Podczas codziennych spacerów wiele osób przypisuje ból nóg zmęczeniu, niewygodnym obuwiem lub upływowi lat. Nieliczni jednak zdają sobie sprawę, iż bolesne skurcze łydek mogą sygnalizować śmiertelnie niebezpieczną chorobę. Narastający dyskomfort w kończynach dolnych często jest pierwszym, a czasem jedynym objawem miażdżycy – schorzenia zatykającego tętnice, prowadzącego do zawałów serca czy udarów mózgu.
- Ból nóg pojawiający się podczas wysiłku i ustępujący po krótkim odpoczynku to chromanie przestankowe – najważniejszy objaw niedokrwienia.
- Miażdżyca ma charakter ogólnoustrojowy: jeżeli dotknęła kończyn dolnych, prawdopodobnie uszkodziła też naczynia sercowe i mózgowe.
- Wczesna terapia i zmiana stylu życia mogą zapobiec amputacji nogi oraz nagłej śmierci sercowej.
Miażdżyca – czym jest i dlaczego atakuje nogi?
Miażdżyca to przewlekły proces zapalny, w którym w tętnicach osadzają się blaszki miażdżycowe zbudowane głównie z cholesterolu, komórek zapalnych i wapnia. Blaszka stopniowo twardnieje, zwężając światło naczynia i ograniczając przepływ krwi.
Gdy mięśnie nóg nie otrzymują dostatecznej ilości krwi, ulegają niedotlenieniu, co powoduje silny ból. Stan ten określa się jako przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych.
Choć miażdżyca kojarzy się przede wszystkim z chorobami serca, to naczynia nóg często sygnalizują problem jako pierwsze. Według Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego nieleczona miażdżyca kończyn dolnych zwiększa ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych w ciągu kilku lat od pojawienia się pierwszych objawów.
Objawy, których nie wolno lekceważyć
Wczesna diagnoza miażdżycy opiera się na obserwacji sygnałów organizmu. Najbardziej charakterystycznym objawem jest chromanie przestankowe – konieczność zatrzymania się podczas chodzenia (stąd nazwa „choroba oglądaczy wystaw”), aby ból ustąpił.
W zaawansowanej miażdżycy nóg obserwuje się także:
- Zmiany temperatury i koloru skóry: jedna stopa jest chłodniejsza, blada lub sina.
- Zanik owłosienia na nogach: skóra staje się cienka, lśniąca i niedożywiona.
- Trudno gojące się rany: choćby drobne otarcia na stopach goją się wolno, mogą przekształcić się w owrzodzenia.
- Ból spoczynkowy: w zaawansowanym stadium ból pojawia się w nocy, zwłaszcza w pozycji leżącej – ulgę przynosi spuszczenie nóg z łóżka.
Palenie tytoniu wielokrotnie zwiększa ryzyko miażdżycy kończyn dolnych. U osób z cukrzycą choroba postępuje szybciej i częściej prowadzi do martwicy tkanek.
Co oznacza diagnoza i kiedy zgłosić się do lekarza?
Diagnoza miażdżycy nie jest wyrokiem, jeżeli leczenie rozpocznie się wcześnie. Podstawowym badaniem jest pomiar wskaźnika kostka-ramię (ABI), polegający na porównaniu ciśnienia krwi w stopie i ramieniu.
Jeśli ABI jest nieprawidłowe (poniżej 0,9), zleca się USG Doppler tętnic kończyn dolnych, które dokładnie ocenia stopień zwężenia naczyń.
Warto stosować także metody wspomagające terapię:
- Trening marszowy: mimo bólu regularne spacery rozwijają krążenie oboczne, omijające zwężone tętnice.
- Całkowite rzucenie palenia: to najważniejszy krok hamujący rozwój miażdżycy.
- Kontrola cholesterolu i cukru: leki takie jak statyny stabilizują blaszki miażdżycowe i zapobiegają powikłaniom.
Kiedy konieczna jest natychmiastowa pomoc?
Jeśli noga nagle stanie się zimna, blada, a pacjent straci czucie lub ruchomość, może to oznaczać ostre niedokrwienie spowodowane zamknięciem tętnicy. To stan zagrażający kończynie i życiu, wymagający pilnej interwencji chirurgicznej w szpitalu.
Źródło: Pacjenci.pl
