RTG zęba na NFZ. Kiedy zdjęcia RTG punktowe, pantomogram i cefalometria są refundowane przez NFZ?

Zdjęcie RTG jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych we współczesnej stomatologii. Czy pacjent może wykonać je bezpłatnie w ramach NFZ? Tak, ale refundacja nie obejmuje automatycznie każdego rodzaju badania i nie oznacza możliwości wykonania dowolnego zdjęcia na życzenie. Zakres refundowanych badań rentgenowskich zależy m.in. od rodzaju zdjęcia, wieku pacjenta, wskazań medycznych oraz rodzaju świadczenia stomatologicznego, z którym badanie jest związane.

Diagnostyka radiologiczna odgrywa w stomatologii szczególną rolę, ponieważ wiele istotnych zmian chorobowych nie jest widocznych podczas badania klinicznego. Zdjęcie rentgenowskie pozwala ocenić m.in. struktury znajdujące się wewnątrz zęba, korzenie, kość wyrostka zębodołowego, okolice okołowierzchołkowe, położenie zębów zatrzymanych czy stan kości szczęki.

Nie oznacza to jednak, iż każde zdjęcie RTG zęba jest finansowane ze środków publicznych. Zgodnie z przepisami dotyczącymi świadczeń gwarantowanych, badania diagnostyczne są zapewniane nieodpłatnie w zakresie koniecznym do udzielania świadczenia. Jednocześnie szczegółowe wykazy określają, jakie badania RTG i na jakich warunkach mogą zostać rozliczone w ramach leczenia stomatologicznego.

Dlatego na pytanie, czy można zrobić zdjęcie RTG na NFZ nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Inne zasady dotyczą zdjęcia wewnątrzustnego, inne pantomogramu, a jeszcze inne – zdjęcia cefalometrycznego wykonywanego podczas leczenia ortodontycznego. Szczególne warunki przewidziano również dla dzieci i młodzieży.

Zdjęcia RTG w stomatologii. Kiedy się je wykonuje?

W gabinetach stomatologicznych wykorzystuje się kilka rodzajów badań rentgenowskich. Ich dobór zależy od problemu klinicznego, zakresu diagnostyki oraz planowanego leczenia.

• RTG punktowe, czyli zdjęcie wewnątrzustne, obejmuje niewielki obszar jamy ustnej i pozwala uzyskać bardzo szczegółowy obraz konkretnego zęba lub kilku sąsiadujących struktur. Jest wykorzystywane m.in. w diagnostyce próchnicy, zmian okołowierzchołkowych, urazów, ocenie korzeni oraz podczas leczenia endodontycznego.
• Pantomogram to zdjęcie zewnątrzustne obejmujące szeroki obszar szczęki i żuchwy. Na jednym obrazie można uwidocznić większość uzębienia, kości szczęk, stawy skroniowo-żuchwowe oraz zatoki szczękowe. Pantomogram znajduje zastosowanie m.in. w diagnostyce ogólnostomatologicznej, chirurgii stomatologicznej, periodontologii, protetyce i ortodoncji.
• Cefalometria jest zdjęciem wykorzystywanym przede wszystkim w diagnostyce ortodontycznej. Umożliwia analizę wzajemnych relacji struktur kostnych i tkanek miękkich czaszki oraz ocenę wad zgryzu i planowanie leczenia ortodontycznego.

Warto pamiętać, iż RTG nie wykonuje się rutynowo bez wskazań medycznych. Badanie powinno odpowiadać konkretnemu problemowi diagnostycznemu, a decyzję o jego wykonaniu podejmuje lekarz dentysta.

Kiedy NFZ refunduje zdjęcia RTG zębów?

Refundacja RTG zębów przez NFZ jest możliwa wtedy, gdy badanie mieści się w katalogu świadczeń gwarantowanych i jest wykonywane w związku z udzielanym świadczeniem stomatologicznym. Nie wystarczy zatem samo życzenie pacjenta dotyczące wykonania zdjęcia. Znaczenie mają również wiek pacjenta, wskazania kliniczne, rodzaj badania oraz określona w przepisach częstotliwość jego wykonywania. W przypadku niektórych badań przepisy wymagają także skierowania lub uzasadnienia medycznego. Wykonane zdjęcie może być objęte refundacją razem z opisem i wpisaniem wyniku do dokumentacji, o ile takie warunki zostały określone dla danego świadczenia.

• Zdjęcie punktowe (RTG punktowe)

RTG punktowe, określane w przepisach jako rentgenodiagnostyka do 2 zdjęć wewnątrzustnych, należy do podstawowych badań radiologicznych dostępnych w ramach świadczeń stomatologicznych. W przypadku świadczeń ogólnostomatologicznych refundowane jest wykonanie do dwóch zdjęć wewnątrzustnych w roku kalendarzowym, przy czym badanie musi być połączone z innym świadczeniem gwarantowanym, a opis powinien zostać wpisany do dokumentacji medycznej pacjenta.

Oznacza to, iż dorosły pacjent nie może zgłosić się do gabinetu mającego kontrakt z NFZ-em wyłącznie po bezpłatne RTG punktowe, bez związku z udzielanym świadczeniem stomatologicznym. Zdjęcie może natomiast zostać wykonane w ramach diagnostyki i leczenia finansowanego przez NFZ – jeżeli stomatolog uzna je za potrzebne.

Odmienne, szersze zasady obowiązują dzieci i młodzież do ukończenia 18. roku życia. W katalogu świadczeń ogólnostomatologicznych przewidziano dla tej grupy rentgenodiagnostykę do 5 zdjęć wewnątrzustnych w roku kalendarzowym. Świadczenie obejmuje wykonanie techniczne zdjęć, przygotowanie opisu oraz wpisanie go do dokumentacji medycznej. Badanie realizowane jest w połączeniu z określonymi świadczeniami stomatologicznymi, a lekarz kierujący ma obowiązek uzasadnić konieczność wykonania badania, w tym liczbę zdjęć.

W praktyce oznacza to, iż odpowiedź na pytanie ile zdjęć RTG zęba można zrobić na NFZ zależy przede wszystkim od wieku pacjenta i rodzaju świadczenia, w ramach którego wykonywana jest diagnostyka.

• Zdjęcie pantomograficzne (pantomogram)

Pantomogram na NFZ również może być wykonany bezpłatnie, ale przepisy określają precyzyjnie sytuacje, w których świadczenie to jest gwarantowane.

W przypadku osób dorosłych zdjęcie pantomograficzne z opisem może być finansowane w związku z leczeniem endodontycznym, a także przed rozpoczęciem udzielania świadczeń z zakresu protetyki stomatologicznej. W podstawowym zakresie ogólnostomatologicznym świadczenie to przysługuje raz na 5 lat i musi być powiązane z innymi świadczeniami gwarantowanymi.

Pięcioletni okres nie oznacza jednak, iż każde zdjęcie pantomograficzne wykonane w ciągu pięciu lat od poprzedniego będzie automatycznie odpłatne. Przepisy przewidują bowiem odrębne zasady w określonych zakresach leczenia. W chirurgii stomatologicznej i periodontologii pantomogram może być refundowany w uzasadnionych medycznie przypadkach, m.in. przy podejrzeniu nieprawidłowości rozwojowych zębów, zmian chorobowych kości szczęk, zapalenia przyzębia oraz w diagnostyce ognisk infekcji zębo- i niezębopochodnych. W tym przypadku świadczenie może być udzielone raz na 3 lata i jest związane ze świadczeniami chirurgii stomatologicznej lub periodontologii.

Szczególne zasady dotyczą dzieci i młodzieży. Pantomogram na NFZ u pacjentów od 5. do ukończenia 18. roku życia może być wykonany w uzasadnionych medycznie przypadkach, m.in. przy podejrzeniu nieprawidłowości rozwojowych zębów, zmian chorobowych w obrębie kości szczęk, zapalenia przyzębia oraz podczas diagnostyki ognisk infekcji zębo- i niezębopochodnych. W tej grupie świadczenie przysługuje raz na 3 lata w połączeniu ze świadczeniami gwarantowanymi z zakresu stomatologii.

Pantomogram jest również uwzględniony w świadczeniach ortodontycznych dla dzieci i młodzieży. W ramach leczenia ortodontycznego może być wykonany dwukrotnie w trakcie całego leczenia – o ile istnieją ku temu uzasadnione przesłanki.

• Zdjęcie cefalometryczne (cefalometria)

Cefalometria na NFZ jest świadczeniem związanym przede wszystkim z leczeniem ortodontycznym dzieci i młodzieży.

Refundowane świadczenie obejmuje techniczne wykonanie zdjęcia cefalometrycznego. Może ono zostać przeprowadzone dwa razy w trakcie całego leczenia ortodontycznego, w uzasadnionym przypadku, w połączeniu z innymi świadczeniami gwarantowanymi, do ukończenia przez pacjenta 18. roku życia.

Cefalometria ma szczególne znaczenie w ortodoncji, ponieważ pozwala ocenić nie tylko ustawienie poszczególnych zębów, ale również relacje pomiędzy szczęką, żuchwą i pozostałymi strukturami czaszki. Na podstawie takiego zdjęcia ortodonta może przeprowadzić szczegółową diagnostykę i wykorzystać jej wyniki do rozpoznania wady zgryzu oraz zaplanowania leczenia.

Co ważne, przedstawione w rozporządzeniu zasady dotyczą leczenia ortodontycznego dzieci i młodzieży. Oznacza to więc, iż cefalometria u osób dorosłych nie jest refundowana przez NFZ w ramach stomatologicznych świadczeń gwarantowanych. Pacjentom po 18. roku życia pozostaje diagnostyka w placówkach prywatnych.

Tomografia komputerowa CBCT na NFZ

CBCT, czyli tomografia komputerowa wiązki stożkowej, dostarcza trójwymiarowego obrazu struktur szczękowo-twarzowych. Badanie pozwala znacznie dokładniej niż klasyczne zdjęcia dwuwymiarowe ocenić m.in. położenie zębów zatrzymanych, przebieg struktur anatomicznych, warunki kostne czy relacje przestrzenne istotne w planowaniu wybranych procedur chirurgicznych, implantologicznych i endodontycznych.

Czy CBCT jest refundowane przez NFZ? Rozporządzenie określające świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia stomatologicznego wymienia konkretne świadczenia rentgenodiagnostyczne, w tym zdjęcia wewnątrzustne, pantomograficzne oraz cefalometrię, natomiast nie wymienia CBCT jako odrębnego świadczenia stomatologicznego finansowanego w ramach tego katalogu.

Jeżeli stomatolog zaleca tomografię CBCT np. w celu planowania implantacji, leczenia kanałowego, protetycznego czy chirurgicznego, pacjent musi liczyć się z koniecznością skorzystania z usług prywatnych gabinetów.

Bezpłatne stomatologiczne zdjęcia rentgenowskie. Jak pacjent może znaleźć gabinet?

Nie każdy gabinet stomatologiczny współpracujący z NFZ-em automatycznie udziela świadczeń z zakresu diagnostyki stomatologicznej. najważniejsze znaczenie ma to, czy placówka ma umowę z NFZ na odpowiedni zakres świadczeń stomatologicznych i czy dane badanie może zostać rozliczone w ramach tej umowy.

Pacjent może skorzystać z oficjalnej wyszukiwarki NFZ-u, która służy do wyszukiwania placówek udzielających świadczeń w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. NFZ wskazuje, aby przy wyszukiwaniu stomatologa wybrać świadczenia z zakresu „Leczenie stomatologiczne”, a następnie określić województwo lub miejscowość.

Przed umówieniem badania warto jednak skontaktować się bezpośrednio z wybraną placówką i zapytać nie tylko, czy realizuje leczenie stomatologiczne na NFZ, ale również czy wykonuje konkretny rodzaj zdjęcia w ramach refundacji. Warto również pamiętać, iż badanie radiologiczne powinno mieć uzasadnienie kliniczne, a jego zakres powinien być dobrany do indywidualnych potrzeb.

Podsumowując – wykonanie RTG zęba na NFZ jest możliwe, ale refundacja nie obejmuje wszystkich badań radiologicznych w każdej sytuacji. Przepisy szczegółowo określają rodzaj świadczenia, wskazania, wiek pacjenta i dopuszczalną częstotliwość wykonania badania. O konieczności przeprowadzenia RTG decyduje lekarz dentysta, a o możliwości jego refundacji – przepisy dotyczące konkretnego świadczenia gwarantowanego oraz warunki jego realizacji. Pacjent, który chce wykonać bezpłatne zdjęcie RTG zębów, powinien szukać placówki mającej odpowiedni kontrakt z NFZ-em i przed wizytą upewnić się, czy konkretny rodzaj badania może zostać wykonany w ramach świadczenia refundowanego.