Cholesterol to tłuszczowa substancja, którą organizm produkuje samodzielnie. Występuje we krwi i wszystkich komórkach ciała, pełniąc najważniejsze funkcje: wspomaga produkcję hormonów płciowych, prawidłowe funkcjonowanie mózgu, syntezę witaminy D oraz kwasów żółciowych. Nadmiar cholesterolu zwiększa jednak ryzyko chorób serca i układu krążenia.
W krwi cholesterol występuje w różnych frakcjach, z których najważniejsze to LDL i HDL. LDL, zwany potocznie „złym cholesterolem”, odkłada się w ścianach tętnic, prowadząc do miażdżycy, upośledzenia krążenia i ryzyka zawału serca. HDL, czyli „dobry cholesterol”, działa ochronnie – usuwa nadmiar cholesterolu z naczyń krwionośnych i wspiera mechanizmy przeciwmiażdżycowe.
Lipoproteina(a) i jej wpływ na zdrowie serca
Coraz częściej mówi się o lipoproteinie(a) – związku podobnym strukturalnie do LDL, zawierającym apolipoproteinę(a). Badania wskazują, iż jej wysoki poziom znacząco zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, takich jak miażdżyca czy zwężenie zastawki aortalnej, szczególnie zawałów serca.
Wpływ lipoproteiny(a) obserwuje się również w udarach mózgu, chorobach tętnic obwodowych czy niewydolności serca, choć tam jest nieco słabszy. Jak podaje „Polish Heart Journal”, ponad 1,5 miliarda osób na świecie ma podwyższony poziom tej lipoproteiny (co najmniej 50 mg/dl). Mimo to badanie to jest rzadko zlecane, bo parametr pozostaje mało znany pacjentom i wielu lekarzom.
Nie ma jeszcze szeroko dostępnych leków dedykowanych obniżaniu Lp(a). Standardowe terapie lipidowe redukują jej poziom zaledwie o 20–30%. Istnieje jednak metoda skutecznie oczyszczająca krew z tych niebezpiecznych substancji.
Afereza – skuteczna metoda oczyszczania krwi
Afereza lipoprotein, według „Polish Heart Journal”, efektywnie obniża poziom Lp(a). Polega na filtrowaniu krwi: pacjent podłączany jest do aparatu, który oddziela i usuwa wybrane składniki, np. osocze, LDL, przeciwciała, leukocyty lub płytki krwi. Pozostała krew wraca do organizmu, czasem z płynem zastępczym.
Jeden zabieg obniża stężenie lipoproteiny(a) choćby o 60–75%, co przewyższa efekty standardowej terapii. Badania u pacjentów z miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową i wysokim Lp(a) pokazują, iż afereza ogranicza ryzyko zawałów. W randomizowanym badaniu u osób z oporną dławicą poprawiała ukrwienie serca, zdolność wysiłkową w teście 6-minutowego marszu oraz jakość życia.
– Nie wszyscy pacjenci dobrze reagują na standardowe leczenie. Jeśli terapia statynami z ezetymibem oraz program lekowy z nowoczesnymi lekami obniżającymi cholesterol nie przynoszą efektów, sięgamy po aferezę – ostatnią deskę ratunku. Zabieg ten pozwala gwałtownie zmniejszyć poziom cholesterolu LDL i lipoproteiny(a) – mówi prof. Anna Tomaszuk-Kazberuk, kierowniczka Kliniki Kardiologii i Lipidologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku.
Afereza jest jednak inwazyjna, kosztowna i nie wszędzie dostępna. Działania niepożądane występują rzadko (3–6%) i są zwykle łagodne lub umiarkowane – to m.in. problemy w miejscu wkłucia, chwilowe spadki ciśnienia czy hipokalcemia.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
