Pływanie a zdrowie zębów. Ochraniacz może ograniczać nadwrażliwość i erozję

Częste korzystanie z basenów może mieć konsekwencje także dla zdrowia jamy ustnej. Kontakt z nieprawidłowo uzdatnioną, kwaśną wodą sprzyja erozji zębów, a jednym z jej następstw może być nadwrażliwość zębiny. Nowe badanie kliniczne wskazuje, iż stosowanie przez pływaków ochraniacza na zęby może zmniejszać te dolegliwości, a dodatkową korzyść może dawać połączenie go z pastą zawierającą argininę.

Problem dotyczy przede wszystkim osób, które spędzają w basenie wiele godzin tygodniowo. Woda w basenach jest dezynfekowana między innymi związkami chloru, a jej niewłaściwe pH może zwiększać ryzyko erozji szkliwa. W przeciwieństwie do próchnicy erozja jest procesem chemicznej utraty twardych tkanek zęba bez udziału bakterii. jeżeli postępuje, może prowadzić między innymi do nadwrażliwości zębiny.

Ochraniacz zapewnia mniejszy kontakt z wodą

Wcześniejsze badania sugerowały, iż prawidłowo dopasowany ochraniacz może ograniczać oddziaływanie chlorowanej wody na powierzchnie zębów. W badaniu laboratoryjnym opublikowanym w 2024 r. zastosowanie ochraniacza skutkowało mniejszym spadkiem mikrotwardości szkliwa niż w przypadku braku takiej ochrony. Autorzy podkreślili jednak, iż ochraniacz nie zapewnia całkowitej izolacji zębów od kwaśnej wody.

Nowe badanie kliniczne naukowców z Khon Kaen University w Tajlandii poszło o krok dalej, koncentrując się nie tylko na zmianach na powierzchni szkliwa, ale również na nadwrażliwości zębów u pływaków. Do badania zakwalifikowano osoby w wieku od 13 do 25 lat, które pływały co najmniej 5 godzin tygodniowo i miały nadwrażliwość zębów związaną z erozją. Uczestników przydzielono do dwóch grup: stosującej wyłącznie ochraniacz podczas pływania oraz używającej ochraniacza w połączeniu z pastą do zębów zawierającą 8% argininy.

Obie metody ograniczały nadwrażliwość

W obu grupach odnotowano istotne zmniejszenie nadwrażliwości zębów podczas kolejnych pomiarów – po 2, 4 i 8 tygodniach. Wynik ten wskazuje, iż sam ochraniacz może przyczyniać się do ograniczenia objawów u pływaków z nadwrażliwością związaną z erozją. Natomiast w grupie stosującej również pastę z 8% argininy redukcja nadwrażliwości była większa. Różnice dotyczyły także oceny komfortu i dopasowania ochraniacza oraz odczuwanej poprawy. Największe różnice między grupami pod względem satysfakcji odnotowano po dwóch tygodniach.

Uczestnicy oceniali również wpływ problemów związanych ze zdrowiem stomatologicznym na codzienne funkcjonowanie. W obu grupach jakość życia związana ze zdrowiem jamy ustnej poprawiła się istotnie, ale większą poprawę odnotowano w grupie stosującej dodatkowo pastę z argininą.

Z badania nie wynika, iż każdy pływak potrzebuje ochraniacza

Badanie naukowców z zespołu prof. Waranuch Pitiphat miało jednak pewne ograniczenia, które trzeba uwzględnić przy interpretacji wyników. Grupa była niewielka, a uczestnicy samodzielnie stosowali ochraniacze podczas treningów, dlatego badacze nie mogli bezpośrednio kontrolować przestrzegania zaleceń. Obserwacja trwała również tylko 8 tygodni. Nie można więc na podstawie tego badania stwierdzić, iż ochraniacz zapobiega erozji u wszystkich pływaków ani iż połączenie go z pastą zawierającą argininę stanowi uniwersalną metodę ochrony przed chemiczną utratą tkanek zęba.

Warto natomiast zwrócić uwagę na wyniki wcześniejszych badań laboratoryjnych, które wskazywały na podobny efekt ochronny. W badaniu z 2024 r. ochraniacze ograniczały utratę mikrotwardości szkliwa podczas symulowanej ekspozycji na kwaśną chlorowaną wodę. Nie wykazano jednak istotnej różnicy między poszczególnymi rodzajami ochraniaczy z dodatkowymi środkami ochronnymi. Autorzy zaznaczyli, iż potrzebne są dalsze badania kliniczne.

Pływak z nadwrażliwością zębów u dentysty

Dla lekarza dentysty istotny jest przede wszystkim związek między regularnym pływaniem, erozją a nadwrażliwością zębów. Pacjent, który intensywnie trenuje pływanie i zgłasza nadwrażliwość, może wymagać nie tylko standardowej diagnostyki jej przyczyn, ale także uwzględnienia skutków kontaktu z wodą na basenie.

Nowe badanie dostarcza klinicznych danych wskazujących, iż ochraniacz może ograniczać objawy nadwrażliwości u takich pacjentów. Połączenie go z pastą zawierającą 8% argininy zapewniało dodatkowe korzyści dotyczące nadwrażliwości i jakości życia, ale wyniki wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach.

Artykuł „Impact of Mouthguards and Desensitizing Toothpaste on Swimmers’ Oral Health and Quality of Life: A Randomized Trial” został opublikowany online 25 sierpnia 2026 r. w „International Dental Journal” (wydanie drukowane: grudzień 2026.).

Źródła: https://www.drbicuspid.com/

https://www.sciencedirect.com/

Przewlekły stres jako przyczyna zaburzeń mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych, dieta jako czynnik ryzyka rozwoju ubytków pochodzenia niepróchnicowego, aktywność fizyczna mająca wpływ na urazy mechaniczne w obrębie jamy ustnej. – Związki między zmianami cywilizacyjnymi a występowaniem i przebiegiem schorzeń jamy ustnej są nierozerwalne – mówi dr n. med. Alicja Aluchna.