Preparaty zawierające kwas hialuronowy (HA) oraz wybrane aminokwasy znajdują coraz szersze zastosowanie w medycynie regeneracyjnej, w tym w obszarze głowy i szyi oraz w stomatologii. Wynika to zarówno z ich wysokiej biokompatybilności i biodegradowalności, jak i z udokumentowanego wpływu na procesy naprawcze. W regionie o złożonej anatomii, bogatym unaczynieniu i szczególnej wrażliwości czynnościowej, jakim jest okolica twarzowej części czaszki, optymalizacja gojenia ma najważniejsze znaczenie dla uzyskania oczekiwanych efektów.
HA jako naturalny składnik macierzy zewnątrzkomórkowej odgrywa istotną rolę w regulacji odpowiedzi zapalnej, migracji komórek, angiogenezie oraz organizacji nowo powstającej tkanki. Jego adekwatności higroskopijne sprzyjają utrzymaniu odpowiedniego nawodnienia środowiska rany, co wspiera m.in proliferację fibroblastów. W praktyce klinicznej przekłada się to na przyspieszenie nabłonkowania, redukcję obrzęku oraz potencjalne ograniczenie dolegliwości bólowych po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy ustnej i tkanek miękkich twarzy.
HY4AA i HY6AA to dwie pokrewne, opatentowane formulacje, różniące się liczbą i składem aminokwasów oraz profilem zastosowań klinicznych. W obrębie stomatologii odpowiadają im odpowiednio preparaty Aminogam i Aminogum, przy czym Aminogum wykorzystuje nowszy kompleks 6AA, ukierunkowany na bardziej kompleksowe wsparcie regeneracji błony śluzowej jamy ustnej. Preparaty Aminogum i Aminogam to wyroby medyczne przeznaczone do wspomagania regeneracji błony śluzowej jamy ustnej, oparte na połączeniu hialuronianu sodu z wyselekcjonowanym kompleksem aminokwasów.
Uzupełnienie preparatów o aminokwasy, takie jak glicyna, L-prolina, L-lizyna, L-walina, L-leucyna, L-alanina, ma na celu wsparcie biosyntezy kolagenu oraz stymulację proliferacji fibroblastów. Aminokwasy te stanowią podstawowe substraty do tworzenia włókien kolagenowych, które odpowiadają za wytrzymałość mechaniczną i prawidłową przebudowę tkanek. Synergistyczne działanie HA i aminokwasów może zatem sprzyjać bardziej uporządkowanemu i efektywnemu przebiegowi gojenia. Zastosowana formulacja wykorzystuje odpowiednio dobrany, opatentowany stosunek stechiometryczny aminokwasów, który ma zapewniać optymalne warunki dla wspierania biosyntezy kolagenu oraz aktywności fibroblastów.
W stomatologii preparaty te znajdują zastosowanie m.in. w leczeniu ran poekstrakcyjnych, zabiegach periodontologicznych i implantologicznych, terapii stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej oraz w postępowaniu wspomagającym w chorobach przyzębia. W chirurgii głowy i szyi mogą być wykorzystywane jako element terapii wspierającej gojenie po zabiegach, w traumatologii czy w leczeniu przewlekłych owrzodzeń. Coraz większe zainteresowanie budzi również ich potencjalna rola w regeneracji tkanki kostnej oraz w poprawie jakości gojenia w obszarach o ograniczonym ukrwieniu.
Kwas hialuronowy
HA jest makrocząsteczką o silnych adekwatnościach higroskopijnych oraz wysokim potencjale osmotycznym. W obrębie skóry i błony śluzowej jamy ustnej zdolność wiązania wody odgrywa istotną rolę w regulacji nawodnienia tkanek, szczególnie w okresach dynamicznych zmian, takich jak stan zapalny czy odpowiedź na uraz. Dzięki temu HA może wspierać kolejne etapy gojenia oraz ograniczać nasilenie reakcji zapalnej w przebiegu zabiegów chirurgicznych w jamie ustnej.[1][2]
Efekt przeciwzapalny przypisuje się między innymi zdolności egzogennego HA do wiązania i neutralizowania mediatorów zapalnych, takich jak prostaglandyny, metaloproteinazy oraz inne cząsteczki bioaktywne. adekwatności przeciwobrzękowe mogą natomiast wynikać z jego aktywności osmotycznej, wpływającej na redystrybucję płynów w obrębie tkanek.[2][1]
Podsumowując, kwas hialuronowy może stanowić bezpieczną i synergistyczną strategię wspomagającą leczenie ran, w tym ran przewlekłych, poprzez modulację odpowiedzi zapalnej, stymulację procesów regeneracyjnych oraz poprawę warunków lokalnych sprzyjających odbudowie tkanek.
Aminokwasy
Odpowiednio dobrany skład jakościowy oraz wzajemne proporcje aminokwasów w preparacie mogą wpływać na jego efekty kliniczne, ponieważ determinują stopień wsparcia dla proliferacji fibroblastów, biosyntezy kolagenu oraz przebiegu procesów regeneracyjnych zachodzących w tkankach. Formuła HY4AA zastosowana w produktach Aminogam stanowi opatentowane połączenie HA ze specyficznie dobraną formulacją aminokwasów o unikalnym składzie jakościowym, ukierunkowaną na wspomaganie regeneracji i gojenia tkanek jamy ustnej; z kolei opatentowana formuła HY6AA obejmuje specyficzną mieszaninę sześciu aminokwasów skojarzonych z niskocząsteczkowym HA i znajduje zastosowanie nie tylko w medycynie estetycznej ale również w optymalizacji procesów gojenia w stomatologii.
Aminokwasy obecne w żelu na bazie HA stanowią istotny czynnik wspierający procesy regeneracyjne. Wpływają na proliferację komórek, stymulują syntezę kolagenu oraz modulują odpowiedź zapalną w obrębie tkanek. Dzięki swojej aktywności metabolicznej uczestniczą w procesach odbudowy macierzy pozakomórkowej, w szczególności poprzez pobudzanie fibroblastów do zwiększonej produkcji kolagenu. Linia Aminogam obejmuje preparaty zawierające HA w połączeniu z sześcioma aminokwasami (glicyną, L-lizyną, L-leucyną, L-proliną, L-waliną i L-alaniną), tworzącymi opatentowaną formułę wspierającą syntezę kolagenu i elastyny oraz przyspieszającą gojenie tkanek.
Glicyna (kwas aminooctowy) jest aminokwasem endogennym o szerokim znaczeniu biologicznym. Poza funkcją neuroprzekaźnika uczestniczącego w modulacji przewodzenia bólu, glicyna wykazuje adekwatności przeciwzapalne i immunomodulujące. Hamuje produkcję cytokin prozapalnych, wpływa na metabolizm lipidów i glukozy oraz poprawia odpowiedź insulinową. Dodatkowo, glicyna wspiera regenerację tkanek, syntezę kolagenu i wykazuje działanie ochronne m.in. przewodu pokarmowego, w tym w warunkach uszkodzeń indukowanych radioterapią.[3]
L-prolina jest aminokwasem o strukturze cyklicznej, uczestniczącym w syntezie białek, produkcji kolagenu oraz regulacji neurotransmisji. Prolina pośrednio sprzyja eliminacji uszkodzonych mitochondriów i poprawie metabolizmu komórkowego. Jednocześnie redukuje markery starzenia, takie jak uszkodzenia DNA, aktywność β-galaktozydazy czy ekspresję cytokin zapalnych, oraz poprawia zdolność różnicowania.[4][5]
Lizyna jest aminokwasem egzogennym, który od wielu lat jest rozważany jako potencjalny element wspomagający w profilaktyce i leczeniu zakażeń wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej (HSV). Jej działanie wiąże się prawdopodobnie z antagonizmem wobec argininy – aminokwasu niezbędnego do replikacji wirusa – co może ograniczać namnażanie HSV i wpływać na częstość nawrotów choroby.[6]
Walina i leucyna, jako aminokwasy rozgałęzione (BCAA), uczestniczą w syntezie i metabolizmie białek oraz utrzymaniu równowagi glutaminianowo-glutaminowej, a szczególnie leucyna poprzez aktywację szlaku mTOR wykazuje działanie anaboliczne, wspierając regenerację tkanek i ograniczając utratę masy mięśniowej u pacjentów po rozległych zabiegach chirurgicznych, urazach lub w stanach zwiększonego katabolizmu.[7]
L-alanina nie jest stosowana jako samodzielny lek, jednak jako składnik mieszanin aminokwasowych może wspierać gojenie tkanek miękkich poprzez stymulację fibroblastów, syntezę białek i regenerację macierzy pozakomórkowej, co ma znaczenie po ekstrakcjach zębów, zabiegach chirurgii jamy ustnej oraz w leczeniu ran błony śluzowej.[8]
Istotne znaczenie ma nie tylko sama obecność aminokwasów, ale także obecność specyficznej kombinacji aminokwasów oraz ich wzajemnych proporcji, które mogą determinować skuteczność działania preparatu i wpływać na przebieg procesów regeneracyjnych.
Wpływ na gojenie ran
Przedłużająca się faza zapalna może zaburzać prawidłowy przebieg gojenia, zwłaszcza w obecności czynników opóźniających regenerację, takich jak zakażenie, niedokrwienie tkanek, uraz mechaniczny, obecność ciała obcego, palenie tytoniu, choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca) czy niedobory żywieniowe. Po ich eliminacji zasadne jest włączenie terapii wspomagającej z zastosowaniem HA, który dzięki adekwatnościom przeciwzapalnym oraz umiejętności regulacji sygnalizacji komórkowej, morfogenezy i organizacji macierzy zewnątrzkomórkowej wspiera proliferację i migrację komórek w kolejnych etapach gojenia.
Istotną rolę w procesach naprawczych odgrywają również aminokwasy, takie jak lizyna, prolina, leucyna i glicyna, uczestniczące w syntezie kolagenu oraz stymulujące proliferację fibroblastów. W badaniach laboratoryjnych wykazano, iż połączenie HA z tymi aminokwasami w odpowiednich proporcjach nasila proliferację komórkową, a ich miejscowe dostarczanie do rany sprzyja zwiększonej syntezie kolagenu, przyspiesza procesy naprawcze i ułatwia zamykanie ubytków tkankowych, co może mieć szczególne znaczenie w leczeniu ran trudno gojących się.
Ponadto wykazano zwiększoną ekspresję fibronektyny oraz kolagenu typu I i III – białek powszechnie występujących w macierzy zewnątrzkomórkowej. Fibronektyna, jako jedna z kluczowych glikoprotein tej macierzy, uczestniczy w regulacji tworzenia włókien kolagenowych i angiogenezy, a także pełni funkcję rezerwuaru czynników wzrostu. Kolagen typu I i III odpowiadają za zwiększenie wytrzymałości mechanicznej tkanek oraz ułatwiają migrację makrofagów i komórek śródbłonka.[9]
Miejscowa aplikacja takich preparatów wspiera poszczególne etapy gojenia, przyczyniając się do redukcji powierzchni rany poprzez przyspieszenie tworzenia ziarniny oraz ograniczenie utrzymującego się stanu zapalnego. W efekcie może to prowadzić do skrócenia całkowitego czasu leczenia.[10]
Epitelializacja jest jednym z kluczowych etapów gojenia rany i polega przede wszystkim na migracji oraz rozprzestrzenianiu się keratynocytów, które stopniowo pokrywają uszkodzoną powierzchnię nabłonka. Zrozumienie mechanizmów regulujących ten proces ma duże znaczenie kliniczne, ponieważ odpowiednia modulacja farmakologiczna może przyspieszać regenerację tkanek i poprawiać przebieg gojenia. Skuteczność tego typu preparatów w procesach regeneracyjnych została dobrze udokumentowana, szczególnie w odniesieniu do ich działania na komórki mezenchymalne, takie jak fibroblasty czy chondrocyty. Ze względu na wysoką biozgodność oraz brak adekwatności immunogennych HA znalazł szerokie zastosowanie w praktyce klinicznej, m.in. w suplementacji płynu stawowego w chorobie zwyrodnieniowej stawów, jako materiał wspomagający zabiegi okulistyczne oraz w terapii wspierającej gojenie ran chirurgicznych. adekwatności te wskazują również na potencjalną przydatność HA w leczeniu uszkodzeń błony śluzowej jamy ustnej, co potwierdzają badania kliniczne wykazujące skrócenie czasu gojenia tkanek miękkich po zabiegach stomatologicznych.
W badaniu Colella i wsp. oceniono działanie preparatu Aminogam®, zawierającego hialuronian sodu wzbogacony specyficzną formułą aminokwasów. Wykazano, iż po uszkodzeniu monowarstwy komórkowej keratynocyty traktowane tym preparatem zamykały ranę szybciej niż komórki kontrolne, a także wykazywały około 40% większe rozproszenie z trójwymiarowych agregatów wielokomórkowych, bez istotnych zmian w zakresie ich rozprzestrzeniania się. Jednocześnie zaobserwowano nasilenie zarówno migracji losowej (chemokinezy), jak i migracji kierunkowej (chemotaksji) keratynocytów na różnych etapach ich przemieszczania. Wyniki te wskazują, iż aminokwasowo wzbogacony hialuronian sodu może przyspieszać zamykanie rany poprzez zwiększenie ruchliwości keratynocytów, a nie poprzez stymulację ich proliferacji, co prawdopodobnie wiąże się z aktywnością integryny β1 odgrywającej istotną rolę w interakcjach komórek z macierzą zewnątrzkomórkową oraz w regulacji migracji komórkowej podczas gojenia tkanek. [11]
Retrospektywne badanie przeprowadzone przez Capodiferro i wsp. miało na celu ocenę wpływu żelu Aminogam® na proces gojenia ran po zabiegach chirurgii jamy ustnej. Analiza objęła łącznie 580 przypadków, a ocena efektów leczenia została oparta zarówno na obserwacji klinicznej, jak i na badaniach histologicznych oraz analizie przy użyciu mikroskopii konfokalnej. W każdym przypadku preparat stosowano miejscowo co najmniej pięć razy dziennie aż do momentu całkowitego wygojenia rany. Pacjentów podzielono na siedem grup w zależności od rodzaju przeprowadzonej procedury chirurgicznej. Obejmowały one ekstrakcje trzonowców żuchwy, ekstrakcje zębów u pacjentów leczonych bisfosfonianami, chirurgiczne leczenie martwicy kości szczęk związanej z terapią lekami antyresorpcyjnymi (MRONJ), wszczepienie implantów śródkostnych, wycięcia zmian błony śluzowej z użyciem lasera diodowego, fotokoagulację malformacji naczyniowych oraz zabiegi chirurgiczne dotyczące zmian kostnych. Przeprowadzona analiza statystyczna wykazała, iż czas gojenia był istotnie krótszy u pacjentów, u których stosowano żel Aminogam®, niezależnie od rodzaju wykonanego zabiegu chirurgicznego. Średnie skrócenie czasu gojenia wynosiło około 26% w porównaniu z grupą kontrolną. W podgrupach eksperymentalnych obserwowano całkowite wygojenie miejsc operowanych bez występowania powikłań. Natomiast w grupach kontrolnych częściej odnotowywano działania niepożądane, takie jak reakcje zapalne, dehiscencję rany czy opóźnione gojenie. Badania histologiczne tkanek pobranych z obszarów leczonych Aminogam® wykazały obecność dobrze zorganizowanej, dojrzałej tkanki łącznej z dużą zawartością kolagenu oraz mniejszą gęstością naczyń krwionośnych. W próbkach z grupy kontrolnej obserwowano natomiast mniej dojrzałą tkankę łączną z nasilonym naciekiem zapalnym, większą liczbą naczyń oraz obecnością młodego kolagenu.[12] Formuła aminokwasowa HY4AA wykazuje potwierdzone klinicznie działanie wspomagające proces gojenia i regeneracji tkanek.
Wpływ na gojenie zębodołów
Najczęstszym powikłaniem po usunięciu zęba jest suchy zębodół, który objawia się nasilonym bólem oraz wyraźnym dyskomfortem pacjenta. W warunkach prawidłowego gojenia w zębodole tworzy się skrzep pełniący funkcję biologicznej bariery, zabezpieczającej ranę przed penetracją drobnoustrojów. W następstwie reakcji zapalnej wywołanej urazem poekstrakcyjnym może jednak dojść do aktywacji enzymów tkankowych inicjujących fibrynolizę, co prowadzi do częściowej lub całkowitej utraty skrzepu i nasilenia miejscowego stanu zapalnego. HA sprzyjał stabilizacji preparatu w obrębie błony śluzowej, umożliwiał wypełnienie zębodołu, utrzymywał jego obecność w środowisku jamy ustnej mimo działania śliny, a jednocześnie wspomagał proces regeneracji tkanek i wykazywał efekt przeciwbólowy.[2]
W badaniu Cosola i wsp. uwzględniono pacjentów zakwalifikowanych do ekstrakcji pojedynczego zęba. Uczestników w sposób losowy przydzielono do dwóch ram terapeutycznych, różniących się postępowaniem pooperacyjnym. W grupie badanej zastosowano miejscowo żel Aminogam, natomiast w grupie kontrolnej nie wdrażano dodatkowej terapii miejscowej. Po tygodniu od zabiegu w grupie stosującej żel odnotowano istotnie mniejszy obrzęk w porównaniu z grupą kontrolną. Natężenie bólu deklarowane przez pacjentów było generalnie niższe w grupie badanej, choć różnice statystycznie znamienne wykazano jedynie w pierwszym punkcie kontrolnym. Z analizy ankiet wynikało, iż analgetyki przyjmowano przede wszystkim w pierwszych 7 dniach po ekstrakcji, przy czym pacjenci z grupy testowej zgłaszali mniejsze zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe niż osoby z grupy kontrolnej. Autorzy wskazali, iż miejscowe, zarówno śródoperacyjne, jak i pozabiegowe stosowanie żelu zawierającego aminokwasy i HA może stanowić skuteczne leczenie wspomagające proces gojenia tkanek miękkich po ekstrakcji zęba, ograniczając obrzęk, dolegliwości bólowe oraz konieczność stosowania leków przeciwbólowych. Podkreślono jednak potrzebę przeprowadzenia dalszych badań w celu potwierdzenia uzyskanych obserwacji.[15]
Zbliżone badanie zostało przeprowadzone przez Ruggiero i wsp. Miało ono charakter randomizowanego badania kontrolowanego i obejmowało dorosłych pacjentów z rozpoznaną cukrzycą typu 2, wymagających ekstrakcji co najmniej jednego zęba. Uczestników losowo przydzielono do grupy otrzymującej miejscowo żel Aminogam lub do grupy kontrolnej, w której nie stosowano dodatkowej terapii miejscowej. Oceny efektów leczenia dokonano na podstawie zmodyfikowanego wskaźnika gojenia Landry’ego oraz analizy tempa zamykania zębodołu poekstrakcyjnego. W 7. i 14. dniu po zabiegu odnotowano istotnie lepsze wartości wskaźnika gojenia w grupie interwencyjnej w porównaniu z kontrolą, nie wykazano natomiast istotnych różnic w tempie morfologicznego zamykania zębodołu. Wyniki te wskazują na korzystny wpływ preparatu żelowego na gojenie ran poekstrakcyjnych w badanej grupie. Zaburzenia metaboliczne towarzyszące cukrzycy typu 2 upośledzają procesy regeneracyjne oraz sprzyjają powikłaniom makro- i mikronaczyniowym, co w praktyce chirurgicznej przekłada się na wydłużony czas gojenia i zwiększone ryzyko zakażeń, dysfunkcja mikrokrążenia i zaburzenia sygnalizacji czynników wzrostu dodatkowo opóźniają naprawę tkanek. Wykazano, iż miejscowe zastosowanie HA może wspierać gojenie po ekstrakcjach, natomiast aminokwasy intensyfikują syntezę białek strukturalnych, zwłaszcza kolagenu, oraz modulują odpowiedź immunologiczną, a ich połączenie może działać synergistycznie poprzez stabilizację macierzy zewnątrzkomórkowej, utrzymanie wilgotnego środowiska rany i dostarczenie substratów do syntezy kolagenu. Zastosowanie ww. żelu wiązało się z przyspieszeniem przejścia z fazy zapalnej do proliferacyjnej oraz wcześniejszą epitelializacją, przy czym brak jednoznacznej korelacji między poprawą klinicznych wskaźników gojenia a zmianami morfologicznymi zębodołu podkreśla złożoność procesów naprawczych w cukrzycy; preparat był dobrze tolerowany i nie wiązał się z działaniami niepożądanymi.[8]
Zbliżone rezultaty przedstawili Cocero i wsp. w badaniu obejmującym pacjentów z niewydolnością wątroby. Wykazano przyspieszenie wczesnej fazy gojenia po ekstrakcji, szczególnie w pierwszym tygodniu po zabiegu. W miejscu objętym interwencją obserwowano szybsze zmniejszanie wymiarów tkanek oraz niższe natężenie bólu w porównaniu z miejscem kontrolnym. W kolejnych etapach różnice stopniowo się wyrównywały, co wskazuje, iż preparat oddziałuje głównie na początkową fazę regeneracji, poprawiając jednocześnie komfort pacjentów.[16]
Kluczowe znaczenie dla skuteczności preparatu w procesach gojenia zębodołów może mieć nie tylko sama obecność aminokwasów, ale także ich odpowiednio dobrany wzajemny stosunek tj. HY4AA oraz HY6AA, warunkujący optymalne wsparcie migracji komórek, syntezy kolagenu oraz przebudowy tkanek.
Wpływ na sterowaną regenerację tkanek
Badanie Cardaropoli i wsp. oceniało wpływ żelu Aminogam na wczesne gojenie tkanek miękkich po zabiegach sterowanej regeneracji kości (GBR). W randomizowanym badaniu klinicznym wykazano, iż zastosowanie preparatu przed zamknięciem płata sprzyjało szybszej reepitelializacji oraz korzystniejszym wartościom wskaźnika Early Wound Healing Score (EHS), szczególnie w pierwszym tygodniu po zabiegu. W grupie badanej obserwowano również tendencję do mniejszego nasilenia dolegliwości bólowych w porównaniu z grupą kontrolną. Uzyskane wyniki sugerują, iż połączenie HA z aminokwasami może wspierać procesy naprawcze poprzez modulację odpowiedzi zapalnej, stymulację proliferacji fibroblastów oraz poprawę organizacji macierzy zewnątrzkomórkowej. Ma to istotne znaczenie kliniczne, ponieważ prawidłowe i szybkie gojenie tkanek miękkich odgrywa kluczową rolę w powodzeniu zabiegów augmentacyjnych i minimalizowaniu ryzyka dehiscencji oraz ekspozycji membrany. W kontekście procesów gojenia znaczenie ma nie tylko obecność poszczególnych aminokwasów, ale również ich precyzyjnie dobrany wzajemny udział w formulacji, który może modulować przebieg regeneracji tkanek oraz wpływać na efektywność odbudowy macierzy zewnątrzkomórkowej. Jednocześnie należy podkreślić, iż ograniczona liczebność próby wymaga ostrożnej interpretacji wyników. Konieczne są dalsze badania z większą populacją pacjentów oraz dłuższą obserwacją, aby jednoznacznie potwierdzić skuteczność i przewagę kliniczną omawianej terapii wspomagającej.[17]
Zastosowanie w leczeniu martwicy polekowej kości
W ostatnich latach zmodyfikowano nazewnictwo martwicy kości szczęk związanej z leczeniem farmakologicznym. Wcześniej stosowany termin BRONJ (bisphosphonate-related osteonecrosis of the jaw) został zastąpiony określeniem MRONJ (medication-related osteonecrosis of the jaw), które obejmuje szersze spektrum leków mogących prowadzić do tego powikłania, w tym nie tylko bisfosfoniany, ale także inne leki antyresorpcyjne oraz preparaty o działaniu antyangiogennym. MRONJ jest poważnym powikłaniem terapii stosowanej m.in. u pacjentów onkologicznych z przerzutami do kości oraz u chorych leczonych z powodu osteoporozy. Choroba ta najczęściej rozwija się po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy ustnej, takich jak ekstrakcje zębów, implantacje czy resekcje kostne, jednak może wystąpić również samoistnie. Klinicznie objawia się obecnością odsłoniętej, martwiczej kości utrzymującej się przez dłuższy czas, często z towarzyszącym bólem, stanem zapalnym, przetokami, zakażeniem bakteryjnym oraz zaburzeniami gojenia tkanek miękkich. Zmiany te mogą prowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia pacjentów, utrudniać leczenie choroby podstawowej oraz stanowić istotne wyzwanie terapeutyczne. Leczenie MRONJ jest złożone i często długotrwałe, a proces gojenia bywa powolny i obarczony ryzykiem nawrotów oraz powikłań infekcyjnych.
W przedstawionym protokole terapeutycznym zastosowano leczenie skojarzone obejmujące zarówno postępowanie farmakologiczne, jak i chirurgiczne. W pierwszym etapie stosowano antybiotykoterapię z wykorzystaniem ceftriaksonu i metronidazolu, mającą na celu ograniczenie zakażenia bakteryjnego oraz zmniejszenie stanu zapalnego w obrębie zmiany. Następnie przeprowadzano leczenie chirurgiczne dostosowane do stopnia zaawansowania choroby – od chirurgicznego oczyszczenia ogniska martwicy po resekcję brzeżną kości w przypadku bardziej rozległych zmian. Istotnym elementem terapii była także miejscowa aplikacja preparatu zawierającego HA i aminokwasy. Preparat ten ma postać sterylnego żelu opartą na hialuronianie sodu wzbogaconym specyficznie dobraną kompozycją aminokwasów, który charakteryzuje się wysoką biokompatybilnością, biodegradowalnością oraz niskim kosztem. Dzięki adekwatnościom higroskopijnym HA wykazuje szybkie działanie hemostatyczne i przeciwobrzękowe, a jego lepka konsystencja tworzy mechaniczną barierę chroniącą ranę przed kolonizacją bakteryjną. W konsekwencji może sprzyjać szybszej regeneracji tkanek miękkich i kostnych, skracać czas gojenia oraz przyspieszać moment usunięcia szwów, choćby w rozległych zmianach obejmujących zatokę szczękową leczonych metodą Caldwella-Luca. Zastosowanie takiej terapii wspomagającej może mieć szczególne znaczenie w przypadku MRONJ, gdzie proces gojenia jest często znacznie wydłużony, a leczenie bywa obarczone wysokim ryzykiem powikłań i nawrotów.[18][19]
Dyskusja
Przedstawione w niniejszym opracowaniu dane wskazują, iż preparaty zawierające HA w połączeniu z aminokwasami mogą stanowić wartościowe wsparcie gojenia tkanek w obrębie jamy ustnej oraz w chirurgii głowy i szyi. Formuły HY4AA i HY6AA są opatentowanymi połączeniami HA z wybranymi aminokwasami, opracowanymi w celu wspierania procesów naprawczych i regeneracyjnych. Ich działanie ma charakter wielokierunkowy i obejmuje zarówno modulację odpowiedzi zapalnej, jak i wpływ na komórki uczestniczące w odbudowie tkanek. Współczesne podejście do leczenia ran w stomatologii coraz częściej uwzględnia rozwiązania, które nie tylko chronią miejsce zabiegu, ale również aktywnie stymulują procesy naprawcze na poziomie komórkowym.
Aminogum opiera się na opatentowanej formule HY6AA, stanowiącej specyficzną kompozycję aminokwasów skojarzonych z kwasem hialuronowym, przeznaczoną do wspierania regeneracji błony śluzowej jamy ustnej. Istotnym elementem tej formulacji jest odpowiednio dobrany, opatentowany stosunek stechiometryczny aminokwasów, który ma sprzyjać optymalnemu przebiegowi procesów naprawczych na poziomie komórkowym i tkankowym. Dzięki temu preparat wspiera utrzymanie adekwatnego nawilżenia środowiska rany, fizjologiczne różnicowanie błony śluzowej, przebudowę tkanki łącznej oraz odtworzenie integralności śluzówki, tworząc warunki sprzyjające bardziej efektywnej i uporządkowanej regeneracji.
Połączenie HA z aminokwasami może dodatkowo wspierać proliferację fibroblastów oraz nasilać syntezę kolagenu i fibryonektyny, co sprzyja prawidłowej odbudowie tkanek miękkich. Dostępne badania kliniczne sugerują, iż preparaty tej grupy mogą korzystnie wpływać na przebieg gojenia po zabiegach w obrębie jamy ustnej, przyczyniając się do zmniejszenia bólu i obrzęku oraz poprawy wczesnych wskaźników gojenia. Z tego względu znajdują zastosowanie między innymi po ekstrakcjach zębów, w procedurach regeneracyjnych oraz w chirurgii implantologicznej, gdzie prawidłowe gojenie tkanek miękkich ma najważniejsze znaczenie dla powodzenia leczenia. Coraz większe zainteresowanie budzą także ich potencjalne nowe zastosowania, zwłaszcza w sytuacjach klinicznych obarczonych podwyższonym ryzykiem powikłań. Wstępne obserwacje wskazują, iż mogą one wspierać procesy naprawcze w trudnych warunkach biologicznych, poprawiać lokalne mikrośrodowisko rany oraz potencjalnie odgrywać rolę w profilaktyce.
|
Postać preparatu |
Zalety |
Wskazania / zastosowanie w gabinecie |
Wskazania / zastosowanie w domu |
|
Aminogum® Gel 15 ml |
Tworzy ochronną warstwę na powierzchni rany, utrzymuje wilgotne środowisko sprzyjające gojeniu, wspomaga regenerację tkanek i reepitelializację błony śluzowej, działa miejscowo i utrzymuje się w miejscu aplikacji. |
Ochrona ran i szwów chirurgicznych; po zabiegach periodontologicznych, ortodontycznych i ekstrakcyjnych; po zabiegach laserowych; w gojeniu otwartym oraz w leczeniu alveolitis (dry socket). |
Urazy błony śluzowej spowodowane protezami i aparatami ortodontycznymi; ochrona kikutów zębów u pacjentów z nadwrażliwością; miejscowe stosowanie na rany i ubytki błony śluzowej w trakcie gojenia po zabiegach. |
|
Aminogum® Spray 15 ml |
Umożliwia bezkontaktową aplikację, dociera do trudno dostępnych miejsc, wspiera regenerację tkanek, przyspiesza gojenie oraz pomaga zmniejszyć dolegliwości bólowe. |
Zmiany błony śluzowej w trudno dostępnych lokalizacjach po zabiegach stomatologicznych; leczenie miejscowe owrzodzeń, nadżerek i zmian pourazowych. |
Podrażnienia wywołane protezami; owrzodzenia błony śluzowej (autoimmunologiczne, naczyniowe, infekcyjne); nadżerki i zmiany o różnej etiologii; drobne urazy błony śluzowej jamy ustnej. |
|
Aminogum® Płyn do płukania jamy ustnej 200 ml |
Działa na dużej powierzchni błony śluzowej, wspomaga regenerację tkanek w całej jamie ustnej, przyspiesza proces gojenia i pomaga zmniejszyć ból oraz dyskomfort. |
Opieka po zabiegach chirurgicznych w jamie ustnej; wspomaganie gojenia po kiretażu i innych procedurach periodontologicznych. |
Zapalenie języka (glossitis); zapalenie dziąseł pochodzenia mechanicznego; burning mouth syndrome; przewlekłe stany zapalne błony śluzowej; regeneracja błony śluzowej po stosowaniu chlorheksydyny; podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej. |
|
HY4AA / Aminogam |
HY6AA / Aminogum |
|
|
Charakter formulacji |
Opatentowane połączenie hialuronianu sodu z 4 aminokwasami |
Opatentowane połączenie kwasu hialuronowego z 6 aminokwasami |
|
Skład aminokwasowy |
Glicyna, L-prolina, L-lizyna, L-leucyna |
Glicyna, L-prolina, L-lizyna, L-leucyna, L-walina, L-alanina |
|
Powiązana linia produktowa |
Vulnamin, Aminogam |
Sunekos, Aminogum |
|
Główne zastosowanie biologiczne |
Wspomaganie gojenia ran i regeneracji tkanek |
Regeneracja tkanek, wsparcie gojenia, a także biostymulacja skóry i macierzy zewnątrzkomórkowej |
|
Obszar użycia |
Leczenie ran przewlekłych i trudno gojących się, zastosowania stomatologiczne i chirurgiczne |
Medycyna estetyczna / anti-aging, ale także regeneracja tkanek, leczenie ran przewlekłych i trudno gojących się, zastosowania stomatologiczne i chirurgiczne |
|
Główne deklarowane działanie biologiczne |
Modulacja odpowiedzi zapalnej, stymulacja proliferacji fibroblastów, wspomaganie angiogenezy, ziarninowania i reepitelializacji, a także syntezy składników macierzy zewnątrzkomórkowej, co sprzyja przebudowie tkanki łącznej, poprawie jakości i elastyczności tkanek, utrzymanie optymalnego wilgotnego mikrośrodowiska oraz regeneracji błony śluzowej jamy ustnej i innych tkanek miękkich. |
|
|
Preparat odpowiadający formule |
Aminogam |
Aminogum |
|
Główne przeznaczenie preparatu |
Regeneracja błony śluzowej jamy ustnej i dziąseł, wspomaganie gojenia po zabiegach i urazach śluzówki , łagodzenie bólu, wsparcie gojenia po zabiegach, w podrażnieniach śluzówki i ranach |
|
|
Dostępne formy preparatu |
Żel, spray, płyn do płukania |
|
|
Dane porównawcze z prezentacji |
HY6AA wykazuje korzystniejsze działanie regeneracyjne, ponieważ dzięki rozszerzonemu kompleksowi aminokwasów skuteczniej wspiera przebudowę tkanek, syntezę składników macierzy zewnątrzkomórkowej oraz wczesne etapy gojenia. W dostępnych materiałach wskazywano także na szybsze i pełniejsze gojenie w porównaniu z formulacją HY4AA. |
|
[1] Chrostek L, Cylwik B. Hyaluronic acid in immune response. Biomolecules. 2025;15(7):1008. doi:10.3390/biom15071008.
[2] Marinho A, Nunes C, Reis S. Hyaluronic acid: a key ingredient in the therapy of inflammation. Biomolecules. 2021;11(10):1518. doi:10.3390/biom11101518. PMID: 34680150.
[3] Aidee K, Sharma S, Sharma S. Glycine: the smallest anti-inflammatory micronutrient. Cureus. 2023;15(7):e42010.
[4] Carvalho GA, Cavalcante DP, Parreira RC, Chiareli RA, Leoncini GO, Gomez RS, Ulrich H, Caixeta LF, Oliveira-Lima OC, Pinto MCX. Neurobiology of L-proline: from molecules to behavior. Neurosci Biobehav Rev. 2022;136:104611. doi:10.1016/j.neubiorev.2022.104611.
[5] Vardini H, Li Y, Wang X, et al. Proline restores mitochondrial function and reverses aging hallmarks in senescent cells. Cell Rep. 2024;43(2):113738. doi:10.1016/j.celrep.2024.113738.
[6] Milman N, Scheibel J. Lysine for herpes simplex prophylaxis: a review of the evidence. Integr Med (Encinitas). 2017;16(3):42-46.
[7] Tamanna N, Mahmood N. Emerging roles of branched-chain amino acid supplementation in human diseases. Biomed Res Int. 2014;2014:235619. doi:10.1155/2014/235619.
[8] Ruggiero T, Cocero N, Pezzana A, Bezzi M, Carossa S. Combining hyaluronic acid and amino acids for improved healing of post-extraction tooth socket in type 2 diabetes mellitus subjects: a randomized clinical trial. Appl Sci (Basel). 2024;14(2):604. doi:10.3390/app14020604.
[9] Mariggio MA, Cassano A, Vinella A, Vincenti A, Fumarulo R, Lo Muzio L, Maiorano E, Ribatti D, Favia G. Enhancement of fibroblast proliferation, collagen biosynthesis and growth factor production by sodium hyaluronate combined with amino acids. J Biol Regul Homeost Agents. 2009;23(2):485-492.
[10] Kruszewska K. Miejscowe zastosowanie preparatów zawierających kwas hialuronowy i aminokwasy w leczeniu ran trudno się gojących [Local use of medications containing hyaluronic acid and amino acids in the treatment of hard-to-heal wounds]. Leczenie Ran. 2023;20(4):150-152. doi:10.60075/lr.v20i4.53.
[11] Colella G, Vicidomini A, Cirillo N, Soro V, Lanza A. Amino acid–enriched sodium hyaluronate enhances keratinocyte scattering, chemotaxis and wound healing through integrin β1-dependent mechanisms. J Surg Res. 2009;153(1):21-29.
[12] Capodiferro S, Tempesta A, Bucci S, Maiorano E, Favia G, Limongelli L. Aminogam® gel allows faster wound healing after oral surgery by formation of mature connective tissue with low vascular density and reduced inflammatory infiltration: a retrospective study on 580 cases with histological and confocal laser investigation.
Appl Sci (Basel). 2022;12(7):3369. doi:10.3390/app12073369.
[13] Wen S, Brito L, Santander J, Contreras G. Update on the treatment of chemotherapy- and radiotherapy-induced oral mucositis: a systematic review.
J Oral Pathol Med. 2023;52(3):195-204.
[14] Cirillo N, Vicidomini A, McCullough M, Gambardella A, Hassona Y, Prime SS, Colella G. A hyaluronic acid-based compound inhibits fibroblast senescence induced by oxidative stress in vitro and prevents oral mucositis in vivo.
J Cell Physiol. 2015;230(7):1421-1429. doi:10.1002/jcp.24908.
[15] Cosola S, Marconcini S, Giammarinaro E, et al. Amino acids–enriched formula for the post-operative care of extraction sockets evaluated by 3D intraoral scanning.
J Clin Med. 2022;11(9):2567. doi:10.3390/jcm11092567.
[16] Cocero N, Ruggiero T, Pezzana A, Bezzi M, Carossa S. Efficacy of sodium hyaluronate and amino acids in post-extractive sockets in patients with liver failure: a split-mouth study.
Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2012;114(6):e20-e25. doi:10.1016/j.oooo.2012.08.430.
[17] Pippi R. The use of hyaluronic acid in oral surgery and dentistry. Minerva Dent Oral Sci. 2024;73(2):95-103. doi:10.23736/S2724-6329.24.05095-2.
[18] Franco S, Miccoli S, Limongelli L, et al. New dimensional staging of bisphosphonate-related osteonecrosis of the jaw allowing a guided surgical treatment protocol: long-term follow-up of 266 lesions in neoplastic and osteoporotic patients from the University of Bari.
Biomed Res Int. 2014;2014:935657. doi:10.1155/2014/935657.
[19] Favia G, Limongelli L, Maiorano E, et al. Sterile gel based on sodium hyaluronate and amino acids: bone healing biological mechanism in patients treated for stage III bisphosphonate-related osteonecrosis of the jaw.
Int Poster J Dent Oral Med. 2013;15(Suppl Osteology).
