Właściciele domów i mieszkań w całej Polsce muszą przygotować się na wzmożone wizyty kontrolerów. W 2026 roku urzędnicy sprawdzają nie tylko piece i kotłownie, ale również dokumentację energetyczną, umowy na wywóz nieczystości czy obowiązkowe przeglądy techniczne. Cyfrowe rejestry oraz nowe uprawnienia służb sprawiają, iż coraz trudniej uniknąć odpowiedzialności.
Fot. Warszawa w Pigułce
Kogo mogą odwiedzić kontrolerzy i co grozi za brak wymaganych dokumentów?
Co sprawdzą w Twojej kotłowni
Samorządy intensyfikują egzekwowanie uchwał antysmogowych. Straż miejska i upoważnieni pracownicy gmin mają prawo skontrolować, czym ogrzewana jest nieruchomość oraz czy przestarzały piec został wymieniony zgodnie z lokalnymi terminami.
Podczas kontroli możliwe jest pobranie próbki popiołu do analizy laboratoryjnej. Spalanie odpadów lub niedozwolonych paliw może zakończyć się mandatem liczonym w tysiącach złotych. Coraz częściej do typowania budynków wykorzystywane są drony z czujnikami badającymi skład dymu. To pozwala precyzyjnie wskazać adresy do kontroli terenowej.
Świadectwo energetyczne pod lupą
W 2026 roku świadectwo charakterystyki energetycznej stało się jednym z kluczowych dokumentów dotyczących nieruchomości. Jest wymagane przy sprzedaży i wynajmie, a jego brak może zablokować transakcję u notariusza.
Dane trafiają do centralnego rejestru, który umożliwia szybkie sprawdzenie, czy budynek posiada aktualny dokument. W przypadku kontroli nadzoru budowlanego właściciel bez ważnego świadectwa naraża się na grzywnę. Coraz trudniej też uzyskać ubezpieczenie nieruchomości bez kompletnej dokumentacji.
Obowiązkowe przeglądy kominiarskie i gazowe
Każdy właściciel domu jednorodzinnego oraz zarządca budynku wielorodzinnego musi raz w roku zapewnić kontrolę przewodów kominowych i wentylacyjnych. Wyniki trafiają do elektronicznego protokołu. Brak wpisu w systemie może zostać wykryty podczas kontroli.
W razie pożaru lub zatrucia tlenkiem węgla ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania, jeżeli przegląd nie został wykonany. W przypadku instalacji gazowej zaniedbania mogą skutkować choćby odcięciem dostaw paliwa.
Kontrole szamb i przydomowych oczyszczalni
Gminy mają obowiązek weryfikować, czy właściciele posesji niepodłączonych do kanalizacji posiadają umowy na wywóz nieczystości oraz dowody regularnych usług. Urzędnicy mogą zażądać rachunków choćby z dwóch ostatnich lat.
Jeśli ilość wywożonych ścieków nie odpowiada zużyciu wody, właściciel musi liczyć się z postępowaniem administracyjnym i karą finansową. Sankcje mogą sięgać kilkunastu tysięcy złotych w przypadku poważnych naruszeń.
Abonament RTV i wizyty kontrolerów
Kontrolerzy Poczty Polskiej wciąż sprawdzają, czy odbiorniki radiowe i telewizyjne są zarejestrowane. Bez zgody domownika nie mogą wejść do mieszkania, jednak sporządzony protokół może stać się podstawą do nałożenia kary w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej.
Jak uniknąć problemów
Najważniejsze jest uporządkowanie dokumentacji. Właściciel nieruchomości powinien przechowywać:
aktualne świadectwo charakterystyki energetycznej
protokoły przeglądów kominiarskich i gazowych
umowy oraz rachunki za wywóz nieczystości
dokumenty potwierdzające legalne źródło ciepła
Kontroler ma obowiązek okazać legitymację służbową i pisemne upoważnienie. W razie wątpliwości można skontaktować się z instytucją, którą reprezentuje.
Masowe kontrole w 2026 roku to efekt uszczelniania systemu i cyfryzacji rejestrów. Ukrywanie nieprawidłowości staje się coraz trudniejsze, a kary finansowe mogą poważnie obciążyć domowy budżet. Warto sprawdzić swoją sytuację wcześniej, zanim do drzwi zapuka urzędnik.
