Ponad 11 tys. dzieci w Republice Irlandii czeka na leczenie stomatologiczne lub ortodontyczne, a około 8 tys. z nich pozostaje na listach od ponad dwóch lat. Jednocześnie ponad 105 tys. dzieci w szkołach podstawowych nie przeszło w 2025 r. objętego programem badania stomatologicznego. Irlandzki Rzecznik Praw Dziecka (Ombudsman for Children) dr Niall Muldoon ocenia, iż publiczny system stomatologiczny nie zapewnia dzieciom równego i terminowego dostępu do potrzebnego leczenia.
Problemy publicznej stomatologii opisano w raporcie „Behind Every Smile” przygotowanym przez Biuro Rzecznika Praw Dziecka. Autorzy wskazują na długie kolejki, nierówny dostęp do świadczeń i niewystarczającą przepustowość systemu. Problem szczególnie mocno dotyka dzieci z rodzin, których nie stać na prywatne leczenie.
Według danych przedstawionych w raporcie, ponad 11 tys. dzieci czeka w tej chwili na leczenie stomatologiczne lub ortodontyczne. Około 8 tys. z nich czeka dłużej niż dwa lata. Równocześnie w 2025 r. ponad 105 tys. dzieci nie zostało objętych zaplanowanym badaniem stomatologicznym w ramach programu szkolnego. Oznacza to, iż przebadano około połowę dzieci, które powinny zostać objęte takim badaniem.
Wieloletnie oczekiwanie może zmienić sytuację pacjenta
Raport zwraca uwagę, iż potrzeby kliniczne dziecka mogą zmieniać się podczas oczekiwania na leczenie. Przedłużająca się zwłoka może oznaczać bardziej złożone leczenie, a system nie zawsze odpowiednio reaguje na pogarszający się stan pacjenta.
Przykładem jest historia Lucy, której imię zmieniono w raporcie. W wieku 12 lat dziewczynka została skierowana na leczenie ortodontyczne ze środków publicznych. Zakwalifikowano ją do najwyższej kategorii potrzeb i poinformowano rodzinę, iż czas oczekiwania wyniesie około dwóch lat. Ostatecznie na rozpoczęcie leczenia czekała pięć lat.
W tym czasie nie przeprowadzono ponownej oceny, która pozwoliłaby określić, czy jej potrzeby się zmieniły. Gdy rodzina ponownie zwróciła się o pomoc, usłyszała, iż z powodu braków kadrowych nie można wskazać terminu rozpoczęcia leczenia.
Kiedy Lucy miała 17 lat, rodzina zdecydowała się na prywatną konsultację. Według ortodonty samo leczenie ortodontyczne nie było już wystarczające. Konieczne miało być również leczenie chirurgiczne. Rodzina nie mogła pozwolić sobie na prywatne leczenie, którego koszt sięgał tysięcy euro. W raporcie zaznaczono, iż w wieku 19 lat Lucy przez cały czas czeka na leczenie – zajmuje 11. miejsce na liście pacjentów kategorii 5a.
Problem dotyczy także dzieci z próchnicą
Konsekwencje niewydolności systemu dotyczą również dzieci potrzebujących leczenia z powodu próchnicy. Z raportu wynika, iż do publicznej opieki trafiają pacjenci z nasilonym bólem, ropniami i zaawansowaną chorobą, którzy wymagają rozległej terapii.
Według danych przytoczonych przez Rzecznika Praw Dziecka, w 2026 r. prawie 49 tys. dzieci potrzebowało leczenia stomatologicznego w znieczuleniu ogólnym, a 1450 czekało na takie leczenie ponad rok. W 2024 r. u dzieci poniżej 16. roku życia wykonano ponad 23 tys. ekstrakcji z powodu próchnicy.
Szczególne problemy dotyczą dzieci wymagających dodatkowej opieki. Raport zwraca uwagę, iż niektóre z nich mają trudności z komunikowaniem bólu, a dostęp do odpowiedniego leczenia jest w ich przypadku jeszcze bardziej ograniczony.
Rzecznik chce zmian
Dr Niall Muldoon przedstawił 10 rekomendacji dla rządu. Wśród nich znalazły się propozycje szybszego obejmowania dzieci badaniami, ponownej oceny pacjentów długo oczekujących na leczenie ortodontyczne oraz poprawy danych dotyczących dzieci wymagających specjalistycznej opieki i leczenia w znieczuleniu ogólnym. Rzecznik zaleca także, aby rodziny otrzymywały jasne informacje o przewidywanym czasie oczekiwania, stanie dziecka i możliwości ponownej oceny jego potrzeb.
Irlandzkie Stowarzyszenie Stomatologiczne (Irish Dental Association, IDA) zaapelowało natomiast o zwiększenie finansowania publicznej stomatologii i rozwój kadry. Organizacja wskazuje, iż w niektórych miejscach wydzielenie miejsc dla dzieci wymagających specjalistycznej opieki pomogło ograniczyć kolejki.
Raport ma być monitorowany. Za rok Rzecznik Praw Dziecka chce sprawdzić, czy zapowiadane zmiany rzeczywiście poprawiły dostęp dzieci do leczenia stomatologicznego.
Źródła: https://www.oco.ie/library/behind-every-smile/
https://www.irishtimes.com/
