Ważny wyrok NSA w sporze sieci aptecznej z GIF o „odwrócony łańcuch dystrybucji”

5 maja 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok (II GSK 857/23), w którym zakwestionował sposób działania organów administracji w sprawie dotyczącej cofnięcia aptece. Z informacji opublikowanej w tej sprawie przez ZPA PharmaNET wynika, iż w sposób nieprawidłowy zebrano materiał dowodowy i błędne ustalono stany faktyczny. W konsekwencji wyroku „Apteka z Uśmiechem” w Płońsku może dalej funkcjonować i realizować swoją społeczną rolę – zapewniać pacjentom dostęp do leków, usług farmaceutycznych oraz opieki farmaceutycznej.

Jak podaje ZPA PharmNET sprawa dotyczyła dawnych zarzutów związanych z tzw. odwróconym łańcuchem dystrybucji. Według stanowiska sieci, apteka nie uczestniczyła w masowym procederze nielegalnego wywozu leków, ale realizowała zapotrzebowanie podmiotów leczniczych. W tym jednej z przychodni w regionie, na produkty lecznicze przeznaczone bezpośrednio dla pacjentów.

– To istotny wyrok, bo pokazuje, iż czasem choćby tak daleko idące rozstrzygnięcia, jak decyzja o cofnięciu zezwolenia zapadają bez rzetelnie zebranego materiału dowodowego. NSA potwierdził, iż nie jest to dopuszczalne – mówi Filip Gołba, obecny na rozprawie pełnomocnik Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET, z Kancelarii Tomasik Jaworski.

Pacjenci wsparli aptekę…

Jak poidaje ZPA PharmaNET, istotny w tej sprawie był również głos strony pacjenckiej, reprezentowanej przez Federację Pacjentów Polskich.

– Jako Federacja Pacjentów Polskich przedstawiliśmy w tej sprawie przede wszystkim punkt widzenia pacjentów. Kwestionowaliśmy brak proporcjonalności w działaniach Inspekcji. Zamknięcie apteki nie jest adekwatną reakcją na naruszenie, które w skali działalności konkretnej placówki było relatywnie niewielkie. Zamiast tego możliwe są inne, skuteczne, ale mniej dolegliwe środki. Co istotne, w ustnym uzasadnieniu Sąd – obok zarzutów dotyczących ustalenia stanu faktycznego – wspomniał również potrzebę zachowania proporcjonalności w działaniach organów Inspekcji Farmaceutycznej – wskazuje Bartłomiej Sasin z kancelarii Kieszkowska Rutkowska Kolasiński.

Jak podkreśla branża, wyrok ma znaczenie nie tylko dla konkretnego przedsiębiorcy, ale dla całego systemu ochrony zdrowia i dostępności leków.

– Prawo powinno stać po stronie przedsiębiorców, którzy wykonują istotną misję społeczną: zapewniają pacjentom dostęp do leków i opieki farmaceutycznej. Państwo powinno im to zadanie ułatwiać, a nie utrudniać poprzez nadmiernie restrykcyjne i błędne interpretacje przepisów – mówi Marcin Piskorski, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET.

W ocenie organizacji ten wyrok pokazuje, iż Sąd pochylił się nad przypadkiem płońskiej „Apteki z Uśmiechem” mając na uwadze dobrostan pacjentów i jej funkcję w kontekście ich dobrostanu zdrowotnego. Nie oznacza to jeszcze przełomu w całej linii orzeczniczej. Pokazuje jednak, iż działania organów kontrolnych wobec aptek muszą być proporcjonalne, rzetelnie uzasadnione i uwzględniać realną rolę apteki w systemie ochrony zdrowia. Przede wszystkim z perspektywy pacjentów.