Niewielka czerwona zmiana na dziąśle może w ciągu kilku tygodni wyraźnie się powiększyć i łatwo krwawić przy dotyku. Taki obraz może odpowiadać ziarniniakowi ropotwórczemu – łagodnej, reaktywnej zmianie, która często pojawia się w następstwie miejscowego drażnienia. Jej wygląd nie jest jednak na tyle charakterystyczny, by rozpoznanie można było postawić wyłącznie na podstawie badania klinicznego.
Ziarniniak ropotwórczy (ang. pyogenic granuloma, PG) jest jedną z częstszych reaktywnych zmian tkanek miękkich jamy ustnej. Najczęściej występuje na dziąśle, zwłaszcza w okolicy zębów przednich. Może pojawić się w każdym wieku, ale częściej obserwuje się go u dzieci i młodych dorosłych oraz kobiet, zwłaszcza w okresie ciąży.
Nazwa zmiany może być myląca. Ziarniniak ropotwórczy nie jest związany z zakażeniem ropnym ani nie jest prawdziwym ziarniniakiem. To reaktywna proliferacja tkanek, która może być odpowiedzią na przewlekłe, niewielkie urazy lub miejscowe czynniki drażniące.
Czerwona, gwałtownie rosnąca i łatwo krwawiąca zmiana
Obraz kliniczny PG może być różny. Zmiana zwykle ma postać wyniosłego guzka lub polipowatej narośli, czasem uszypułowanej. Jej powierzchnia może być gładka albo płatowata, a kolor – od różowego i czerwonego po ciemnoczerwony lub sinawy. Często jest owrzodziała i łatwo krwawi.
Jedną z cech tej zmiany jest stosunkowo szybki wzrost – może powiększać się w ciągu kilku tygodni. Nie oznacza to jednak automatycznie procesu złośliwego. Szybkie powiększanie się jest typową cechą ziarniniaka ropotwórczego, ale podobny obraz mogą dawać również inne zmiany.
W materiale na temat PG opublikowanym w serwisie Dentistry IQ opisano dwa przypadki pediatryczne. U 11-letniego chłopca zmiana na podniebieniu osiągnęła rozmiar 20 × 15 × 13 mm, a 6 miesięcy wcześniej, podczas poprzedniej wizyty, nie była jeszcze widoczna. Drugi przypadek dotyczył 14-letniej dziewczynki z cienką, intensywnie czerwoną zmianą przy brzegu dziąsła, która łatwo krwawiła przy dotyku. W obu przypadkach pacjentów skierowano do dalszej oceny i usunięcia zmiany z badaniem histopatologicznym.
Co może wywołać ziarniniaka ropotwórczego?
Wśród przyczyn rozwoju PG najczęściej wskazuje się na miejscowe czynniki drażniące i urazy, w tym przewlekłe drażnienie mechaniczne, uraz czy obecność płytki nazębnej i kamienia. Zmiana może również pojawić się w miejscu związanym z procesem wymiany uzębienia.
Znaczenie mogą mieć także czynniki hormonalne. Ziarniniak ropotwórczy stosunkowo często występuje u kobiet w ciąży, dlatego w tym okresie bywa określany jako „guz ciężarnych”. Nie oznacza to jednak, iż jego wystąpienie można przypisać wyłącznie zmianom hormonalnym. Etiopatogeneza tej zmiany jest złożona, a w wielu przypadkach trudno wskazać jeden czynnik odpowiedzialny za jej powstanie.
Podobny wygląd mogą mieć inne zmiany
Szybki wzrost i skłonność do krwawienia mogą sugerować ziarniniaka ropotwórczego, ale nie są dla niego swoiste. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić między innymi takie zmiany jak obwodowy ziarniniak olbrzymiokomórkowy i obwodowy włókniak kostniejący. W zależności od obrazu klinicznego brane pod uwagę mogą być również zmiany innego rodzaju.
Z tego względu samo podobieństwo kliniczne nie powinno być traktowane jako wystarczające do postawienia ostatecznego rozpoznania. W przypadku usuwanej zmiany istotne znaczenie ma badanie histopatologiczne materiału. Pozwala ono potwierdzić rozpoznanie i wykluczyć inne procesy, które mogą wyglądać podobnie.
Usunięcie zmiany i eliminacja czynników drażniących
W przypadku ziarniniaka ropotwórczego najczęściej stosuje się chirurgiczne wycięcie zmiany. Postępowanie powinno uwzględniać również usunięcie czynników miejscowych, które mogły przyczyniać się do jej powstania lub utrzymywania. W przypadku zmian zlokalizowanych na dziąśle może to oznaczać także oczyszczenie okolicy z płytki i kamienia oraz eliminację innych źródeł przewlekłego drażnienia.
Ziarniniak ropotwórczy może nawracać, dlatego znaczenie ma zarówno dokładne usunięcie zmiany, jak i ograniczenie czynników sprzyjających jej powstawaniu. Ryzyko nawrotu jest szczególnie istotne w przypadku zmian zlokalizowanych na dziąśle.
Podsumowując, dla dentysty gwałtownie rosnąca, czerwona i łatwo krwawiąca zmiana na dziąśle powinna być sygnałem do wnikliwej oceny, ale nie do pośpiesznego stawiania diagnozy. Ziarniniak ropotwórczy jest jednym z możliwych rozpoznań, ale ostateczna diagnoza może wymagać badania histopatologicznego.
Źródła: https://www.dentistryiq.com/
Objawy złych nawyków, takich jak przygryzanie wargi czy policzka, pierwsze symptomy bruksizmu, skutki uboczne przyjmowania leków lub różnego rodzaju zaburzeń ogólnoustrojowych – m.in. o tym mogą świadczyć wykrywane podczas badania stomatologicznego zmiany w obrębie błon śluzowych jamy ustnej u dzieci. – Błona śluzowa jest dla ciała tym, czym dla duszy są oczy, czyli zwierciadłem. Na niej widać wszystko – mówi prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk, kierownik Zakładu Stomatologii Dziecięcej WUM, prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej, konsultant krajowa z zakresu stomatologii dziecięcej.
