oleje odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie wartości wskaźnika płytki nazębnej i wskaźnika zapalenia dziąseł, a także spadek liczby bakterii hodowanych, wykrywanych metodą mikrobiologiczną. Największą zmianę liczbową zaobserwowano w grupie stosującej olej rycynowy – średnia wartość wskaźnika płytki PI zmniejszyła się z 3,90 do 2,50, a wskaźnika dziąsłowego GI z 2,00 do 0,90.
W grupie stosującej olej kokosowy liczba wykrywanych bakterii spadła z około 6,75 do 5,70 × 10ł CFU/ml, natomiast w grupie stosującej olej rycynowy – z około 6,65 do 5,65 × 10ł CFU/ml. W grupie kontrolnej zmiana była niewielka – spadek z 6,55 do 6,50 × 10ł CFU/ml.
Nie oznacza to jednak, iż olej rycynowy okazał się skuteczniejszym środkiem do higieny jamy ustnej. Autorzy podkreślają, iż różnice między olejami wymagają dalszych badań, a niewielka liczebność grup nie pozwala na formułowanie jednoznacznych wniosków.
Istotne jest również to, czego badanie nie wykazało. Dwutygodniowa obserwacja nie pozwala stwierdzić, iż oil pulling zapobiega próchnicy ani iż prowadzi do trwałej poprawy zdrowia jamy ustnej u dzieci. Badacze zastosowali także ograniczoną metodę oceny mikrobiologicznej, która nie pozwala na kompleksową analizę mikrobiomu jamy ustnej.
Droga do formułowania zaleceń jest wciąż daleka
Wyniki badania są interesujące przede wszystkim dlatego, iż dotyczą dzieci i porównują dwa różne oleje. Nie są jednak wystarczające, aby płukanie jamy ustnej olejem stało się elementem rutynowych zaleceń dotyczących higieny jamy ustnej najmłodszych pacjentów.
Sami autorzy wskazują na potrzebę przeprowadzenia większych badań, z dłuższą obserwacją, uwzględniających różnice między grupami na początku badania oraz bardziej kompleksową oceną mikrobiologiczną. Na razie więc oleje kokosowy i rycynowy pozostają przedmiotem badań, a nie alternatywą dla szczotkowania zębów i sprawdzonych metod profilaktyki.
Artykuł pt. „Revisiting Ayurveda for Pediatric Oral Health: A Randomized Controlled Trial Evaluating the Effects of Coconut Oil and Castor Oil Pulling on Plaque Accumulation, Gingival Health, and Salivary Bacterial Load in Children” ukazał się 1 września 2026 r. w czasopiśmie naukowym „Cureus Journal of Medical Science”.
Źródła: https://www.oralhealthgroup.com/
https://assets.cureus.com/
