Urazy zębów stałych: pierwsza pomoc, która może wpływać na wynik leczenia

Na rokowanie po wybiciu zęba stałego wpływają nie tylko działania podjęte w gabinecie, ale także postępowanie bezpośrednio po urazie. Poszkodowany lub świadek wypadku może nie wiedzieć, jak zabezpieczyć ząb ani jak gwałtownie trzeba szukać pomocy. Dlatego dentyści powinni przygotowywać pacjentów i ich opiekunów na takie sytuacje, zanim do nich dojdzie.

Brytyjski serwis Dentistry.co.uk zwraca uwagę na znaczenie pierwszej pomocy w urazach zębów. adekwatne postępowanie w pierwszych minutach może mieć znaczenie dla dalszego leczenia. To ważne zadanie dla dentystów: edukować pacjentów i ich opiekunów, zanim dojdzie do urazu.

Dentysta powinien edukować, zanim dojdzie do urazu

Wytyczne Międzynarodowego Towarzystwa Traumatologii Stomatologicznej (International Association of Dental Traumatology, IADT) wskazują, iż lekarze dentyści powinni przekazywać pacjentom informacje o pierwszej pomocy w przypadku wybicia zęba. Wiedza ta jest szczególnie istotna dla rodziców, opiekunów, nauczycieli i trenerów, którzy mogą znaleźć się na miejscu wypadku.

Edukacja nie musi oznaczać rozbudowanego instruktażu podczas każdej wizyty. Może obejmować krótką rozmowę z rodzicem młodego pacjenta uprawiającego sport, materiały informacyjne w poczekalni czy wskazanie wiarygodnych źródeł informacji o zasadach pierwszej pomocy. Ważne, by przekaz był prosty, praktyczny i łatwy do przypomnienia w stresującej sytuacji.

Wybity ząb stały: liczy się czas i sposób postępowania

Jedną z najważniejszych informacji, które warto przekazywać pacjentom i opiekunom, jest różnica między wybiciem zęba stałego a mlecznego. Zgodnie z zaleceniami IADT wybity ząb stały należy jak najszybciej ponownie umieścić w zębodole – o ile można to zrobić bezpiecznie. o ile replantacja na miejscu zdarzenia nie jest możliwa, ząb trzeba gwałtownie zabezpieczyć przed wysychaniem i pilnie zgłosić się z poszkodowanym po pomoc stomatologiczną. Zęba mlecznego nie wolno samodzielnie replantować.

Wybity ząb stały należy chwytać za koronę, a nie za korzeń. jeżeli nie można od razu umieścić go w zębodole, trzeba zadbać o to, by nie wysechł. Zaleca się przechowywać go między innymi w mleku lub specjalnym podłożu transportowym, a w określonych sytuacjach także w soli fizjologicznej lub ślinie. Wyschnięcie zęba jest niekorzystne, ponieważ może prowadzić do uszkodzenia komórek więzadła ozębnej.

Czas pozostawania zęba poza zębodołem i warunki jego przechowywania mają znaczenie dla rokowania. Nie oznacza to jednak, iż po upływie określonego czasu należy rezygnować z pilnej konsultacji. O dalszym postępowaniu decyduje lekarz po ocenie urazu.

Informacja powinna dotrzeć także poza gabinet

Rodzice i opiekunowie nie są jedyną grupą, którą warto objąć edukacją. Do urazów zębów dochodzi również w szkołach i podczas aktywności sportowej. Dlatego istotne jest, by podstawowe informacje o postępowaniu po wybiciu zęba były dostępne także dla nauczycieli, trenerów i osób udzielających pierwszej pomocy.

Dentyści mogą wspierać takie działania, udostępniając materiały opracowane na podstawie aktualnych zaleceń, współpracując ze szkołami i klubami sportowymi oraz wskazując, gdzie szukać pilnej pomocy stomatologicznej. Warto również zadbać o to, by osoby odbierające telefony w gabinecie wiedziały, jak pokierować pacjenta po urazie i podkreślić pilność konsultacji.

Nie chodzi o to, by osoby bez wykształcenia medycznego zastępowały dentystę. Ich zadaniem jest podjęcie adekwatnych działań w pierwszych minutach i możliwie szybkie skierowanie poszkodowanego do specjalisty.

Pierwsza pomoc jako element profilaktyki

Urazów zębów nie da się całkowicie wyeliminować, ale można przygotować pacjentów i ich otoczenie na sytuację, w której do nich dojdzie. W przypadku wybicia zęba stałego szybka, prawidłowa reakcja może zwiększyć szanse na korzystny wynik leczenia.

Artykuł w portalu Dentistry.co.uk zwraca uwagę na zadanie, które warto uwzględnić w codziennej praktyce: edukacja pacjentów powinna obejmować nie tylko higienę jamy ustnej i zapobieganie próchnicy, ale także postępowanie w nagłych sytuacjach stomatologicznych. Pomocne mogą być wytyczne IADT dotyczące edukacji z pierwszej pomocy – podkreśla się w nich znaczenie przygotowania osób, które mogą jako pierwsze udzielać pomocy po urazie zęba.

Źródła: https://dentistry.co.uk/

https://onlinelibrary.wiley.com/