Choroba Alzheimera zwiększa ryzyko schorzeń jamy ustnej

Osoby z chorobą Alzheimera są bardziej narażone na próchnicę, choroby dziąseł i inne problemy ze zdrowiem jamy ustnej. Wraz z postępem choroby coraz trudniejsze może być samodzielne wykonywanie codziennych czynności higienicznych, a także komunikowanie bólu czy dyskomfortu. Hiszpańska Rada Generalna Dentystów przypomniała, iż odpowiednia opieka stomatologiczna powinna być elementem kompleksowej opieki nad pacjentem z chorobą Alzheimera.

21 września obchodzono Światowy Dzień Choroby Alzheimera. Hiszpańska Rada Generalna Dentystów (Consejo General de Dentistas de España) zwróciła uwagę na znaczenie zdrowia jamy ustnej u osób dotkniętych tą chorobą. Wraz z jej postępem pacjent może zapominać o szczotkowaniu zębów, tracić sprawność manualną niezbędną do prawidłowego wykonania tej czynności, a w późniejszych etapach również przestawać rozumieć jej cel.

W konsekwencji osoby z chorobą Alzheimera często mają gorszy stan zdrowia jamy ustnej niż osoby bez zaburzeń poznawczych. Częściej występują u nich zarówno ubytki próchnicowe w obrębie koron zębów, jak i próchnica korzeni, a także problemy dotyczące tkanek miękkich. Dodatkowym wyzwaniem może być regularne korzystanie z opieki stomatologicznej.

Na stan jamy ustnej wpływają również zmiany w sposobie odżywiania, zmniejszenie wydzielania śliny oraz działania niepożądane niektórych leków. Suchość jamy ustnej, czyli kserostomia, zwiększa ryzyko próchnicy, może utrudniać żucie i połykanie oraz powodować znaczny dyskomfort.

Szczególnej uwagi wymagają także uzupełnienia protetyczne. Wraz ze spadkiem samodzielności i zdolności poznawczych pacjent może przestać prawidłowo je czyścić, pozostawiać je w jamie ustnej przez zbyt długi czas, zgubić je lub nie zauważyć, iż przestały być odpowiednio dopasowane.

Ból może być trudny do rozpoznania

Jednym z istotnych problemów jest możliwość przeoczenia bólu związanego z chorobami jamy ustnej. W zaawansowanej fazie choroby Alzheimera pacjent może nie być w stanie jasno poinformować o dolegliwościach.

Ból zęba lub tkanek jamy ustnej może wówczas manifestować się w sposób pośredni – poprzez niechęć do jedzenia, zmiany zachowania, rozdrażnienie, zaburzenia snu czy powtarzające się dotykanie twarzy lub jamy ustnej. Dlatego osoby sprawujące opiekę nad pacjentem powinny zwracać szczególną uwagę na tego rodzaju sygnały.

– Zdrowie jamy ustnej nie powinno schodzić na dalszy plan, gdy pojawia się choroba Alzheimera –powiedział cytowany w komunikacie dr Óscar Castro, prezes Consejo General de Dentistas de España. – Zapobieganie infekcji, złagodzenie bólu, którego pacjent może nie być w stanie zakomunikować czy umożliwienie mu dalszego komfortowego żucia to działania, które bezpośrednio wpływają na jego dobrostan i jakość życia.

Im wcześniej rozpocznie się działania, tym lepiej

Hiszpańska Rada Generalna Dentystów zaleca, aby po rozpoznaniu choroby Alzheimera możliwie gwałtownie przeprowadzić kompleksową ocenę stomatologiczną. We wczesnej fazie choroby pacjent zachowuje zwykle większą samodzielność i zdolność do współpracy, co ułatwia zarówno leczenie istniejących problemów, jak i opracowanie długofalowej strategii profilaktycznej.

Podstawą codziennej higieny powinno być szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie przy użyciu pasty z fluorem. Gdy pacjent zaczyna tracić sprawność manualną, konieczna może być pomoc opiekuna. Celem powinno być utrzymanie jamy ustnej w czystości, zachowanie jej funkcjonalności oraz zapobieganie bólowi – przy jednoczesnym poszanowaniu godności i indywidualnych potrzeb pacjenta.

W przypadku występowania suchości jamy ustnej należy zwrócić uwagę na przyjmowane leki i – po konsultacji z lekarzem – wdrożyć odpowiednie działania ograniczające ryzyko próchnicy i dolegliwości związanych z kserostomią.

Codziennego czyszczenia wymagają również protezy. Należy okresowo kontrolować ich dopasowanie oraz obserwować błonę śluzową pod kątem otarć, ran i innych zmian.

Ważne jest także odpowiednie dostosowanie wizyt stomatologicznych. Krótkie wizyty, spokojne otoczenie i proste, jednoznaczne instrukcje mogą ułatwić pacjentowi współpracę. W wielu przypadkach pomocna jest obecność członka rodziny lub opiekuna.

Istotna pozostaje również kooperacja pomiędzy dentystą, lekarzem prowadzącym, opiekunami i rodziną – szczególnie wtedy, gdy pojawiają się trudności z odżywianiem, połykaniem, higieną jamy ustnej lub komunikacją.

Choroby przyzębia a choroba Alzheimera – co wiadomo?

Związek pomiędzy zdrowiem jamy ustnej a chorobą Alzheimera od lat jest przedmiotem badań. Dostępne w tej chwili dowody naukowe wskazują, iż u osób z chorobami przyzębia oraz utratą zębów częściej obserwuje się zaburzenia funkcji poznawczych, demencję i chorobę Alzheimera. Nie oznacza to jednak, iż udowodniono bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Zapalenie przyzębia jest przewlekłą chorobą zapalną związaną z zaburzeniem równowagi mikrobioty jamy ustnej oraz reakcją immunologiczną organizmu. Nieleczony stan zapalny może utrzymywać się przez długi czas i sprzyjać okresowemu przedostawaniu się do krwiobiegu mikroorganizmów, składników bakteryjnych oraz mediatorów stanu zapalnego.

– Zapalenie przyzębia należy zapobiegać i leczyć ze względu na jego udowodniony wpływ na zdrowie jamy ustnej. Jego możliwy związek z pogorszeniem funkcji poznawczych jest kolejnym powodem, aby prowadzić dalsze badania i nie zaniedbywać zdrowia jamy ustnej. Powinniśmy jednak unikać komunikatów sugerujących, iż odpowiedni stan zdrowia jamy ustnej może zapobiegać chorobie Alzheimera, ponieważ jest to kwestia, którą naukowcy wciąż badają – zaznaczył dr Castro.

Zdrowie jamy ustnej jest zatem ważnym elementem opieki nad osobą z chorobą Alzheimera, niezależnie od tego, jak ostatecznie zostanie wyjaśniona zależność pomiędzy chorobami przyzębia, utratą zębów a zaburzeniami funkcji poznawczych. Wczesna diagnostyka stomatologiczna, regularna profilaktyka i zaangażowanie opiekunów mogą pomóc ograniczyć ryzyko bólu, infekcji i utraty sprawności jamy ustnej, a tym samym wspierać jakość życia pacjenta.

Źródło: https://consejodentistas.es

Szybkie starzenie się społeczeństwa stawia przed stomatologią zupełnie nowe wyzwania. Pacjenci geriatryczni często zmagają się z wielochorobowością oraz zaburzeniami funkcji poznawczych, co wymaga od zespołu stomatologicznego szczególnego podejścia, elastyczności oraz poświęcenia większej ilości czasu podczas wizyty. – Pacjent senioralny korzysta z takiego samego, skromnego koszyka świadczeń gwarantowanych jak każdy dorosły. Wymaga jednak od nas specjalnej atencji, dostosowania czasu i pory wizyt do jego stanu ogólnego oraz cierpliwej komunikacji. Istnieje ogromna potrzeba zaproponowania seniorom szerszego, lepiej finansowanego zakresu świadczeń – na podobnej zasadzie, jak ma to miejsce w przypadku dzieci – wskazuje prof. Agnieszka Mielczarek, dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego WUM, kierownik Zakładu Stomatologii Zachowawczej warszawskiej uczelni, konsultant krajowa ds. stomatologii zachowawczej z endodoncją, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Geriatrycznej.