Choć projekt ustawy koncentruje się formalnie na zasadach wystawiania i realizacji recept, część proponowanych przepisów, zdaniem ZZTF RP wykracza poza ten obszar i dotyka bezpośrednio podziału kompetencji w aptece. Właśnie ten aspekt jest najważniejszy z punktu widzenia organizacji reprezentującej techników farmaceutycznych.
Art. 91 ustawy jako realny zakres pracy technika farmaceutycznego
Art. 91 Prawa farmaceutycznego to przepis, który w praktyce reguluje codzienną pracę technika farmaceutycznego. Określa on, jakie czynności może on wykonywać samodzielnie, a tym samym wyznacza granice odpowiedzialności w zespole aptecznym. Zdaniem ZZTF RP proponowana zmiana tego przepisu nie ma charakteru wyłącznie technicznego, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
– W naszej ocenie projektowana zmiana art. 91 nie ma charakteru wyłącznie redakcyjnego, technicznego ani porządkującego. Jest to zmiana materialna, która w praktyce prowadzi do ograniczenia dotychczasowych uprawnień techników farmaceutycznych – wskazuje Związek.
W praktyce oznacza to, iż według ZZTF RP, zmiana nie dotyczy tylko sposobu zapisu przepisu. Określa on również, jakie czynności technik farmaceutyczny faktycznie będzie mógł wykonywać w aptece. Innymi słowy, spór nie dotyczy interpretacji prawa, ale realnego zakresu pracy.
Wykaz A jako punkt zapalny sporu
Największe kontrowersje budzi powiązanie przepisów z tzw. wykazem A Farmakopei Polskiej. ZZTF RP zwraca uwagę, iż choć rozwiązanie to może być przedstawiane jako uporządkowanie przepisów, w praktyce może prowadzić do zawężenia kompetencji techników.
– Nie jest to neutralne uporządkowanie przepisów, ale próba wprowadzenia do ustawy rozwiązania, które przez lata było przedmiotem sporu pomiędzy środowiskiem techników farmaceutycznych a samorządem aptekarskim – podkreśla organizacja.
Z tego punktu widzenia proponowana zmiana nie jest jedynie korektą legislacyjną. Zdaniem Związku jest elementem szerszego procesu, który może wpływać na relacje kompetencyjne w aptece. ZZTF RP zwraca również uwagę na sam charakter wykazu A, wskazując, iż jego pierwotne zastosowanie było inne.
– Wykaz A Farmakopei Polskiej ma charakter historyczny i był związany przede wszystkim z realiami sporządzania leków recepturowych oraz aptecznych. Nie jest to instrument adekwatny do określania zakresu uprawnień osoby realizującej receptę na gotowy produkt leczniczy – wskazuje Związek.
„Technik nie decyduje o terapii”
Istotnym elementem argumentacji ZZTF RP jest także wskazanie roli technika farmaceutycznego w procesie realizacji recepty. Organizacja podkreśla, iż technik nie odpowiada za dobór leczenia.
– Technik farmaceutyczny przy wydawaniu gotowego produktu leczniczego nie dokonuje ordynacji leczenia, nie ustala terapii i nie decyduje o zastosowaniu substancji czynnej u pacjenta. Realizuje receptę wystawioną przez osobę uprawnioną – wskazuje organizacja.
Z tego punktu widzenia ZZTF RP podnosi argument, iż ograniczenia powinny odpowiadać rzeczywistej roli technika. Zdaniem Związku brak jest uzasadnienia, aby wprowadzać dodatkowe ograniczenia w zakresie wydawania produktów leczniczych, jeżeli technik nie podejmuje decyzji terapeutycznych.
Obawy przed „cichym” ograniczaniem kompetencji
ZZTF RP zwraca uwagę nie tylko na samą zmianę przepisów, ale również na jej konstrukcję. najważniejszy problem, zdaniem organizacji, polega na powiązaniu zakresu uprawnień z wykazem, który może być zmieniany niezależnie od ustawy.
– Faktyczny zakres czynności wykonywanych przez technika może być w przyszłości zmieniany przez zmianę wykazu, a nie przez zmianę ustawy – wskazuje Związek.
W praktyce oznaczałoby to możliwość pośredniego ograniczania kompetencji techników bez pełnego procesu legislacyjnego. ZZTF RP interpretuje to jako ryzyko systemowe. Może ono wpływać na stabilność wykonywania zawodu.
Zastrzeżenia do trybu prac nad projektem ustawy
Krytyka ZZTF RP dotyczy również sposobu procedowania zmian. Organizacja wskazuje, iż przepisy wpływające na zakres uprawnień zawodowych zostały wprowadzone w ustawie dotyczącej systemu recept.
– Tego rodzaju zmiana nie powinna być wprowadzana przy okazji ustawy regulującej system recept – ocenia Związek.
ZZTF RP podkreśla także, iż nie został uwzględniony na początkowym etapie prekonsultacji projektu. Do przedstawienia uwag został dopuszczony dopiero po złożeniu wniosku do Ministerstwa Zdrowia. Zdaniem organizacji udział środowiska techników farmaceutycznych w pracach nad projektem powinien nastąpić wcześniej. Szczególnie iż zmiany, w ich ocenie, dotyczą bezpośrednio tego zawodu.
Nie tylko art. 91. Dodatkowe uwagi do projektu ustawy
Stanowisko ZZTF RP obejmuje również inne elementy projektu ustawy, które mogą mieć znaczenie dla praktyki aptecznej. Jednym z nich jest obowiązek podawania numeru PESEL przy realizacji e-recept. Zdaniem Związku rozwiązanie to może utrudniać wykup leków przez osoby trzecie.
– Pacjenci traktują numer PESEL jako daną szczególnie chronioną i obawiają się jego wykorzystania w innych celach. Prowadzi to do sytuacji, w których osoby starsze decydują się na osobiste udanie się do apteki wyłącznie dlatego, iż nie chcą przekazać numeru PESEL innej osobie – wskazuje ZZTF RP.
Organizacja postuluje wprowadzenie alternatywnych metod identyfikacji recepty.
Recepta kontynuowana: poparcie z istotnym zastrzeżeniem
ZZTF RP pozytywnie ocenia samą ideę recepty kontynuowanej, która ma ułatwić pacjentom dostęp do leczenia i odciążyć system ochrony zdrowia.
– Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP pozytywnie ocenia samą ideę recepty kontynuowanej jako rozwiązania, które może odciążyć lekarzy i ułatwić pacjentom dostęp do kontynuacji leczenia – wskazano w stanowisku.
Zastrzeżenia dotyczą jednak modelu jej realizacji, a konkretnie możliwości wystawienia i zrealizowania recepty w tej samej aptece.
– Projekt przewiduje sytuację, w której osoba uczestnicząca w wystawieniu recepty działa w ramach podmiotu uzyskującego bezpośrednią korzyść finansową z jej realizacji (…) Rozdział preskrypcji od realizacji recepty ma znaczenie organizacyjne, etyczne i antykorupcyjne – podkreśla ZZTF RP.
W ocenie organizacji taki model może prowadzić do konfliktu interesów. Dlatego konieczne jest zdanie Związku, wprowadzenie odpowiednich zabezpieczeń.
W podsumowaniu ZZTF RP formułuje jednoznaczne stanowisko dotyczące projektowanej zmiany.
– Wnosimy o całkowite usunięcie projektowanego przepisu zmieniającego zakres uprawnień techników farmaceutycznych – wskazuje organizacja.
Związek deklaruje jednocześnie gotowość do dalszego udziału w pracach legislacyjnych. Poniżej pełna treść uwag ZZTF do projektu ustawy o recpetach.
