Produkty „fit” pod lupą. Nie będzie nowych oznaczeń zawartości cukru

Czy produkty reklamowane jako „fit”, „zdrowe” lub „light” rzeczywiście mają korzystny skład? Ministerstwo zdrowia odpowiedziało na interpelację posłanki Karoliny Pawliczak dotyczącą oznaczania zawartości cukrów w żywności. Resort przypomniał o obowiązujących przepisach i kontrolach Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale poinformował, iż nie planuje wprowadzenia krajowego, jednolitego systemu dodatkowego oznaczania zawartości cukrów.

Ministerstwo zdrowia przygotowało odpowiedź na interpelację posłanki Karoliny Pawliczak, dotyczącą czytelnego oznaczania zawartości cukrów w produktach spożywczych reklamowanych jako „fit”, „zdrowe” czy „light”. Posłanka zapytała m.in. czy produkty te są kontrolowane pod kątem rzeczywistej zawartości cukrów i schematy oznaczeń na opakowaniach, czy konsumenci mogą łatwo odróżnić cukry dodane od naturalnie występujących oraz jakie nieprawidłowości wykryto podczas kontroli. Chciała również wiedzieć, czy resort rozważa wprowadzenie bardziej czytelnego, jednolitego oznakowania zawartości cukrów. Pisaliśmy o tym TUTAJ.

W odpowiedzi ministerstwo wyjaśniło, jakie obowiązki informacyjne spoczywają na producentach i jak wygląda nadzór nad znakowaniem żywności

Cukry dodane nie muszą być osobno wykazane na etykiecie

Ministerstwo zdrowia wskazało, iż podstawowe zasady znakowania żywności określa unijne rozporządzenie nr 1169/2011. Zgodnie z nim na większości produktów spożywczych musi znaleźć się informacja o wartości odżywczej, obejmująca m.in. wartość energetyczną, ilość tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, węglowodanów, cukrów i białka. Wartości te podaje się w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml produktu.

Istotne jest jednak rozróżnienie między całkowitą zawartością cukrów a ilością cukrów dodanych. Obowiązujące przepisy nie wymagają bowiem osobnego wykazywania tych drugich w tabeli wartości odżywczej. Konsument może sprawdzić całkowitą ilość cukrów, a ich potencjalne źródła rozpoznać na podstawie wykazu składników. Na liście tej składniki wymieniane są w kolejności malejącej według masy wykorzystanej podczas produkcji.

Resort podkreślił, iż takie rozwiązanie wynika z obowiązujących regulacji unijnych. Jednocześnie zaznaczył, iż informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać konsumentów w błąd, m.in. co do składu produktu ani jego adekwatności.

Szczególne znaczenie mają również zasady stosowania określeń marketingowych. Samo użycie słowa „fit” nie oznacza automatycznie naruszenia prawa. Ocena zależy od kontekstu, sposobu prezentacji produktu, jego składu oraz tego, czy określenie jest powiązane z oświadczeniami żywieniowymi lub zdrowotnymi.

Ministerstwo zwróciło przy tym uwagę, iż hasła „fit” i „zdrowe” same w sobie nie informują o zawartości cukrów. jeżeli są stosowane jako ogólne określenia sugerujące korzyści dla zdrowia i samopoczucia, powinny towarzyszyć im odpowiednie autoryzowane oświadczenia zdrowotne. Gdy występują jako nazwa produktu, marka lub znak towarowy, również muszą być powiązane z adekwatnym oświadczeniem żywieniowym lub zdrowotnym, zgodnym z obowiązującymi wymaganiami.

Osobne zasady dotyczą określenia „light” („lekki”). Nie musi ono oznaczać obniżonej zawartości cukrów. Można go użyć, jeżeli zawartość danego składnika odżywczego lub wartość energetyczna została zmniejszona o co najmniej 30% w porównaniu z podobnym produktem, a etykieta wskazuje cechę uzasadniającą takie określenie.

Kontrole żywności są prowadzone, ale nowych oznaczeń nie będzie

W odpowiedzi na interpelację resort potwierdził, iż Państwowa Inspekcja Sanitarna co roku kontroluje prawidłowość przekazywania konsumentom informacji o żywności. Sprawdzane są m.in. oznakowanie produktów, informacje o wartości odżywczej oraz oświadczenia żywieniowe i zdrowotne. Kontrole realizowane są w zakładach produkcyjnych, miejscach sprzedaży – także internetowej – oraz zakładach żywienia zbiorowego.

Ministerstwo wyjaśniło jednak, iż zakres stwierdzanych naruszeń może być bardzo różny. Przy ocenie bierze się pod uwagę całokształt informacji na opakowaniu, sposób ich prezentacji i elementy graficzne. Z tego względu w sprawozdawczości nie wyszczególnia się szczegółowo naruszeń dotyczących poszczególnych elementów znakowania. Informacje o działaniach kontrolnych publikowane są w corocznych raportach Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

Resort nie planuje również wprowadzenia na poziomie krajowym jednolitego, dodatkowego oznaczenia zawartości cukrów. Jak wskazano w odpowiedzi, obowiązujące zasady informowania o wartości odżywczej wynikają w znacznym stopniu z prawa Unii Europejskiej. Wprowadzenie jednolitego, obowiązkowego systemu dodatkowego znakowania na froncie opakowania wymagałoby zatem działań na poziomie unijnym.

Zamiast nowych oznaczeń – edukacja konsumentów

Zamiast nowych oznaczeń ministerstwo wskazało na znaczenie edukacji konsumentów, w tym kampanii prowadzonych m.in. przez Główny Inspektorat Sanitarny. Wspomniano także o Narodowym Centrum Edukacji Żywieniowej, które udostępnia materiały dotyczące interpretowania etykiet i oceny wartości odżywczej produktów. Znaczenie edukacji w tym zakresie ma również wzrosnąć dzięki przedmiotowi edukacja zdrowotna, którego podstawa programowa od roku szkolnego 2026/2027 obejmuje m.in. zasady zbilansowanej diety i czytania etykiet.

Ministerstwo podkreśliło ponadto, iż ocena produktu nie powinna ograniczać się wyłącznie do zawartości cukrów. Znaczenie mają również m.in. ilość tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, soli, błonnika i białka, a także wartość energetyczna.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl/

Wypracowanie współpracy międzysektorowej – to, zdaniem dr hab. n. med. Agnieszki Mastalerz-Migas, konsultant krajowej w dziedzinie medycyny rodzinnej, prezes zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, największe wyzwanie w promowaniu zdrowego stylu życia w Polsce. – Zdrowy styl życia to nie tylko medycyna, to pojęcie dużo szersze. Bez polityk międzysektorowych, bez edukacji i współpracy ze strony przemysłu, rolnictwa czy osób odpowiedzialnych za sport, nie uzyskamy optymalnych rozwiązań, które zachęcą ludzi do zdrowego stylu życia – podkreśla ekspertka.