Zwężenie szczęki kojarzone jest przede wszystkim z niedoborem miejsca w łuku zębowym, co skutkuje problemami z ustawieniem zębów i wadami zgryzu. Nowe badanie naukowców z USA i Meksyku sugeruje jednak, iż konsekwencje niedostatecznego rozwoju szczęki w wymiarze poprzecznym mogą wykraczać poza jamę ustną. Autorzy wykazali, iż mechaniczne zwężenie szczęki u rosnących zwierząt prowadziło do zmian w obrębie dna jamy nosowej i przegrody nosa. Wyniki mogą być istotne dla lepszego zrozumienia zależności między rozwojem szczęki a anatomią górnych dróg oddechowych także u ludzi.
Rozwój szczęki i struktur nosa jest ze sobą anatomicznie powiązany. Szczęka tworzy znaczną część ścian jamy nosowej, a jej wzrost wpływa na przestrzenne ukształtowanie dna nosa. Autorzy nowego badania postanowili sprawdzić, czy sztucznie wywołane zwężenie szczęki może bezpośrednio prowadzić do zmian w obrębie przegrody nosa.
Badanie opublikowane w czasopiśmie „Journal of Clinical Medicine” objęło 60 rosnących szczurów albinosów rasy Wistar w wieku 21 dni. Zwierzęta podzielono na cztery grupy. W jednej zastosowano siłę zwężającą szczękę, w drugiej – siłę rozszerzającą, natomiast dwie pozostałe stanowiły grupę pozorowaną i kontrolną. Po 28 dniach wykonano badania z wykorzystaniem mikrotomografii komputerowej.
Zwężenie szczęki miało także wpływ na dno jamy nosowej
W grupie gryzoni poddanej działaniu siły zwężającej stwierdzono zmniejszenie szerokości szczęki, zarówno na poziomie szkieletowym, jak i zębowym. Naukowcy zaobserwowali również przesunięcie żuchwy podczas zwarcia, jej rotację zgodną z ruchem wskazówek zegara oraz zwiększenie kąta płaszczyzny żuchwy i wysokości twarzy.
Najciekawsze zmiany dotyczyły jednak struktur nosa. Zwężeniu szczęki towarzyszyło wyraźne pochylenie dna jamy nosowej w okolicy zębów trzonowych, które sięgało ku tyłowi. Zmianie tej towarzyszyło pochylenie lemiesza oraz skrzywienie przegrody nosa o kształcie litery C. Co istotne, kierunek pochylenia dna jamy nosowej odpowiadał kierunkowi przesunięcia żuchwy.
W grupie, w której zastosowano siłę rozszerzającą szczękę, nie obserwowano podobnego skrzywienia przegrody. Niewielkie pochylenie dna jamy nosowej pojawiało się jedynie w sytuacji, gdy dochodziło do przesunięcia żuchwy.
Czy zwężona szczęka może mieć znaczenie dla oddychania?
Wynik ten może być szczególnie interesujący z punktu widzenia ortodoncji. Skrzywienie przegrody nosa jest jedną z przyczyn ograniczenia drożności nosa i oddychania przez usta. Autorzy sugerują więc możliwy mechanizm, w którym zwężenie szczęki sprzyja przesunięciu żuchwy, co z kolei wpływa na pochylenie dna jamy nosowej i lemiesza (nieparzystej kości twarzoczaszki, która tworzy tylno-dolną część przegrody nosowej), a następnie może prowadzić do skrzywienia przegrody nosa.
Nie oznacza to jednak, iż samo zwężenie szczęki jest przyczyną niedrożności nosa u dzieci. W badaniu nie oceniano przepływu powietrza ani funkcji układu oddechowego, a jego uczestnikami nie były dzieci, ale rosnące szczury. Wyniki pokazują zatem możliwy mechanizm anatomiczny, który wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych u ludzi.
Znaczenie może mieć moment rozpoznania
Autorzy wskazują, iż uzyskane wyniki podkreślają znaczenie wczesnego rozpoznawania zaburzeń rozwoju szczęki i mogą przemawiać za podejściem interceptywnym. jeżeli zależności obserwowane w badaniu na zwierzętach zostaną potwierdzone u ludzi, ocena szerokości szczęki i symetrii struktur twarzoczaszki może mieć znaczenie szersze niż tylko analiza relacji zębowych i szkieletowych.
Nie chodzi przy tym o sprowadzanie problemów z oddychaniem do jednej przyczyny. Na funkcję górnych dróg oddechowych wpływa wiele czynników, między innymi budowa nosa, przerost migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych czy przewlekłe choroby nosa. Autorzy zwracają uwagę również na potencjalne znaczenie alergii, chorób przewlekłych oraz zmian w sposobie odżywiania i obciążaniu układu żucia.
Nowe badanie nie dowodzi więc, iż każde dziecko ze zwężoną szczęką będzie miało skrzywioną przegrodę nosową lub problemy z oddychaniem. Wskazuje natomiast, iż zależności między rozwojem szczęki a anatomią nosa mogą być bardziej złożone, niż wynikałoby to z oceny samego zgryzu. Dla ortodonty jest to kolejny argument, by patrzeć na rozwój środkowego piętra twarzy i jego funkcję w szerszym kontekście anatomicznym.
Praca pt. „Mechanical Constriction of the Maxilla Alters Nasal Architecture. Journal of Clinical Medicine” została opublikowana w lipcu 2026 r. w „Journal of Clinical Medicine”
Źródła: https://www.drbicuspid.com/
https://www.mdpi.com/
![Wyciski w protezach całkowitych – co naprawdę wpływa na retencję i stabilizację? [webinar]](https://dentonet.pl/wp-content/uploads/2026/08/webinar_protetyczny_artykul.png)
