Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych opublikował zestaw pytań i odpowiedzi dotyczących naboru wniosków o granty w projekcie „Dostępna stomatologia”. Wyjaśnienia mają pomóc placówkom stomatologicznym prawidłowo przygotować dokumentację, zaplanować wydatki oraz uniknąć błędów, które mogłyby spowodować odrzucenie wniosku.
Projekt realizowany jest przez PFRON wspólnie z Polskim Towarzystwem Stomatologicznym oraz Fundacją Avalon. Jego celem jest poprawa dostępności usług stomatologicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami, w tym osób z niepełnosprawnościami.
Chodzi nie tylko o możliwość wejścia do budynku czy skorzystania z odpowiednio przygotowanej toalety. Dostępność ma obejmować również wyposażenie gabinetu, sposób komunikacji z pacjentem, stronę internetową placówki, przekazywane informacje oraz przygotowanie personelu.
Wnioski tylko przez iPFRON+
Wnioski o udzielenie grantu można składać do 17 lipca 2026 roku do godziny 14.00. Dokumenty należy przesłać za pośrednictwem systemu iPFRON+.
Do wniosku trzeba dołączyć między innymi test pomocy publicznej, formularz informacji dotyczących pomocy de minimis, odpowiednie oświadczenie dotyczące otrzymanej pomocy oraz kartę samooceny placówki. PFRON udostępnił także instrukcję tworzenia i składania wniosku.
Na stronie Funduszu można znaleźć regulamin naboru, załączniki oraz opracowany w ramach projektu wstępny standard dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej dla gabinetów stomatologicznych. Wnioski składane są wyłącznie elektronicznie.
Kto może ubiegać się o grant?
O wsparcie mogą wnioskować podmioty świadczące usługi stomatologiczne, które w lokalizacji objętej projektem posiadają kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Placówka musi również wykazać, iż w latach 2021–2026 przez co najmniej trzy lata udzielała świadczeń stomatologicznych na podstawie umowy z NFZ. Jeden wniosek może dotyczyć tylko jednej lokalizacji.
Grant nie jest więc przeznaczony dla wszystkich gabinetu działającego wyłącznie komercyjnie. Możliwe jest jednak ubieganie się o wsparcie przez placówki prowadzące działalność mieszaną, czyli zarówno w ramach NFZ, jak i odpłatnie. W takim przypadku pomoc może zostać udzielona jako pomoc de minimis, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów.
Nie wystarczy kupić nowy sprzęt
PFRON podkreśla, iż grant nie może służyć jedynie zwykłej modernizacji albo doposażeniu gabinetu. Każdy zakup musi odpowiadać na konkretną barierę utrudniającą pacjentom korzystanie z usług stomatologicznych.
Wydatki powinny być bezpośrednio związane z poprawą dostępności, racjonalne, niezbędne i odpowiednio uzasadnione. Wnioskodawca musi również wykazać, iż cena danego sprzętu lub usługi odpowiada stawkom rynkowym.
Nie przygotowano zamkniętej listy urządzeń, które można kupić. Oznacza to, iż placówki mają pewną swobodę, ale muszą wykazać, w jaki sposób wybrane rozwiązanie faktycznie poprawi obsługę osób z niepełnosprawnościami lub innych pacjentów ze szczególnymi potrzebami.
Finansowanie może obejmować między innymi specjalistyczny sprzęt stomatologiczny, urządzenia wspierające komunikację, rozwiązania dla osób słabosłyszących, dostosowanie strony internetowej, szkolenia personelu oraz prace remontowe i adaptacyjne.
Dostępne wejście i toaleta to warunek
Jednym z ważniejszych wyjaśnień jest konieczność uwzględnienia dostępności architektonicznej. Placówka musi posiadać dostępne wejście i dostępną toaletę albo zaplanować ich dostosowanie w ramach projektu.
Co istotne, choćby o ile gabinet posiada już odpowiednio przygotowane wejście oraz toaletę, we wniosku trzeba przewidzieć przynajmniej jedno działanie lub usprawnienie architektoniczne służące osobom z niepełnosprawnościami. Brak takiego działania może skutkować odrzuceniem wniosku.
Jednocześnie PFRON zaznacza, iż skoncentrowanie całego projektu wyłącznie na remoncie toalety lub przebudowie wejścia może nie wystarczyć. Dostępność powinna być potraktowana szerzej, ponieważ wniosek obejmujący jedynie prace budowlane może uzyskać zbyt mało punktów podczas oceny merytorycznej.
Specjalistyczny unit dla pacjentów na wózkach
Wśród pytań pojawiła się również kwestia zakupu unitu stomatologicznego dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
PFRON wskazuje, iż może to być na przykład urządzenie z platformą umożliwiającą wjazd pacjenta bezpośrednio na wózku. Innym rozwiązaniem jest unit wyposażony w fotel z szerokim zakresem regulacji, odchylanymi lub zdejmowanymi podłokietnikami, niską pozycją ułatwiającą przesiadanie się oraz odpowiednim udźwigiem.
Sam zakup nowoczesnego fotela nie będzie jednak wystarczający. W dokumentacji trzeba dokładnie opisać jego funkcje oraz wykazać, dlaczego jest on konieczny do poprawy dostępności usługi.
Prace budowlane z limitem
Prace remontowe, adaptacje pomieszczeń, przebudowa toalety czy dostosowanie strefy wejściowej zaliczane są do tak zwanego cross-financingu. Limit takich wydatków nie może przekroczyć 19 procent całkowitych kosztów przedsięwzięcia.
Inaczej może wyglądać sytuacja w przypadku sprzętu lub wyposażenia. o ile wnioskodawca udowodni, iż zakup jest konieczny do osiągnięcia bezpośredniego celu projektu, może on nie zostać zaliczony do limitu cross-financingu. Każdy taki przypadek będzie jednak wymagał szczegółowego uzasadnienia.
Audyt bez dodatkowych kosztów
Wnioskodawcy nie muszą samodzielnie zlecać audytu dostępności przed złożeniem dokumentów. Audyty wstępne zostaną przeprowadzone przez Fundację Avalon po zakończeniu oceny merytorycznej, u najwyżej ocenionych wnioskodawców.
Koszt audytu nie będzie obciążał placówki, ponieważ zostanie pokryty ze środków projektu. Pozytywny wynik audytu wstępnego będzie warunkiem podpisania umowy o powierzenie grantu. Na zakończenie realizacji przedsięwzięcia przeprowadzony zostanie również audyt końcowy.
Dostępność nie kończy się na podjeździe
Projekt „Dostępna stomatologia” pokazuje, iż dostępność gabinetu nie może być rozumiana wyłącznie jako podjazd, szersze drzwi czy odpowiednio przygotowana toaleta.
Dla pacjenta równie ważna jest możliwość wygodnego przesiadania się na fotel, leczenia bez opuszczania wózka, łatwego umówienia wizyty, uzyskania informacji w zrozumiałej formie czy porozumienia się z personelem. Znaczenie ma także przygotowanie pracowników do obsługi osób z różnymi potrzebami.
Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie przeanalizować nie tylko regulamin, ale również kartę samooceny i standard dostępności. PFRON opublikował na swojej stronie szerszy zestaw pytań i odpowiedzi, w którym wyjaśnia między innymi zasady finansowania sprzętu, prowadzenia działalności komercyjnej, pomocy de minimis, organizacji szkoleń oraz kwalifikowania wydatków.
Szczegółowe informacje, dokumentacja naboru oraz pełna lista pytań i odpowiedzi dostępne są na stronie internetowej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
