Przyczyny, objawy i leczenie zespołu jelita drażliwego (IBS)

Ból brzucha, wzdęcia, nawracające biegunki lub zaparcia – to dolegliwości, które dla wielu osób są codziennością. Zespół jelita drażliwego, znany również jako IBS (od ang. Irritable Bowel Syndrome), to jedno z najczęstszych zaburzeń przewodu pokarmowego. Choć nie zagraża życiu, jego uciążliwy charakter skłania do poszukiwania skutecznych metod leczenia.

Co to jest zespół jelita drażliwego?

Zespół jelita drażliwego to przewlekłe zaburzenie, w którym problemem jest nieprawidłowa funkcja jelit, a nie ich uszkodzenie strukturalne. Oznacza to, iż w badaniach, takich jak kolonoskopia, nie widać zmian chorobowych. U podłoża leży m.in. zaburzona komunikacja na osi mózg-jelita, nadwrażliwość trzewna oraz nieprawidłowa motoryka jelit.

Główne przyczyny IBS – dlaczego jelita protestują?

Dokładne przyczyny IBS nie są do końca poznane, jednak uważa się, iż choroba rozwija się na skutek współistnienia kilku czynników.

Do najważniejszych należą:

• zaburzenia osi mózgowo-jelitowej – stres i czynniki psychologiczne wpływają na pracę jelit;

• nadwrażliwość trzewna – odczuwanie bólu przy procesach, które dla zdrowych osób są neutralne;

• zaburzenia mikrobioty jelitowej – nieprawidłowy skład flory bakteryjnej, często po infekcjach.

IBS – objawy i postacie kliniczne

Ważnym symptomem jest ból brzucha, zwykle w podbrzuszu, o charakterze skurczowym, którego nasilenie jest związane z wypróżnieniem. Pytanie :“gdzie boli przy zespole jelita drażliwego” nie ma jednej odpowiedzi, gdyż lokalizacja może być zmienna.

Inne objawy IBS to wzdęcia, uczucie pełności i nadmierne gazy. Wyróżnia się trzy główne postacie choroby:

• z dominującą biegunką (IBS-D),

• z dominującym zaparciem (IBS-C),

• mieszaną (IBS-M).

Jak zdiagnozować zespół jelita drażliwego?

Rozpoznanie jest procesem złożonym. Diagnoza opiera się na wywiadzie lekarskim i wykluczeniu innych chorób o podobnych objawach, takich jak celiakia czy nieswoiste choroby zapalne jelit. Z tego powodu lekarz zleca podstawowe badania krwi i kału.

Kolonoskopia nie wykryje IBS, ponieważ obraz jelita jest prawidłowy, jednak bywa wykonywana, by wykluczyć inne, poważniejsze schorzenia, zwłaszcza u osób z objawami alarmowymi.

Jak leczyć zespół jelita drażliwego (IBS)?

Leczenie zespołu jelita drażliwego ma charakter kompleksowy i jest ukierunkowane na łagodzenie dominujących dolegliwości. Terapia jest procesem długotrwałym i wymaga zaangażowania pacjenta.

Dieta jako fundament terapii

Najważniejszym elementem leczenia jest modyfikacja sposobu żywienia. Najlepiej udokumentowaną skuteczność ma dieta low-FODMAP, prowadzona pod kontrolą dietetyka, która polega na czasowej eliminacji i stopniowym ponownym wprowadzaniu krótkołańcuchowych, fermentujących węglowodanów.

Farmakoterapia – co może pomóc?

W terapii IBS stosuje się leczenie objawowe, dobierane indywidualnie do pacjenta. Zależnie od postaci choroby lekarz może zalecić leki rozkurczowe na ból, leki przeciwbiegunkowe, leki na zaparcia, a także antybiotyki o działaniu miejscowym czy małe dawki leków antydepresyjnych, które regulują pracę osi mózgowo-jelitowej.

Wiele z nich to leki na receptę, a ich dostępność można sprawdzić w serwisie Medme – portal rezerwacji leków. Wybór metody leczenia należy zawsze skonsultować ze specjalistą.

Rola probiotyków i wsparcia psychologicznego

Terapia zespołu jelita drażliwego może być skutecznie wspierana przez celowane probiotyki oraz wsparcie psychologiczne. Odpowiednio dobrane szczepy bakterii probiotycznych mogą łagodzić wzdęcia i ból. Ze względu na silny związek choroby ze stresem, pomocna bywa również psychoterapia oraz techniki relaksacyjne.