Badanie przeprowadzone wśród studentów stomatologii w Casablance pokazało, iż wysoki poziom stresu związanego z nauką i pracą kliniczną może wpływać nie tylko na samopoczucie psychiczne, ale również na zdrowie jamy ustnej. Najczęściej zgłaszane przez studentów dolegliwości obejmowały krwawienie dziąseł, afty, ból zębów oraz objawy bruksizmu.
Studia stomatologiczne od lat uznawane są za jedne z najbardziej wymagających kierunków medycznych. Intensywny program nauczania, odpowiedzialność za pacjentów oraz konieczność łączenia wiedzy teoretycznej z praktyką kliniczną sprawiają, iż studenci są szczególnie narażeni na przewlekły stres. Coraz więcej dowodów wskazuje jednak, iż jego skutki wykraczają poza sferę psychologiczną i mogą obejmować również zdrowie jamy ustnej.
Takie wnioski płyną z badania przekrojowego przeprowadzonego wśród studentów IV i V roku Wydziału Stomatologii w Casablance. Autorzy postawili sobie za cel identyfikację głównych źródeł stresu akademickiego, ocenę jego potencjalnego wpływu na zdrowie jamy ustnej oraz analizę strategii radzenia sobie stosowanych przez studentów. Wyniki badania opublikowano w artykule „Impact of Stress on the Oral Cavity: A Cross-Sectional Study Among Dental Students” na łamach czasopisma „Cureus”.
Egzaminy i zajęcia kliniczne – główne źródła stresu
W badaniu uczestniczyło 323 studentów, co odpowiadało wysokiemu wskaźnikowi odpowiedzi wynoszącemu 94,16%. Wyniki pokazały, iż znaczna część respondentów doświadczała wysokiego poziomu stresu związanego z nauką, szczególnie w okresach egzaminacyjnych oraz podczas zajęć klinicznych.
Najbardziej stresogenne okazały się wymagające procedury kliniczne, presja związana z oceną efektów pracy oraz konieczność realizacji określonych wymagań programowych. Studenci zwracali również uwagę na problemy organizacyjne, takie jak ograniczona dostępność materiałów, awarie sprzętu czy nieobecność pacjentów.
– Okresy egzaminacyjne oraz ocena osiągnięć klinicznych były konsekwentnie wskazywane jako jedne z najważniejszych źródeł stresu – podkreślili autorzy.
Wśród zajęć akademickich za najbardziej obciążające uznano zajęcia z stomatologii zachowawczej, a następnie protetyki i stomatologii dziecięcej. W środowisku klinicznym dodatkowym źródłem napięcia były bezpośrednie kontakty z pacjentami, obawy przed popełnieniem błędu oraz konieczność sprostania oczekiwaniom chorych.
Stres a zdrowie jamy ustnej
Jednym z najciekawszych aspektów badania była analiza związku pomiędzy stresem a dolegliwościami w obrębie jamy ustnej. Większość uczestników deklarowała, iż w okresach wzmożonego napięcia psychicznego obserwuje nasilenie różnych problemów zdrowotnych.
Najczęściej zgłaszano krwawienie dziąseł, nawracające afty, ból zębów, zaciskanie i zgrzytanie zębami (bruksizm), suchość jamy ustnej, a także bóle mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych.
Autorzy podkreślili, iż obserwacje studentów były zgodne z wcześniejszymi doniesieniami naukowymi wskazującymi na rolę przewlekłego stresu w zaburzeniach immunologicznych, wzroście stężenia kortyzolu oraz większej podatności na choroby jamy ustnej. – Większość studentów postrzegała stres jako czynnik wyzwalający lub nasilający występowanie aft, krwawienia dziąseł oraz bruksizmu – zaznaczono.
Badacze zwrócili również uwagę, iż stres może pośrednio pogarszać stan zdrowia jamy ustnej poprzez zaniedbywanie higieny, nieprawidłowe nawyki żywieniowe czy ograniczanie czasu przeznaczanego na leczenie własnych problemów stomatologicznych.
Jak studenci radzą sobie ze stresem?
Respondenci deklarowali stosowanie zarówno konstruktywnych, jak i mniej korzystnych strategii radzenia sobie z napięciem psychicznym. Do najczęściej wymienianych metod należały wsparcie społeczne, aktywność fizyczna, planowanie obowiązków oraz praktyki religijne i duchowe.
Jednocześnie część studentów przyznawała się do zachowań, które mogą utrwalać problem, takich jak odkładanie zadań na później, unikanie trudnych sytuacji czy wycofywanie się z kontaktów społecznych. – Skuteczne radzenie sobie ze stresem wymaga nie tylko indywidualnych kompetencji, ale również odpowiedniego wsparcia ze strony uczelni i środowiska akademickiego – napisano.
Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się m.in. rozwój uczelnianego wsparcia psychologicznego, poprawa organizacji zajęć klinicznych, lepsza kooperacja między jednostkami dydaktycznymi oraz promowanie aktywności sportowych i kulturalnych.
Potrzebne systemowe działania
Autorzy badania podkreślili, iż stres akademicki jest zjawiskiem wieloczynnikowym, wynikającym zarówno z wymagań programowych, jak i ograniczeń organizacyjnych czy indywidualnych zasobów psychicznych studentów.
Choć badanie miało charakter przekrojowy i opierało się na samoocenie uczestników, jego wyniki wskazują na potrzebę uwzględnienia zdrowia psychicznego jako integralnego elementu kształcenia stomatologicznego. Zdaniem badaczy wdrażanie programów wspierających dobrostan studentów może przełożyć się nie tylko na poprawę jakości życia przyszłych lekarzy dentystów, ale również na efekty kształcenia oraz jakość opieki nad pacjentami.
Źródło: https://www.cureus.com
Rok akademicki 2025/2026 drugim rokiem obowiązkowego egzaminu OSCE dla studentów stomatologii. O szanse i wyzwania związane z przeprowadzaniem tego egzaminu zapytaliśmy przedstawicieli samorządu lekarskiego. Lek. dent. Paweł Barucha – wiceprezes Naczelnej Izby Lekarskiej, przewodniczący Komisji Stomatologicznej NIL – podkreślił, iż jakość nauczania stomatologii na polskich uczelniach jest doskonale weryfikowana nie tylko przez krajowy, ale i światowy rynek pracy, na którym rodzimi absolwenci studiów stomatologicznych radzą sobie świetnie. – Jedyną rzeczą, która może martwić jest to, iż wdrożenie takiego systemu egzaminowania jest bardzo drogie, a uczelniom brakuje na to pieniędzy. Można więc zastanawiać się, czym jest on nam potrzebny akurat w tym momencie – podkreślił.
