Sfałszowane leki i suplementy diety to coraz powszechniejszy problem w Unii Europejskiej. W 2024 r. o ponad 40 proc. wzrosła liczba postępowań dotyczących nielegalnego wytwarzania tych produktów. Dlaczego są one takie groźne?
Nie tylko substancje poprawiające wygląd, wydolność i sylwetkę, ale też leki ratujące zdrowie i życie są najczęściej produkowane w nielegalnych wytwórniach na terenie Chin, Indii i Pakistanu, a następnie przerzucane przez strefy wolnego handlu (Dubaj, Singapur, Hongkong) do Europy przez sieć pośredników. Ich fałszowaniem zajmują się największe organizacje mafijne – chińskie triady, czy włoska Camorra.
Nielegalna produkcja, handel i dystrybucja podrobionymi, skradzionymi lub nielegalnymi lekami i suplementami diety to ogromny problem – przyznaje prof. dr hab. n. farm. Zbigniew Fijałek, prezes Stowarzyszenia „Stop Nielegalnym Farmaceutykom” i ekspert naukowy Polskiej Agencji Antydopingowej POLADA, który od ponad 20 lat zajmuje się edukacją organów ścigania, lekarzy, pielęgniarek i pacjentów na temat przestępczości farmaceutycznej.
Pandemia COVID-19 i związany z nią kryzys ekonomiczny, rozwój sztucznej inteligencji i konflikty zbrojne przyczyniły się do znacznego wzrostu przestępczości farmaceutycznej. W niektórych miejscach objętych konfliktami zbrojnymi ponad 40 proc. leków i suplementów diety to podróbki albo preparaty niespełniające norm jakościowych.
Na ból, odchudzanie i raka
Fałszowane są antybiotyki, leki przeciwbólowe, przeciwmalaryczne, leki na cukrzycę i odchudzanie, preparaty hormonalne, leki onkologiczne. Z wyglądu niczym nie różnią się od oryginałów, są nie odróżnienia nie tylko przez pacjenta, ale również przez farmaceutę czy lekarza.
Różnica dotyczy zawartości – podrabiane preparaty albo nie zawierają adekwatnej substancji aktywnej, a jeżeli już – to w niewłaściwej dawce, o znacznie słabszym działaniu, albo zastosowano w nich zupełnie inną substancję.
Nie kupuj leków w Internecie!
Do promowania podróbek wykorzystywane są przede wszystkim platformy społecznościowe – Facebook, Instagram, TikTok i Telegram. Przestępcy umieszczają na nich spersonalizowane reklamy, fałszywe komentarze i zmanipulowane referencje. Dzięki nim zyskują klientów.
O skali zjawiska nielegalnej produkcji, handlu i dystrybucji podrobionymi lekami i suplementami diety świadczą statystyki: około 20 proc. mieszkańców Unii Europejskiej kupuje je z nielegalnego źródła, głównie w Internecie. Oznacza to prawie trzykrotny wzrost w porównaniu z 2015 rokiem!
W 2025 roku Centralne Biuro Śledcze likwidowało miesięcznie w Polsce co najmniej dwie nielegalne wytwórnie leków i suplementów diety – mówi prof. Zbigniew Fijałek.
Jak podkreśla prof. Fijałek, powołując się na dane Europolu, w latach 2021-2024 liczba skonfiskowanych nielegalnych leków onkologicznych wzrosła o 35 proc. Są wśród nich nie tylko klasyczne cytostatyki, ale też przeciwciała monoklonalne, terapie celowane czy farmaceutyki stosowane w immunoterapii, które są na ogół bardzo drogie.
