Leczenie pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki w ostatnich latach przeszło prawdziwą ewolucję. Dynamiczny rozwój technik chirurgicznych oraz planowania cyfrowego sprawił, iż implanty zygomatyczne i pterygoidalne są coraz szerzej stosowaną metodą rehabilitacji protetycznej.
Zastosowanie implantów jarzmowych i skrzydłowych pozwala uniknąć długotrwałych procesów argumentacyjnych, ograniczyć inwazyjność procedur, zredukować liczbę zabiegów chirurgicznych oraz skrócić całkowity czas leczenia. W wielu przypadkach można przeprowadzić procedurę „immediate loading”, czyli natychmiastowego obciążenia – oba typy implantów stanowią przewidywalną metodę leczenia, z wysokim odsetkiem długoterminowego sukcesu i bardzo wysokim stopniem zadowolenia pacjentów.
Jednocześnie, są to jedne z najbardziej wymagających procedur w chirurgii implantologicznej. O ich powodzeniu decydują nie tylko kwalifikacja pacjenta i doświadczenie operatora, ale również możliwość precyzyjnego przygotowania osteotomii w trudnych warunkach anatomicznych. W tym kontekście coraz większą uwagę zwraca się na rolę dedykowanego instrumentarium chirurgicznego.
Implantacja jarzmowa i skrzydłowa – podobne cele, podobne wyzwania
Choć implantacja jarzmowa i skrzydłowa różnią się miejscem zakotwiczenia implantu oraz techniką wykonania, obie procedury mają wspólny cel – zapewnienie stabilnej odbudowy protetycznej u pacjentów z atrofią szczęki, przy ograniczeniu konieczności wykonywania rozległych zabiegów rekonstrukcyjnych
Pomimo wysokiej skuteczności klinicznej, implantacja zygomatyczna i pterygoidalna uważane są za jedne z najbardziej złożonych procedur w implantologii. Długa trajektoria osteotomii, ograniczona widoczność, bliskość ważnych struktur anatomicznych (zatoka szczękowa, oczodół, dół podskroniowy), ryzyko uszkodzenia struktur naczyniowych (tętnicy szczękowej, splotu żylnego skrzydłowego) lub nerwów (nerw podoczodołowy) – wszystko to wymaga wyjątkowej precyzji operatora.
Niezbędna jest biegłość techniczna, doświadczenie w zakresie chirurgii środkowej części twarzy oraz implantologii, a także dogłębna wiedza anatomiczna.
Wyzwania, których nie rozwiąże samo doświadczenie
Doświadczenie operatora pozostaje podstawowym warunkiem powodzenia implantacji jarzmowej i skrzydłowej. W praktyce klinicznej istnieją jednak wyzwania, których nie eliminuje choćby wieloletnia praktyka.
Pierwszym z nich jest ograniczona widoczność pola operacyjnego. Preparacja wykonywana jest w głębokich odcinkach szczęki, gdzie dostęp utrudniają guzowatość szczęki, tkanki miękkie policzka oraz indywidualne uwarunkowania anatomiczne pacjenta. W takich warunkach każdy element instrumentarium ograniczający pole widzenia utrudnia kontrolę przebiegu osteotomii.
Drugim problemem jest zmienna gęstość kości. Wiertło przechodzi kolejno przez struktury korowe i gąbczaste, napotykając różne opory skrawania. Wymaga to stabilnego przenoszenia momentu obrotowego oraz precyzyjnej kontroli instrumentu.
Nie bez znaczenia pozostaje także ergonomia. Implantacja zygomatyczna i pterygoidalna często wymaga pracy pod znacznym kątem, przy wymuszonym ustawieniu nadgarstka i przedramienia. Długotrwałe utrzymywanie takiej pozycji zwiększa zmęczenie operatora i może utrudniać zachowanie pełnej precyzji ruchów.
Jakie cechy powinno mieć instrumentarium do zaawansowanej implantologii?
Rosnąca liczba zabiegów implantacji jarzmowej i skrzydłowej sprawiła, iż producenci zaczęli projektować instrumentarium dedykowane właśnie tym procedurom. W przeciwieństwie do klasycznych prostnic implantologicznych, ich konstrukcja uwzględnia specyfikę pracy w trudno dostępnych obszarach tylnego odcinka szczęki.
Do najważniejszych cech nowoczesnej prostnicy chirurgicznej należą:
- geometria poprawiająca widoczność pola operacyjnego,
- możliwość stabilnego prowadzenia wiertła oraz kontroli kąta preparacji,
- ergonomiczny kształt umożliwiający bardziej naturalne ustawienie dłoni,
- stabilna przekładnia zapewniająca płynne przenoszenie momentu obrotowego,
- skuteczny system chłodzenia ograniczający ryzyko przegrzania kości,
- wysoka sztywność całego układu roboczego,
- rozwiązania ułatwiające dekontaminację i utrzymanie bezpieczeństwa mikrobiologicznego.
Warto podkreślić, iż żadna z tych cech nie zastąpi wysokiego poziomu przygotowania zawodowego, wiedzy i doświadczenia chirurga. Mogą one jednak wspierać operatora w osiągnięciu optymalnych wyników podczas najbardziej wymagających etapów zabiegu.
Przykład konstrukcji dedykowanej – NSK SGX-E20R ZYGOMA
Dobrym przykładem instrumentarium projektowanego z myślą o zaawansowanej implantologii jest prostnica SGX-E20R ZYGOMA firmy NSK.
Prostnica implantologiczna ZYGOMA to wysoce specjalistyczne rozwiązanie dedykowane procedurom implantacji jarzmowej i pterygoidalnej. Jej konstrukcja odpowiada na najważniejsze wyzwania biomechaniczne i ergonomiczne związane z preparacją osteotomii w tylno-bocznych odcinkach szczęki.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jest zmodyfikowana geometria główki roboczej. Najważniejszymi kryteriami podczas projektowania instrumentu były lepszy dostęp do pola zabiegowego oraz ograniczenie przesłaniania miejsca preparacji przez sam instrument. Zoptymalizowane ustawienie główki oraz smukły korpus prostnicy poprawiają dostęp do tylno-bocznych odcinków szczęki, a także umożliwiają kontrolę wzrokową podczas pracy w sąsiedztwie zatoki szczękowej, oczodołu oraz struktur skrzydłowych.
Równie istotne znaczenie ma kątowa budowa korpusu prostnicy. Konstrukcja SGX-E20R ułatwia stabilne prowadzenie wiertła na całej długości preparacji oraz poprawia kontrolę nad osią osteotomii, wspierając bardziej przewidywalne przygotowanie loży implantacyjnej. Ograniczenie mikroruchów i poprawa osiowości preparacji mają bezpośredni wpływ na dokładność pozycjonowania implantu oraz końcowy efekt protetyczny.
ZYGOMA umożliwia prowadzenie preparacji przy bardziej naturalnym ustawieniu dłoni, zmniejszając napięcie ręki i ograniczając konieczność wykonywania ruchów kompensacyjnych nadgarstka. Jest to szczególnie ważne podczas implantacji skrzydłowej, gdzie dostęp do pola operacyjnego jest dodatkowo ograniczony przez guzowatość szczęki.
W prostnicy zastosowano przekładnię redukcyjną 20:1, zapewniającą stabilne przenoszenie momentu obrotowego. Warto zaznaczyć, iż znaczenie kliniczne ma nie tylko samo przełożenie, ale także precyzja wykonania mechanizmu przekładni oraz cicha, pozbawiona wibracji płynność jego pracy. Wysoki moment obrotowy, wynoszący maksymalnie 50 Ncm, przy niskiej prędkości pozwala na płynną i kontrolowaną preparację w miejscach o dużej gęstości korowej. Redukcja 20:1, stabilna praca SGX-E20R, niezawodny system mocowania wiertła – Twist Chuck zwiększają precyzję osteotomii, co bezpośrednio wpływa na uzyskanie wysokiej stabilizacji pierwotnej implantu, kluczowej dla procedur immediate loading.
W implantacji jarzmowej i skrzydłowej długość osteotomii oraz wysoka gęstość kości powodują zwiększone ryzyko przegrzania tkanek. System zewnętrznego chłodzenia zastosowany w SGX-E20R umożliwia efektywne doprowadzenie płynu irygacyjnego do miejsca preparacji, ograniczając ryzyko martwicy termicznej kości oraz zapewniając dobrą widoczność poprzez skuteczne usuwanie opiłków kostnych.
Specjalny system podwójnego uszczelnienia NSK (Double Sealing System) zapobiega przedostawaniu się zanieczyszczeń do wnętrza końcówki, a gładka powierzchnia ułatwia dekontaminację. Korpus ZYGOMY wykonano z wysokogatunkowej stali szlachetnej – niezwykle trwałej, a także odpornej na wielokrotną termodezynfekcję i sterylizację w 135° C.
Podsumowanie – instrumentarium jako element współczesnego planowania leczenia
Nowoczesna implantologia coraz częściej opiera się na kompleksowym podejściu do planowania leczenia. Obejmuje ono nie tylko ocenę warunków anatomicznych i dobór odpowiedniej techniki chirurgicznej, ale także świadomy wybór instrumentarium dostosowanego do specyfiki wykonywanego zabiegu. Wraz z rozwojem implantologii można obserwować wyraźny trend odchodzenia od narzędzi uniwersalnych na rzecz rozwiązań dedykowanych określonym procedurom klinicznym.
SGX-E20R to prostnica zaprojektowana z myślą o najbardziej wymagających procedurach implantologicznych. Jej konstrukcja odpowiada na wyzwania związane z preparacją osteotomii w implantacji jarzmowej i pterygoidalnej, gdzie najważniejsze znaczenie mają precyzja, kontrola kąta preparacji, ergonomia pracy oraz bezpieczeństwo biologiczne. ZYGOMA firmy NSK zdecydowanie może stanowić wartościowe narzędzie dla chirurgów wykonujących zaawansowane procedury rehabilitacji atroficznej szczęki.
Makromed – Twój sprawdzony partner
Makromed – dystrybutor sprzętu i końcówek stomatologicznych marki NSK Nakanishi z 30-letnim doświadczeniem – jest określany mianem jednego z twórców dynamicznego rozwoju branży dentystycznej w Polsce. Firma zapewnia fachowe doradztwo w doborze najlepszych rozwiązań stomatologicznych, a dzięki sieci współpracujących firm handlowo-serwisowych jest w stanie sprawnie obsłużyć klientów w każdym zakątku kraju.
Wymieniona w artykule prostnica implantologiczna SGX-E20R ZYGOMA dostępna jest w sieci dystrybucyjnej firmy Makromed na portalu http://www.nsk.info.pl/. Na stronie znajdują się pełne opisy i specyfikacje produktów NSK Nakanishi, a także mapa dystrybutorów na terenie całej Polski.
Autor: Karolina Zielińska, lek. stomatolog
Bibliografia:
- Polido WD, Machado-Fernandez A, Lin WS, Aghaloo T. Indications for zygomatic implants: a systematic review. International Journal of Implant Dentistry. 2023.
- Bedrossian E, Brunski J, Al-Nawas B i wsp. Zygoma implant under function: biomechanical principles clarified. International Journal of Implant Dentistry. 2023.
- Aparicio C, Manresa C, Francisco K i wsp. Zygomatic implants: indications, techniques and outcomes. Periodontology 2000.
- Balshi TJ, Wolfinger GJ. Pterygoid implants for atrophic posterior maxilla. Implant Dentistry.
- Materiały techniczne NSK Europe – SGX-E20R Surgical Handpiece.
