Co woda z cytryną robi z nerkami?
Najważniejszym składnikiem cytryny w kontekście kamicy nerkowej jest kwas cytrynowy. Związane z nim cytryniany mogą utrudniać tworzenie się niektórych kryształów w moczu, a tym samym wpływać na proces powstawania określonych rodzajów kamieni.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) wskazuje, iż napoje cytrusowe mogą być pomocne w zapobieganiu kamicy, ponieważ zawarty w nich cytrynian utrudnia przekształcanie się kryształów w kamienie. Dotyczy to jednak przede wszystkim określonych przypadków i nie oznacza, iż woda z cytryną jest uniwersalnym środkiem na wszystkie problemy z nerkami.
Nie ma również podstaw, by mówić o „detoksie” czy „oczyszczaniu nerek” przez cytrynę. Nerki same odpowiadają za filtrowanie krwi oraz usuwanie zbędnych produktów przemiany materii wraz z moczem.
Badacze sprawdzili sok z cytryny u ponad 200 osób
Interesujących danych dostarczyło badanie opublikowane w 2021 roku, obejmujące 203 osoby z nawracającą kamicą szczawianowo-wapniową. Część uczestników, oprócz standardowych zaleceń dietetycznych, miała spożywać 60 ml świeżego soku z cytryny dwa razy dziennie.
Po dwóch latach nawrót kamieni stwierdzono u 21 ze 100 osób przydzielonych do grupy spożywającej sok z cytryny oraz u 32 ze 103 osób w grupie kontrolnej. Wynik wskazywał na potencjalne zmniejszenie ryzyka, ale różnica w głównej analizie nie osiągnęła istotności statystycznej.
Dlatego często pojawiające się stwierdzenie, iż sok z cytryny „zmniejsza ryzyko kamieni o 38 proc.”, wymaga doprecyzowania. Taki kierunek efektu rzeczywiście zaobserwowano, ale badanie nie pozwala traktować tej wartości jako jednoznacznie potwierdzonej skuteczności.
Dodatkowym problemem była systematyczność. Po dwóch latach zaleceń dotyczących spożywania soku przestrzegało już tylko około 48 proc. uczestników objętych taką interwencją.
Dla nerek ważniejsza od cytryny jest sama woda
Eksperci są znacznie bardziej zgodni w innej kwestii: jednym z najważniejszych elementów profilaktyki kamicy jest odpowiednie nawodnienie.
Picie adekwatnej ilości płynów zwiększa objętość moczu i zmniejsza jego koncentrację. Dzięki temu minerałom trudniej osiągnąć stężenie sprzyjające tworzeniu kryształów i kamieni.
NIDDK wskazuje, iż w większości przypadków właśnie picie odpowiedniej ilości płynów jest najlepszym sposobem na ograniczanie ryzyka powstawania większości rodzajów kamieni. Podstawowym napojem powinna pozostawać woda.
Cytryna może więc być dodatkiem, ale nie zastępuje adekwatnego nawodnienia.
Woda z cytryną nie pomoże na każdy rodzaj kamieni
Kamica nerkowa nie jest jedną chorobą o identycznej przyczynie u wszystkich pacjentów. Kamienie mogą różnić się składem, a ich powstawaniu sprzyjają różne zaburzenia.
Dlatego profilaktykę należy dopasować między innymi do rodzaju kamieni oraz wyników badań moczu. National Kidney Foundation podkreśla, iż choćby osoby mające taki sam rodzaj kamieni mogą wymagać odmiennych zaleceń. W określonych przypadkach lekarz może zalecić m.in. zmianę diety lub zastosowanie preparatów cytrynianowych.
Sama woda z cytryną nie powinna więc zastępować diagnostyki ani leczenia zaleconego przez lekarza.
Picie wody z cytryną ma też minusy
Dla większości zdrowych osób umiarkowane ilości wody z cytryną nie stanowią problemu. Regularne spożywanie dużych ilości bardzo kwaśnych napojów może jednak sprzyjać uszkadzaniu szkliwa zębów.
U części osób kwaśny napój może również nasilać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, np. zgagę czy refluks.
Osobną grupą są osoby z chorobami nerek. Przy zaawansowanej niewydolności nerek lekarz może zalecić ograniczenie ilości przyjmowanych płynów. W takiej sytuacji samodzielne zwiększanie ilości wypijanej wody – również z cytryną – nie jest dobrym pomysłem. NIDDK zaleca, aby osoby, które ze względu na problemy zdrowotne nie mogą przyjmować standardowej ilości płynów, ustalały ją indywidualnie z lekarzem.
Czy warto pić wodę z cytryną dla nerek?
Woda z cytryną może być elementem zdrowego sposobu nawadniania organizmu i ze względu na zawartość cytrynianów może mieć znaczenie w profilaktyce niektórych postaci kamicy nerkowej. Nie jest jednak lekiem, nie „wypłukuje toksyn” z nerek i nie chroni przed każdym rodzajem kamieni.
Najlepiej udokumentowane zalecenie pozostaje znacznie prostsze: w przypadku większości zdrowych osób warto przede wszystkim pamiętać o regularnym przyjmowaniu odpowiedniej ilości płynów. W profilaktyce kamicy to właśnie dobre nawodnienie ma najważniejsze znaczenie.
Źródła: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), National Kidney Foundation, badanie opublikowane w EClinicalMedicine w 2021 r.
