W ankiecie przeprowadzonej przez Bupa Dental Care ponad połowa badanych dzieci zadeklarowała, iż zdarza jej się nie mówić całej prawdy o szczotkowaniu zębów. W praktyce oznacza to, iż deklaracje dzieci na temat higieny jamy ustnej nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste nawyki, a dentyści oraz rodzice mogą opierać swoją ocenę na informacjach obarczonych istotnym błędem. Zjawisko to ma znaczenie nie tylko komunikacyjne, ale również kliniczne, ponieważ wpływa na ocenę ryzyka próchnicy oraz skuteczność działań profilaktycznych.
W codziennej praktyce stomatologicznej wywiad dotyczący higieny jamy ustnej jest jednym z podstawowych narzędzi oceny stanu zdrowia dziecka. Problem pojawia się wtedy, gdy informacje przekazywane przez małego pacjenta lub jego rodzica nie odzwierciedlają rzeczywistości. Dzieci często odpowiadają w sposób, który wydaje im się adekwatny z perspektywy dorosłych. Wpływ na to może mieć chęć uniknięcia nagany, potrzeba aprobaty lub trudność w dokładnym odtworzeniu codziennej rutyny. W efekcie zarówno częstość, jak i jakość szczotkowania mogą być zawyżane w deklaracjach.
Wyniki badania Bupa Dental Care
W badaniu, którego wyniki opublikowano w maju, udział wzięło 1000 rodziców oraz 1000 dzieci w wieku od 3 do 10 lat. Wyniki wskazują, iż 56% dzieci przyznaje się do rozmijania się z prawdą na temat szczotkowania zębów, a 41% szczotkuje je przez minutę lub krócej, mimo iż zalecenia mówią o myciu przez dwie minuty dwa razy dziennie.
Badanie wykazało również, iż 13% dzieci odczuwa lęk przed wizytą u dentysty, podczas gdy podobne obawy deklaruje 22% rodziców. Niemal połowa rodziców (46%) przyznała, iż martwi się o dokładność szczotkowania zębów przez swoje dziecko, a 29% obawia się, iż dziecko nie robi tego wystarczająco długo lub często. Wśród dzieci, które zgłaszają uczucie niepokoju, do najczęstszych czynników wywołujących ten stan należą sprzęt stomatologiczny (52%), głośne dźwięki (46%), jasne światła (34%) oraz strach przed samym dentystą (27%). Co ciekawe, 18% dzieci przyznało, iż na ich niepokój wpływa również zdenerwowanie rodziców.
Dlaczego dzieci rozmijają się z prawdą?
Psychologia rozwojowa wskazuje, iż rozmijanie się dziecka z faktami nie zawsze oznacza świadome kłamstwo. U młodszych dzieci granica między tym, co rzeczywiście zrobiły, a tym, co wiedzą, iż powinny zrobić, bywa nieostra. Dziecko może więc deklarować prawidłowe szczotkowanie, choćby jeżeli w praktyce było ono nieregularne lub niedokładne.
Istotną rolę odgrywa także relacja z rodzicem i opiekunem. W sytuacji, gdy mycie zębów jest tematem powtarzających się uwag lub napięć, dziecko może automatycznie udzielać odpowiedzi zgodnych z oczekiwaniami dorosłych. Z czasem takie schematy komunikacyjne mogą utrwalać rozbieżność między deklaracją a rzeczywistością.
Co wyniki badania oznaczają dla lekarzy dentystów?
Z punktu widzenia lekarza dentysty wyniki badania są przypomnieniem, iż informacje uzyskane podczas wywiadu powinny być interpretowane z ostrożnością. jeżeli deklarowane nawyki higieniczne wydają się prawidłowe, a mimo to obserwuje się rozwój próchnicy lub utrzymującą się obecność płytki nazębnej, warto uwzględnić możliwość, iż codzienna higiena wygląda inaczej, niż opisują ją pacjent i jego opiekunowie.
W takich sytuacjach szczególnego znaczenia nabiera ocena kliniczna oraz rozmowa oparta na konkretnych zachowaniach. Zamiast pytać wyłącznie o częstość szczotkowania, warto zachęcać rodziców i dzieci do opisania codziennej rutyny. Takie podejście pozwala uzyskać bardziej wiarygodny obraz nawyków higienicznych.
Edukacja to coś więcej niż instruktaż
Wyniki badania pokazują również, iż skuteczna profilaktyka nie powinna ograniczać się do instruktażu techniki szczotkowania. Równie ważne jest budowanie regularnych nawyków, wspieranie zaangażowania rodziców oraz tworzenie pozytywnych doświadczeń związanych z opieką stomatologiczną.
Dla wielu dzieci problemem nie jest brak wiedzy o konieczności mycia zębów, ale konsekwentne wdrażanie tej wiedzy w codziennym życiu. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera edukacja behawioralna, która pomaga przekładać zalecenia na trwałe nawyki.
Badanie Bupa Dental Care pokazuje, iż deklaracje dzieci dotyczące higieny jamy ustnej nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste zachowania. Dla dentystów oznacza to konieczność łączenia informacji uzyskanych w wywiadzie z oceną kliniczną oraz bardziej szczegółową rozmową na temat codziennych nawyków.
Skuteczna profilaktyka wymaga nie tylko edukacji w zakresie techniki szczotkowania, ale również zrozumienia mechanizmów psychologicznych wpływających na zachowania najmłodszych pacjentów. Dzięki temu możliwe jest lepsze dopasowanie zaleceń i zwiększenie ich skuteczności w codziennej praktyce.
Należy pamiętać, iż badanie opierało się na deklaracjach uczestników, dlatego wyniki mogą być obarczone typowymi ograniczeniami badań ankietowych. Nie pozwalają one na bezpośrednią ocenę rzeczywistych zachowań higienicznych dzieci.
Źródło: https://dentistry.co.uk/
Diagnostyka chorób ogólnych, przygotowanie dzieci do zabiegów stomatologicznych oraz wspólne działania w kierunku profilaktyki – to zdaniem prof. dr hab. n. med. Doroty Olczak-Kowalczyk – główne obszary współpracy lekarzy dentystów z lekarzami specjalistami pediatrii w zakresie opieki nad małymi pacjentami. – Lekarz pediatra również powinien oceniać stan jamy ustnej i jeżeli widzi jakiekolwiek nieprawidłowości – skierować dziecko do stomatologa – podkreśla konsultant krajowa ds. stomatologii dziecięcej i prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.
