Dr Katarzyna Olechno z Zakładu Farmacji Stosowanej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku otrzymała 49,5 tys. zł w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki. W ramach projektu opracuje cienkie, mukoadhezyjne lamelki podpoliczkowe zawierające lulikonazol – substancję o silnym działaniu przeciwgrzybiczym. Nowa postać leku może w przyszłości znaleźć zastosowanie w miejscowym leczeniu kandydozy jamy ustnej.
Projekt „Opracowanie i charakterystyka mukoadhezyjnych, biopolimerowych lamelek podpoliczkowych z lulikonazolem oraz ocena wpływu sieciowania genipiną na ich adekwatności farmaceutyczne” będzie realizowany od 7 sierpnia 2026 r. do 6 sierpnia 2027 r.
Lamelki zamiast tradycyjnych preparatów
Celem badań jest opracowanie nowoczesnej postaci leku przeznaczonej do miejscowego leczenia kandydozy jamy ustnej. Zakażenie to jest wywoływane przede wszystkim przez grzyby z rodzaju Candida i stanowi szczególne wyzwanie terapeutyczne m.in. u osób z obniżoną odpornością.
W leczeniu kandydozy stosuje się zarówno preparaty miejscowe, jak i leki działające ogólnoustrojowo. Terapia ogólnoustrojowa może być jednak długotrwała i stanowić dodatkowe obciążenie dla organizmu. Z kolei preparaty aplikowane bezpośrednio w jamie ustnej – takie jak żele, zawiesiny czy płukanki – często pozostają na błonie śluzowej stosunkowo krótko. Może to ograniczać czas kontaktu substancji leczniczej z miejscem zakażenia.
Odpowiedzią na ten problem mają być cienkie, biopolimerowe lamelki umieszczane po wewnętrznej stronie policzka. Dzięki adekwatnościom mukoadhezyjnym powinny dłużej utrzymywać się na błonie śluzowej, stopniowo uwalniając zawartą w nich substancję czynną.
Genipina ma poprawić adekwatności lamelek
W ramach projektu dr Katarzyna Olechno wykorzysta genipinę – naturalną substancję pochodzenia roślinnego, która może służyć do łączenia i stabilizowania struktur polimerowych. Badaczka sprawdzi, czy zastosowanie tego związku pozwoli poprawić wytrzymałość, elastyczność oraz zdolność przylegania opracowywanych lamelek do błony śluzowej.
Następnie przygotowane formulacje zostaną poddane ocenie pod kątem ich adekwatności farmaceutycznych oraz aktywności przeciwgrzybiczej wobec mikroorganizmów z rodzaju Candida.
– Dzięki adekwatnościom mukoadhezyjnym lamelki umożliwią przedłużony kontakt leku z miejscem podania. Może to ograniczyć częstotliwość dawkowania i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych w porównaniu z leczeniem ogólnoustrojowym. Lamelki są również łatwe w aplikacji, co może ułatwić pacjentom przestrzeganie zaleceń i przełożyć się na większe bezpieczeństwo oraz skuteczność terapii – wyjaśniła cytowana w komunikacie uczelni dr Katarzyna Olechno.
W projekcie zostanie wykorzystany lulikonazol – substancja charakteryzująca się wysoką aktywnością przeciwgrzybiczą, która jest w tej chwili stosowana w preparatach przeznaczonych do leczenia grzybic skóry. Badania wpisują się tym samym w strategię określaną jako drug repositioning, czyli poszukiwanie nowych zastosowań dla znanych substancji leczniczych lub nowych sposobów ich podawania.
Badaczka sprawdzi, czy lulikonazol może znaleźć zastosowanie również w miejscowym leczeniu zakażeń grzybiczych jamy ustnej. jeżeli wyniki będą pozytywne, opracowana technologia może stać się podstawą do dalszych prac nad nową formą terapii kandydozy.
Doświadczenie w opracowywaniu nowoczesnych postaci leków
Dr Katarzyna Olechno jest adiunktem naukowo-dydaktycznym w Zakładzie Farmacji Stosowanej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Jej zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim opracowywanie nowoczesnych doustnych postaci leku, w tym minitabletek i cienkich filmów polimerowych. Wcześniejsze prowadzone badania dotyczyły m.in. preparatów rozpadających się w jamie ustnej. Takie postacie leków mogą być szczególnie przydatne dla dzieci, osób starszych oraz pacjentów, którzy mają trudności z połykaniem tradycyjnych tabletek.
Źródło: https://www.umb.edu.pl
