Lato to doskonały moment, aby zwolnić tempo i pozwolić dzieciom doświadczać świata wszystkimi zmysłami. Dzieci w spektrum autyzmu często najlepiej uczą się właśnie poprzez bezpośrednie doświadczenie – dotyk, ruch, zapach, obserwację i eksperymentowanie.

Dzisiejszy scenariusz nie wymaga drogich pomocy. Większość materiałów znajduje się praktycznie w każdej sali przedszkolnej.

Temat

Wakacyjna plaża wszystkimi zmysłami

Grupa

dzieci 4–7 lat, w tym dzieci ze spektrum autyzmu.

Czas

około 45–60 minut.

Cele

Dziecko:

• rozwija percepcję sensoryczną,
• ćwiczy komunikację,
• rozwija koncentrację uwagi,
• poznaje różne faktury,
• uczy się współpracy,
• ćwiczy motorykę małą,
• rozwija wyobraźnię,
• wzbogaca słownictwo związane z wakacjami.

Obszary rozwoju

✔ integracja sensoryczna

✔ komunikacja

✔ motoryka mała

✔ motoryka duża

✔ koncentracja

✔ samodzielność

✔ wspólna zabawa

Potrzebne materiały

• piasek kinetyczny lub zwykły piasek,
• muszelki,
• kamienie,
• piórka,
• gąbki,
• miska z wodą,
• spryskiwacz,
• małe figurki morskich zwierząt,
• ręczniki papierowe,
• kolorowy papier,
• klej.

Przebieg zajęć

1. Powitanie

Dzieci siedzą w kole.

Nauczyciel mówi:

“Dzisiaj wybieramy się na wakacje. Nie potrzebujemy walizek. Zabierzemy tylko nasze zmysły.”

Każde dziecko pokazuje gest oznaczający wakacje.

2. Sensoryczna walizka

Na środku leżą różne przedmioty.

Dzieci po kolei wybierają jeden.

Opisują:

• jaki jest,
• czy jest miękki,
• twardy,
• zimny,
• ciepły,
• lekki,
• ciężki,
• szorstki,
• gładki.

Jeżeli dziecko nie mówi, może wskazywać obrazki lub pokazywać gest.

3. Bosymi stopami po plaży

Na podłodze przygotowujemy ścieżkę sensoryczną.

Można wykorzystać:

• ręcznik,
• folię bąbelkową,
• gąbkę,
• sztuczną trawę,
• piasek,
• kamyki w woreczkach.

Dzieci przechodzą bardzo powoli.

Po przejściu odpowiadają:

• Co było najprzyjemniejsze?
• Co było zaskakujące?
• Co chciałbyś przejść jeszcze raz?

4. Morze spokojne – morze wzburzone

Na niebieskiej chuście lub dużym materiale dzieci obserwują ruch fal.

Przy spokojnej muzyce wykonują wolne ruchy.

Przy szybszej muzyce fale stają się większe.

Na sygnał:

“Cisza na morzu.”

wszyscy zatrzymują ruch.

Ćwiczenie rozwija:

• kontrolę ciała,
• hamowanie reakcji,
• wspólną uwagę.

5. Poszukiwacze skarbów

Do pojemnika z piaskiem chowamy:

• muszelki,
• kamyki,
• figurki rybek,
• rozgwiazdy.

Dzieci wyszukują je dłońmi.

Po odnalezieniu nazywają lub pokazują:

• kolor,
• wielkość,
• fakturę.

6. Morska butelka spokoju

Każde dziecko przygotowuje własną butelkę sensoryczną.

Do środka wkładamy:

• wodę,
• brokat,
• koraliki,
• niebieski barwnik.

Obserwujemy opadający brokat.

Ćwiczymy spokojny oddech.

7. Wakacyjny obraz

Na kartce dzieci przyklejają:

• piasek,
• muszelki,
• papierowe fale,
• kamyczki.

Nie oceniamy efektu.

Liczy się proces tworzenia.

8. Relaks

Dzieci kładą się na matach.

Słuchają odgłosów morza.

Nauczyciel mówi spokojnym głosem:

“Leżysz na ciepłym piasku. Słyszysz fale. Czujesz delikatny wiatr. Twoje ciało odpoczywa.”

Relaks trwa około 3 minut.

Dostosowania dla dzieci z ASD

• zapowiedz kolejność aktywności przy pomocy planu obrazkowego,
• pozwól dziecku zrezygnować z dotykania wybranych materiałów,
• nie wymagaj kontaktu wzrokowego,
• przygotuj słuchawki wygłuszające dla dzieci nadwrażliwych słuchowo,
• stosuj krótkie komunikaty,
• pozwól dziecku obserwować zanim dołączy do zabawy,
• zapewnij spokojny kącik wyciszenia.

Co rozwijają te zajęcia?

Podczas jednej godziny dzieci ćwiczą jednocześnie:

• integrację sensoryczną,
• komunikację,
• wspólne pole uwagi,
• motorykę małą,
• planowanie ruchu,
• koordynację,
• samoregulację,
• koncentrację,
• rozpoznawanie własnych preferencji sensorycznych.

Największą wartością scenariusza jest to, iż każde dziecko może uczestniczyć na swoim poziomie – dotykając materiałów, obserwując je z dystansu lub komunikując swoje odczucia dzięki gestów, obrazków czy pojedynczych słów. Taki sposób organizacji zajęć sprzyja poczuciu bezpieczeństwa i budowaniu pozytywnych doświadczeń związanych z eksplorowaniem świata wszystkimi zmysłami. Współczesne rekomendacje dotyczące pracy z dziećmi w spektrum podkreślają właśnie znaczenie elastycznych aktywności sensorycznych oraz dostosowania ich do indywidualnego profilu dziecka.