RSV – jak jest przenoszony wirus?
Wirus RS przenoszony jest droga kropelkową (kaszel, kichanie) lub poprzez kontakt z wydzielinami układu oddechowego osoby zakażonej. Może pozostawać na przedmiotach oraz powierzchniach choćby do kilkunastu godzin. Wirus bardzo łatwo się rozprzestrzenia, w związku z czym dochodzi do szybkiej transmisji wśród osób zamieszkujących we wspólnym gospodarstwie domowym, ale również w domach opieki, przedszkolach oraz żłobkach.
Czynniki ryzyka
Wśród istotnych czynników ryzyka, poza wiekiem, można wyróżnić choroby przewlekłe, takie jak: choroby układu krążenia (np. niewydolność serca, choroba wieńcowa, wrodzona choroba serca), przewlekłe choroby układu oddechowego (np. przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma, mukowiscydoza), choroby nerek, cukrzyca, marskość wątroby, schorzenia hematologiczne (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa), ciężka otyłość oraz stany upośledzenia odporności. U osób dorosłych z grup ryzyka zakażenie RSV może prowadzić do ciężkich powikłań, zaostrzeń chorób przewlekłych, hospitalizacji, a choćby śmierci.
Diagnostyka oraz objawy
W celu potwierdzenia infekcji wirusem RS należy przeprowadzić testy PCR oraz szybkie testy antygenowe.
Objawy zakażania RSV nie są specyficzne i nie różnią się w istotny sposób od innych wirusów układu oddechowego. Mogą występować zarówno przypadki bezobjawowe oraz takie, które charakteryzują się łagodnym przebiegiem (np. katarem). Występują również przypadki ciężkich zakażeń dolnych dróg oddechowych.
Objawy zakażenia znacząco różnią się w zależności od populacji – szczególne znaczenie mają wiek oraz występowanie chorób przewlekłych.
Zakażenie RSV u dzieci może początkowo objawiać się zatkanym nosem, kaszlem i katarem, a następnie gorączką, świszczącym oddechem, przyspieszonym oddechem i bezdechem. U dzieci poniżej 1 roku życia często powoduje zapalenia oskrzelików oraz zakażenia dolnych dróg oddechowych, przebiegających ze stanem zapalnym. Ponad to może również rozwinąć się zapalenie ucha, sepsa, a choćby zapalenie opon mózgowych.
Zdrowe osoby dorosłe zwykle przechodzą zakażenie w sposób łagodny, często bezobjawowy. Gorączka rzadko przekracza 38°C, a najczęściej pojawiającymi się objawami są kaszel i świszczący oddech.
Na cięższy przebieg choroby narażone są osoby starsze oraz osoby z chorobami przewlekłymi. Występowanie chorób przewlekłych istotnie zwiększa również ryzyko hospitalizacji oraz przedłuża czas jej trwania. Obserwuje się, iż hospitalizacja związana z zakażeniem RSV wzrasta wraz z wiekiem. Wśród ogólnych objawów choroby można wyróżnić: katar i zatkany nos, gorączkę, suchy lub mokry kaszel, świszczący oddech, osłabienie, ból gardła i głowy.
Leczenie
Leczenie zakażeń RSV jest głównie objawowe, gdyż nie istnieje złoty środek, który pozwoliłby na szybkie i skuteczne pozbycie się wirusa z organizmu. Na leczenie wspomagające składają się min. tlenoterapia, czy też podawanie leków przeciwgorączkowych oraz przeciwzapalnych. Chorym zaleca się też pozostanie w domu celem odpoczynku i regeneracji, ale również, aby zapobiec dalszej transmisji wirusa RS.
Szczepienia oraz profilaktyka
Najskuteczniejszą ochroną przed zakażeniem są szczepienia profilaktyczne, które są szczególnie polecane dla osób starszych, kobiet w ciąży oraz osób z grup ryzyka. Na rynku w tej chwili dostępne są 2 szczepionki skierowane przeciw RSV – Abrysvo i Arexvy.
W związku z brakiem możliwości zaszczepienia noworodków niezwykle istotne jest szczepienie matki przeciwko wirusowi RS, co zapewnia im przezłożyskową, pasywną ochronę przeciwciałami przeciwko wirusowi RSV, która może trwać od urodzenia do szóstego miesiąca życia. Szczepionka Abrysvo jest jedyną szczepionką przeciwko wirusowi RSV zatwierdzoną do stosowania w czasie ciąży i powinna zostać podana między 28 a 36 tygodniem ciąży.
- Przeczytaj także: Szczepienia w aptece – na co może zaszczepić farmaceuta?
Szczepionka jest w pełni refundowana dla kobiet w ciąży oraz osób powyżej 65 roku życia, natomiast dla osób powyżej 60 roku życia refundacja wynosi 50%.
Szczepionki przeciwko RSV charakteryzują się wysoką skutecznością oraz dobrym profilem bezpieczeństwa. Pacjenci rzadko skarżą się na dolegliwości spowodowane podaniem szczepionki – najczęściej zgłaszane dolegliwości to ból w miejscu iniekcji, ból głowy oraz mięśni.
Istotne jest również, iż szczepionka zapewnia trwałą ochronę – wystarczy zaszczepić się tylko raz życiu, aby istotnie zmniejszyć ryzyko zakażenia wirusem RS, a w przypadku jego wystąpienia zapewnić łagodniejszy przebieg choroby oraz znacząco zmniejszyć ryzyko hospitalizacji, ciężkich powikłań oraz zgonu.
Szczepionkę przeciwko RSV u osób dorosłych można bezpiecznie podawać na jednej wizycie ze min. ze szczepionkami przeciw grypie, COVID-19, pneumokokom, czy też półpaścowi.
Szczepienia można rekomendować przez cały rok, a nie tylko w okresie infekcyjnym.
Profilaktyka zakażeń związana jest przede wszystkim z higieną, stosowaniem maseczek ochronnych oraz unikania kontaktu z osobami chorymi.
- Dowiedz się więcej: RSV – więcej niż przeziębienie
Autor: mgr farm. Dominika Poborca
Bibliografia:
Tanriover MD, Azap A, Cakir Edis E, Ozger HS, Pullukcu H, Sonmezer MC, Dursun OU, Merter S, Sayiner A. Respiratory syncytial virus (RSV) infections in adults: Current trends and recommendations for prevention – a global challenge from a local perspective. Hum Vaccin Immunother. 2025 Dec;21(1):2514357. doi: 10.1080/21645515.2025.2514357. Epub 2025 Jun 18. PMID: 40530658; PMCID: PMC12184840.
Foley DA, Phuong LK. RSV: an update on prevention and management. Aust Prescr. 2025 Apr;48(2):34-39. Doi: 10.18773/austprescr.2025.018. PMID: 40343137; PMCID: PMC12055488.
Prof. Dr hab. N. med. i n o zdr. Aneta Nitsch-Osuch, Przewodnik po szczepieniu przeciwko zakażeniom wywołanym przez syntycialny wirus dróg oddechowych (RSV). Warszawa, 2025.
CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO, Abrysvo proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań Szczepionka przeciw syncytialnemu wirusowi oddechowemu (biwalentna, rekombinowana).
