Leczenie wykonane zgodnie ze sztuką nie zawsze wystarcza, aby uniknąć problemów prawnych. Coraz częściej o wyniku kontroli decyduje nie sam efekt terapii, ale jakość dokumentacji, sposób rozliczania świadczeń oraz możliwość wykazania, iż każdy zabieg był rzeczywiście uzasadniony. Takie wnioski płyną z głośnych postępowań prowadzonych w ostatnich latach wobec części gabinetów stomatologii dziecięcej w Stanach Zjednoczonych. Choć polski system ochrony zdrowia funkcjonuje inaczej, wiele z tych doświadczeń może być cenną lekcją również dla krajowych praktyk.
Jednym z najgłośniejszych przykładów jest pozew złożony przez władze stanu Teksas przeciwko sieci gabinetów Allington Dental & Braces. Zarzucono w nim m.in. wykonywanie części procedur bez wystarczających wskazań medycznych, nieprawidłowe rozliczanie świadczeń finansowanych z programu Medicaid oraz stosowanie praktyk, które – zdaniem władz – mogły prowadzić do nieprawidłowości w rozliczaniu świadczeń. Niezależnie od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawa pokazuje, iż organy kontrolne analizują dziś nie tylko przebieg leczenia, ale również jego dokumentację i uzasadnienie.
Rzetelnie prowadzona dokumentacja to najlepsza forma ochrony
Eksperci podkreślają, iż choćby poprawnie wykonane leczenie może stać się przedmiotem postępowania, o ile dokumentacja pacjenta nie pozwala jednoznacznie odtworzyć procesu diagnostycznego i terapeutycznego. W praktyce oznacza to konieczność szczegółowego opisywania wskazań do zabiegów, przebiegu leczenia oraz uzyskania świadomej zgody rodziców lub opiekunów.
W amerykańskich postępowaniach wielokrotnie podkreślano, iż samo wykonanie zdjęcia RTG czy wpisanie rozpoznania nie wystarcza. Kontrolerzy oczekują, iż dokumentacja będzie jasno wskazywała, dlaczego wybrano określoną metodę leczenia, jakie były alternatywy oraz z czego wynikała decyzja lekarza.
To ważna wskazówka również dla polskich lekarzy dentystów. Kontrole NFZ-u czy postępowania prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta lub sądy niejednokrotnie opierają się właśnie na dokumentacji medycznej. o ile jest ona niekompletna albo zbyt lakoniczna, znacznie trudniej wykazać zasadność podjętych decyzji klinicznych.
Rozliczenia powinny odpowiadać rzeczywistości
Postępowania prowadzone w Stanach Zjednoczonych pokazują również, iż pod lupą bardzo często znajdują się kwestie związane z finansowaniem świadczeń. Kontrolerzy sprawdzają, czy zakres leczenia odpowiada rzeczywistym potrzebom pacjenta oraz czy sposób rozliczenia jest zgodny z obowiązującymi zasadami.
W przypadku programu Medicaid zarzuty często dotyczą tzw. nadmiernego leczenia (ang. overtreatment), wykonywania procedur o wątpliwej konieczności lub rozliczania świadczeń, które nie zostały odpowiednio udokumentowane. Nie oznacza to automatycznie, iż lekarz działał niezgodnie z prawem, ale pokazuje, jak duże znaczenie ma możliwość obrony każdej decyzji klinicznej.
W Polsce system jest inny niż w USA, jednak zasada pozostaje taka sama – każda procedura rozliczana ze środków publicznych powinna mieć jednoznaczne uzasadnienie medyczne i odzwierciedlenie w dokumentacji. Dotyczy to zarówno świadczeń finansowanych przez NFZ, jak i wszelkich rozliczeń prowadzonych zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Kontrola nie musi oznaczać błędu
Amerykańskie postępowania pokazują również, iż sama kontrola nie oznacza jeszcze popełnienia błędu. Samo wszczęcie kontroli lub postępowania nie przesądza o winie lekarza dentysty czy gabinetu. W praktyce oznacza jednak konieczność przedstawienia spójnych dowodów potwierdzających, iż leczenie było zasadne, przeprowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i adekwatnie udokumentowane.
Dlatego coraz większego znaczenia nabierają procedury wewnętrzne dotyczące prowadzenia dokumentacji, regularne szkolenia personelu oraz okresowe audyty. Są one nie tylko elementem dobrej organizacji pracy, ale również skutecznym sposobem ograniczania ryzyka prawnego.
Amerykańskie doświadczenia dowodzą, iż współczesne kontrole w stomatologii coraz rzadziej koncentrują się wyłącznie na jakości wykonania zabiegu. Coraz częściej najważniejsze pytanie brzmi: czy lekarz potrafi udowodnić, dlaczego podjął właśnie taką decyzję terapeutyczną? To lekcja aktualna niezależnie od systemu ochrony zdrowia – w razie kontroli liczy się nie tylko to, jak lekarz leczył, ale również to, czy potrafi wykazać, dlaczego podjął właśnie takie decyzje.
Źródło: https://www.dentistryiq.com/
Dobra komunikacja z pacjentem uwzględniająca uzyskanie zgody na leczenie, odpowiednie ubezpieczenie i adekwatnie prowadzona dokumentacja medyczna – to, zdaniem mec. Pawła Strzelca, podstawowe zasady minimalizowania ryzyka prawnego w codziennej pracy lekarzy dentystów. – Tylko dobra, obszerna, zawierająca wszelkie elementy dokumentacja medyczna jest narzędziem obrony praw lekarzy w ewentualnym sporze sądowym – podkreśla.
