Hashimoto i zespół jelita drażliwego (IBS) to dwa schorzenia, które na pierwszy rzut oka nie mają ze sobą wiele wspólnego. Hashimoto to choroba autoimmunologiczna zaburzająca pracę tarczycy, podczas gdy IBS to zespół zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego. Mimo tego coraz więcej badań wskazuje na istnienie silnych, dwukierunkowych zależności między nimi. W praktyce oznacza to, iż problemy z tarczycą mogą nasilać objawy ze strony układu pokarmowego, a zaburzenia jelitowe mogą z kolei pogarszać przebieg choroby autoimmunologicznej. Jak dokładnie wygląda ta zależność? Jakie mechanizmy stoją za tym powiązaniem i co można zrobić, aby złagodzić uciążliwe objawy?
Hashimoto – objawy i wpływ na organizm
Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. W jego przebiegu układ odpornościowy błędnie rozpoznaje własne komórki jako zagrożenie i stopniowo niszczy tkankę gruczołu tarczycowego. Skutkiem jest niedobór hormonów tarczycy, które są niezbędne do prawidłowej pracy metabolizmu i niemal wszystkich narządów. Niedoczynność tarczycy objawia się m.in. przewlekłym zmęczeniem, przyrostem masy ciała, zaburzeniami pamięci, problemami z koncentracją czy wrażliwością na zimno. Warto jednak dodać, iż Hashimoto to nie tylko typowe objawy hormonalne. Coraz więcej pacjentów zgłasza też dolegliwości ze strony układu trawiennego, takie jak wzdęcia, zaparcia czy bóle brzucha, które nie zawsze są kojarzone z chorobą tarczycy. Tymczasem układ pokarmowy ma ogromne znaczenie dla ogólnego stanu zdrowia i to właśnie tam często zaczynają się procesy, które mogą nasilać przebieg Hashimoto.
Zespół jelita drażliwego (IBS) – objawy i przyczyny
Zespół jelita drażliwego to przewlekłe zaburzenie czynnościowe jelit, które objawia się nawracającymi bólami brzucha, wzdęciami oraz zmianami rytmu wypróżnień, od zaparć, przez biegunki, po ich naprzemienność. Co istotne, nie powoduje trwałych uszkodzeń jelit, co utrudnia diagnostykę i sprawia, iż pacjenci często latami szukają przyczyny swoich dolegliwości. Choroba ta jest stosunkowo częsta i, choć nie zagraża bezpośrednio życiu, potrafi znacząco obniżyć jego jakość, prowadząc do dyskomfortu, ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu, a nierzadko także do problemów natury psychicznej. Do czynników sprzyjających rozwojowi IBS zalicza się stres, niewłaściwą dietę, zaburzenia mikroflory jelitowej, a także predyspozycje genetyczne.
Hashimoto a IBS – wzajemne zależności
Niedoczynność tarczycy może wpływać na układ pokarmowy na wiele sposobów. Jednym z najczęściej obserwowanych objawów są przewlekłe zaparcia wynikające ze spowolnionej perystaltyki jelit. Gdy pokarm zalega w przewodzie pokarmowym zbyt długo, dochodzi do nadmiernego rozwoju bakterii wytwarzających gazy, co prowadzi do wzdęć, dyskomfortu i bólu brzucha. Dodatkowo, przewlekły stan zapalny obecny w Hashimoto może osłabiać barierę jelitową i zaburzać funkcjonowanie błony śluzowej jelit. W efekcie pacjenci częściej doświadczają objawów charakterystycznych dla IBS. Warto też zaznaczyć, iż u osób z Hashimoto obserwuje się podobne zmiany w mikrobiocie jelitowej jak u pacjentów z IBS- spadek różnorodności bakteryjnej i dominację szczepów sprzyjających stanom zapalnym. To z kolei może prowadzić do błędnego koła- osłabione jelita nasilają reakcje autoimmunologiczne, a choroba autoimmunologiczna dodatkowo pogarsza kondycję układu pokarmowego.
Komunikacja między układem pokarmowym a tarczycą
Między układem pokarmowym a tarczycą istnieje silna dwustronna komunikacja. Hormony tarczycy wpływają na metabolizm i pracę jelit, regulując m.in. tempo perystaltyki i procesy wchłaniania. Z drugiej strony stan jelit, ich mikrobiota, integralność błony śluzowej i jakość trawienia, oddziałuje na gospodarkę hormonalną. Przykładowo, niedobory jodu, selenu czy cynku niezbędnych do produkcji hormonów tarczycy mogą wynikać z zaburzeń wchłaniania spowodowanych problemami jelitowymi. Z kolei tzw. zespół jelita przesiąkliwego (leaky gut) sprzyja przenikaniu do krwiobiegu niepożądanych / szkodliwych substancji tj. bakterie, toksyny oraz niestrawione resztki pokarmowe, które mogą obciążać układ odpornościowy i prowokować reakcje autoimmunologiczne, w tym skierowane przeciwko tarczycy
Rola mikrobioty jelitowej w Hashimoto i IBS
Mikrobiota jelitowa, czyli zbiór mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy, jest jednym z kluczowych elementów utrzymania zdrowia. U osób z Hashimoto często obserwuje się obniżoną różnorodność bakterii jelitowych i przewagę szczepów sprzyjających stanom zapalnym. To natomiast może nasilać zarówno objawy autoimmunologiczne, jak i problemy trawienne. Podobne zmiany widoczne są u pacjentów z IBS. Dysbioza, czyli zaburzenie równowagi mikroflory jelitowej sprzyja rozwojowi przewlekłych stanów zapalnych, wzdęciom, bólom brzucha oraz niestabilności rytmu wypróżnień. Nie można też zapominać, iż prawidłowa mikrobiota wspiera wytwarzanie witamin, reguluje układ odpornościowy i ma wpływ na metabolizm hormonów tarczycy.
Zaplanuj odpowiednią suplementację z Thyroset. Sprawdź gdzie kupić Thyroset i jak najszybciej zacznij inteligentne wsparcie swojej tarczycy i układu immunologicznego.
Strategie postępowania – jak łagodzić objawy IBS i Hashimoto?
Ze względu na powiązania między tym chorobami, terapia powinna obejmować nie tylko farmakologiczne leczenie niedoczynności tarczycy, ale także działania wspierające jelita. Oto kilka kluczowych zaleceń:
- Zbilansowana dieta przeciwzapalna
Warto wprowadzić produkty bogate w błonnik, antyoksydanty i zdrowe tłuszcze- szczególnie warzywa, owoce, orzechy, ryby czy produkty fermentowane. Tego typu jadłospis sprzyja odbudowie mikrobioty jelitowej i ogranicza procesy zapalne. - Eliminacja potencjalnych czynników drażniących
U wielu pacjentów poprawę przynosi ograniczenie glutenu, nabiału czy produktów nasilających nietolerancje pokarmowe. Ważne jednak, aby wprowadzanie restrykcji odbywało się pod kontrolą specjalisty, na podstawie badań, tak, aby uniknąć niedoborów. - Suplementacja wspierająca tarczycę i jelita
Probiotyki, prebiotyki, enzymy trawienne oraz suplementy zawierające selen, cynk, witaminę D czy magnez mogą poprawić funkcjonowanie układu pokarmowego i stabilizować objawy Hashimoto. - Zarządzanie stresem
Stres wpływa zarówno na jelita, jak i tarczycę. Dlatego warto korzystać z technik relaksacyjnych, terapii psychologicznej czy regularnej aktywności fizycznej, które pomagają obniżyć poziom napięcia. - Aktywność fizyczna i regeneracja
Ruch wspiera perystaltykę jelit i poprawia metabolizm, a odpowiednia ilość snu umożliwia regenerację organizmu i zmniejsza nasilenie procesów zapalnych.
Podsumowanie
Powiązania między chorobą Hashimoto a zespołem jelita drażliwego potwierdzają, iż zdrowie człowieka to system naczyń połączonych. Zrozumienie tych zależności pozwala skuteczniej dobierać terapię i lepiej kontrolować objawy. jeżeli cierpisz na niedoczynność tarczycy i zauważasz u siebie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, nie bagatelizuj ich. Kompleksowa diagnostyka i równoczesne leczenie obu schorzeń mogą znacząco poprawić jakość życia. Dbając o zdrowie jelit, wspierasz prawidłową pracę tarczycy, a troska o równowagę hormonalną może zmniejszać objawy trawienne. Holistyczne podejście oparte na wiedzy medycznej i świadomych wyborach to klucz do lepszego samopoczucia każdego dnia.
Bibliografia:
Adrych K.: Zespół jelita drażliwego w świetle najnowszych wytycznych; Varia Medica 2019 tom 3, nr 2, strony 89–95
https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/80662,zespol-jelita-drazliwego-jelito-drazliwe-ibs-objawy-dieta-leczenie
Lei Y i in.: Effects of Probiotics and Diet Management in Patients With Irritable Bowel Syndrome: A Systematic Review and Network Meta-analysis. Nutr Rev. 2025 Jan 25
Ho F. F. i in.: Association of healthy lifestyle behaviours with incident irritable bowel syndrome: a large population-based prospective cohort study. Gut. 2024
Węgielska I., Suliburska J.: Wpływ leków na mikroflorę jelitową. . Forum Zaburzeń Metabolicznych; 2016. 7(1):1-7
Luty J., Bryl E. (2017): Choroba Hashimoto – aspekt genetyczny i środowiskowy. Via Medica
https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/77782,choroba-hashimoto-co-to-objawy-badania-leczenie
Ihnatowicz P., Drywień M., Wątor P., Wojsiat J. (2020): The importance of nutritional factors and dietary management of Hashimoto’s thyroiditis. Annals of Agricultural and Environmental Medicine 2020, Vol 27, No 2, 184–193
Zakrzewska E., Zegan M., Michota-Katulska E. (2015): Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto; BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVIII, 2015, 2, str. 117 – 127
Omeljaniuk W. J. i in.(2011): Ocena sposobu żywienia pacjentek z chorobą Hashimoto; Bromat. Chem. Toksykol. XLIV, 2011, 3, str. 428-433
Pastusiak K., Michałowska J., Bogdański P. (2017): Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy; Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017;8(4):155-160
Kostiukow A. i in. (2018): Dieta jako istotny czynnik wspomagający leczenie choroby Hashimoto, w: Medyczne aspekty kosmetologii i dietetyki, 200-213
Danailova Y. i in. (2022): Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci. 2022 May5;23(9):5144
Puszkarz I. i in. (2018): Role of food and nutrition in pathogenesis and prevention of Hashimoto’s thyroiditis. Journal of Education, Health and Sport. Online. 24 July 2018. Vol. 8, no. 7, pp. 394-401
Pawlak K. i in.: Dieta L-FODMAP w leczeniu zespołu jelita drażliwego. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – L, 2017, 2, str. 179 – 183
