Czy aktywne zmiany próchnicowe w zębach mlecznych można zatrzymać bez mechanicznego opracowywania ubytku? Wyniki wieloośrodkowego badania klinicznego opublikowanego w „JAMA Pediatrics” wskazują, iż 38-procentowa diamina fluorku srebra (SDF) może być skuteczną metodą nieinwazyjnego leczenia małych dzieci z ciężką postacią próchnicy wczesnego dzieciństwa.
Badanie przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych, a jego wyniki opublikowano w lipcu 2026 r. W randomizowanym badaniu klinicznym III fazy uczestniczyło 830 dzieci w wieku od 12 do 71 miesięcy, u których stwierdzono ciężką postać próchnicy wczesnego dzieciństwa (ang. severe early childhood caries, S-ECC) oraz aktywne zmiany próchnicowe w zębinie.
Uczestników przydzielono losowo do grupy otrzymującej 38-procentową diaminę fluorku srebra lub placebo. Preparat aplikowano na zmiany próchnicowe bez wcześniejszego usuwania tkanek objętych próchnicą. Drugą aplikację przeprowadzano po sześciu miesiącach.
Głównym punktem końcowym była skuteczność zatrzymywania zmian próchnicowych oceniana sześć miesięcy po pierwszej aplikacji.
Zatrzymanie próchnicy częściej niż w grupie placebo
Po upływie sześciu miesięcy od pojedynczej aplikacji SDF zaobserwowano zatrzymanie 54,0% ocenianych zmian próchnicowych, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wyniósł 22,5%. Różnica między grupami była istotna statystycznie.
Już podczas kontroli po trzech miesiącach zatrzymanie zmian stwierdzono odpowiednio w 57,5% i 18,8% przypadków. Po ponownej aplikacji preparatu w szóstym miesiącu odsetek zatrzymanych zmian oceniony podczas wizyty w ósmym miesiącu wyniósł 50,2% w grupie SDF oraz 17,4% w grupie placebo.
Badanie nie wykazało natomiast istotnych różnic między grupami w zakresie występowania bólu zębów. Spośród 830 zakwalifikowanych dzieci 584 ukończyło obserwację, co należy uwzględnić przy interpretacji wyników.
Jak działa diamina fluorku srebra?
Diamina fluorku srebra to miejscowo stosowany preparat o działaniu przeciwpróchnicowym. Łączy adekwatności przeciwbakteryjne jonów srebra z działaniem fluorków wspomagających remineralizację tkanek twardych zęba oraz zwiększających ich odporność na demineralizację.
SDF może być szczególnie przydatna u małych dzieci z wysokim ryzykiem próchnicy, u których konwencjonalne leczenie jest utrudnione ze względu na wiek, ograniczoną współpracę lub też rozległość zmian. Zastosowanie preparatu nie wymaga mechanicznego opracowania ubytku, co ogranicza obciążenie związane z zabiegiem.
Metoda ma jednak istotne ograniczenia. Diamina fluorku srebra powoduje ciemne, trwałe przebarwienie leczonych tkanek próchnicowych. Nie odbudowuje również utraconej struktury zęba, dlatego jej zastosowanie nie zwalnia z konieczności monitorowania stanu uzębienia i prowadzenia kompleksowej profilaktyki próchnicy.
Obiecująca metoda, ale nie zamiennik całego leczenia
Wyniki badania wskazują, iż 38-procentowa SDF może być skutecznym narzędziem w zatrzymywaniu aktywnych zmian próchnicowych obejmujących zębinę zębów mlecznych. Szczególne znaczenie może mieć u dzieci z ciężką próchnicą wczesnego dzieciństwa.
Nie oznacza to jednak, iż metoda ta ma zastąpić leczenie odtwórcze we wszystkich przypadkach. Decyzja o zastosowaniu SDF powinna uwzględniać aktywność i rozległość zmian, stan miazgi, możliwość odbudowy zęba oraz ryzyko dalszego rozwoju choroby u danego pacjenta.
Badanie „Efficacy of Silver Diamine Fluoride on Young Children With Severe Early Childhood Caries: A Randomized Clinical Trial” dostarcza kolejnych dowodów na skuteczność SDF w zatrzymywaniu zmian próchnicowych. Nie rozstrzyga jednak wszystkich kwestii dotyczących długoterminowych wyników leczenia ani nie przesądza o konieczności zmiany dotychczasowych zaleceń dotyczących leczenia próchnicy u dzieci.
Źródło: https://jamanetwork.com/
Niedobory żywieniowe, niedobory odporności, białaczka, cukrzyca – to tylko kilka przykładów chorób ogólnoustrojowych, które mogą manifestować się w jamie ustnej dziecka. – Lekarz stomatolog jest lekarzem pierwszego kontaktu i czasami to właśnie on dostrzega pierwsze objawy zaburzenia ogólnoustrojowego i kieruje pacjenta do odpowiedniego lekarza medycyny w celu dalszej diagnostyki. Oglądajmy jamę ustną dzieci, bo możemy z niej dowiedzieć się naprawdę bardzo wiele – apeluje prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk, kierownik Zakładu Stomatologii Dziecięcej WUM, konsultant krajowa ds. stomatologii dziecięcej, prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.
